analyse

Brexitoverleg raakt al van bij start verstrikt in visnetten

Europees brexitonderhandelaar Michel Barnier (rechts) met zijn Britse tegenhanger David Frost. ©AFP

De eerste onderhandelingen over een toekomstig akkoord met Londen na de brexit stoten al meteen op ernstige meningsverschillen.

150 Britse onderhandelaars zochten deze week een werkplekje tot in de toiletten van hun veel te krap bemeten EU-ambassade vlak bij het Schumanplein. Voortaan komt dit legertje een week per maand naar Brussel voor de onderhandelingen over een  akkoord met de Europese Unie. Het bataljon Europese onderhandelaars trekt tussenin ook een week naar Londen.

Europa onderhandelt nu met een land dat niet (meer) behoort tot de club maar soeverein is, en dat moet afstralen op het proces. De voertaal is  eentalig Engels, ook een verschil met de brexitgesprekken van de voorbije drie jaar. Wie Frans wil praten, moet de vertaling betalen. De onderhandelingen vinden ook niet plaats in het Berlaymontgebouw, de hoofdzetel van de Europese Commissie, zoals de voorgaande jaren, maar in het veel anoniemere conferentiecentrum Square vlak bij het Centraal Station.

Europees onderhandelaar Michel Barnier loofde donderdag de 'competentie' van zijn Britse tegenspeler David Frost. Of dat te maken heeft met het feit dat Frost middeleeuwse geschiedenis studeerde en zich bekwaamde in middeleeuws Frans, liet de Europese brexitman in het midden. Toch bevestigden de gesprekken deze week dat het bijzonder moeilijk wordt een akkoord te vinden.

Gelijk speelveld

De Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk komen met diametraal tegengestelde verwachtingen naar het overleg. En dat begint al bij de vraag welk soort akkoord beide partijen willen. De Britten wensen akkoorden per sector, bijvoorbeeld een voor transport, een voor visserij, een handelsakkoord. De Europese Unie wil een patchwork van verschillende akkoorden vermijden en pleit voor een handelsakkoord, waarin ook afspraken staan over bredere samenwerking. Dat maakt de afspraken overzichtelijk en uitvoerbaar en vermijdt moeilijke parlementaire ratificaties over elke akkoord apart.

Europa wil in het handelsakkoord ook een evenwichtige toegang tot de Britse viswateren opnemen. Maar dat staat haaks op het beheer van eigen vis dat het Verenigd Koninkrijk als onafhankelijke kustnatie opeist. Londen wil elk jaar opnieuw onderhandelen over de hoeveelheid vis Europese vissers in Britse wateren mogen vangen. Dat de Britten hun verwerkte vis ook kwijt moeten kunnen, geeft Europa een hefboom in het handelsoverleg: toegang tot de markt versus toegang tot de visgronden.

Niemand betwist de Britse soevereiniteit. Maar Europa stelt nu eenmaal eigen voorwaarden voor toegang tot zijn markten voor goederen en diensten.
Michel Barnier
Europees brexitonderhandelaar

Een levensgroot probleem is dat de Britse premier Boris Johnson terugkomt op de verklaring over de toekomstige relaties die hij eind oktober met de Europese leiders sloot. Europa beloofde Londen tarief- en quotavrije handel als de Britten eerlijke concurrentie garanderen. Dat betekent dat ze niet aan sociale, milieu- en fiscale dumping mogen doen of met illegale staatssteun de markt verstoren. Maar Londen wil zich niet houden aan het gelijk speelveld.

Het verwerpt de bevoegdheid van het Europees Hof van Justitie om de Europese regels te interpreteren, net als de toetsing door het Europese Hof van de Mensenrechten. 'Niemand betwist de Britse  soevereiniteit', zegt Barnier. 'Maar Europa stelt nu eenmaal eigen voorwaarden voor toegang tot zijn markten voor goederen en diensten.' De Europese Commissie beslist bijvoorbeeld autonoom of de Britse financiële diensten hun EU-paspoort mogen houden.

Lees verder

Advertentie
Advertentie