analyse

Brexitpokerspel dreigt door te gaan tot deadline

©AFP

Londen en Brussel proberen elk de schuld van een dreigende no deal van zich af te schuiven. Zelfs acht dagen voor de brexitdatum volgt zo op elke nieuwe plotwending alweer een andere cliffhanger.

De Europese top van vandaag en morgen staat helemaal in het teken van de brexit. En toch zal er geen beslissing genomen worden over een uitstel van de brexit. Die komt er pas als en op voorwaarde dat Brits premier Theresa May haar brexitdeal door haar parlement krijgt, dat nochtans al twee keer keihard ‘no’ stemde. Dat zei EU-Raadsvoorzitter Donald Tusk gisteren. Mogelijk zal er een nieuwe top voor nodig zijn, eind volgende week. Dat betekent meteen dat de onzekerheid nog tot tegen de brexitdeadline van 29 maart om middernacht duurt.

Tusk reageerde op een brief die May gisteren stuurde, waarin ze de EU vroeg de brexit uit te stellen tot 30 juni. Daarmee schond May formeel wat ze de voorbije maanden volgens sommige tellingen 108 keer krachtig heeft beloofd: dat het Verenigd Koninkrijk volgende week vrijdag de EU verlaat. Tegelijk liet May weten dat er volgende week een derde stemming komt in haar parlement over het scheidingsverdrag dat ze in november met de EU sloot.

Dat het Verenigd Koninkrijk eind mei nog deelneemt aan de Europese verkiezingen, sloot ze wel uit. En, suggereerde ze, als Europa of het Lagerhuis haar dwingt tot een veel langer uitstel, neemt ze ontslag. Daarmee week May andermaal af van haar belofte vorige week om een lang uitstel te vragen als geen akkoord in zicht was. ‘Zonder deal een korte en eenmalige verlenging zoeken zou regelrecht roekeloos zijn’, zei haar eigen vicepremier David Lidington toen. Net dat deed May gisteren.

De bocht van ‘Theresa Maybe’ heeft een reden. Naar verluidt werd de premier dinsdag, tijdens een regeringsmeeting, zwaar teruggefloten door de brexithardliners in haar kabinet. Een lang uitstel vragen zou tot hun ontslag geleid hebben, de val van de regering, en een complete crisis. ‘Ik ben nooit meer beschaamd geweest lid te zijn van de Conservatieve partij’, zei de invloedrijke eurofiele backbencher Dominic Grieve gisteren dan weer. Hij verweet May, een jarenlange persoonlijke vriendin, ‘stuurloos te zigzaggen, in de plaats van het nationale belang te verdedigen’.

Druk op Labour

En toen kwam er die dooddoener van Tusk: een uitstel is mogelijk op voorwaarde dat het Brits parlement eerst stemt over de brexitdeal. Hij gaf ook aan dat een uitstel tot na de Europese verkiezingen niet evident is en een ‘reeks juridische en politieke vragen’ oproept.

Tusks frustratie vindt een echo bij de lidstaten: May moet eindelijk eens kunnen aantonen dat ze haar beslissingen gedekt ziet door haar regering en het parlement. ‘Voor we verder gaan, willen we eerst een uitspraak van het Lagerhuis’, beklemtoonden diverse diplomaten. Als May uitstel krijgt om de noodzakelijke wetgeving voor de brexitdeal in Britse wetten te gieten, heeft ze daar ook een parlementaire meerderheid voor nodig.

De facto plaatst Tusk het Britse parlement volgende week voor de keuze: keur Mays deal goed, of volgende vrijdag voltrekt zich de gevreesde no-dealbrexit. Omdat de meeste Lagerhuis-leden tegen een no deal zijn, lijkt Tusk May te helpen, maar is dat wel zo? Een meerderheid van 149 parlementsleden stemde vorige week tegen haar deal. May moet dus 75 leden hun verzet doen staken.

29 maart is nog ver weg.
Europese diplomaat

Ze keek de voorbije dagen naar de tien leden van de Noord-Ierse gedoogpartner DUP. Hun bezwaren tegen de omstreden ‘backstop’ wegmasseren leek de kortste weg om ook tientallen eurosceptici in haar eigen partij alsnog aan boord te krijgen. May dreigde toen nog met een lang uitstel van het vertrek uit de EU, wat een veel softere brexit teweeg kan brengen, de ergste nachtmerrie van de hardliners. Maar dankzij Tusk lijkt hun voorkeursscenario - een no deal - net dichterbij te komen.

Bijgevolg lijkt de druk te verschuiven naar de oppositiepartijen, Labour voorop, die gruwen van een no deal. Dat May de oppositieleiders gisteravond een voor een ontving in Downing Street leek alvast bedoeld om de druk nog op te voeren. Maar Labour-leider Jeremy Corbyn beende snel weg. De socialisten verweten May ‘chantage, pestgedrag en omkoperij’.

Twee Labour-backbenchers dienden gisteren wel een amendement in, die een U-bocht misschien behapbaar maakt. Het parlement moet volgens hen inspraak krijgen tijdens fase twee van de brexit: de onderhandelingen met Europa over de toekomstige handelsrelatie. Ook moet het parlement zijn goedkeuring geven aan de finale deal daarover.

De overige oppositiepartijen, zoals de Schotse nationalisten en de Liberaal-Democraten, willen dat het parlement de komende week ‘onafgebroken’ bijeenzit ‘tot er een beslissing is’. May dwingen tot een langer uitstel, een tweede referendum of zelfs het intrekken van de brexit: zij sluiten het nog niet uit.

Het is per slot van rekening nog acht dagen tot de deadline. En ex-premier Harold Wilson wist het al: ‘Een week is een eeuwigheid in politiek.’ Die uitspraak herhalen vreemd genoeg ook Europese diplomaten - die de EU niet willen zien opdraaien voor een no deal - tot in den treure: ‘29 maart is nog ver weg.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie