Brits parlement schiet brexitdeal opnieuw af

Brits premier Theresa May. ©AFP

Voor de tweede maal in evenveel maanden heeft het Britse Lagerhuis overduidelijk ‘no’ gezegd tegen de brexitdeal van Conservatief premier Theresa May. Een uitstel van de brexit is nu de meest waarschijnlijke optie.

Amper 17 dagen voor het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie moet verlaten, is er nog altijd geen ordentelijk pad richting de uitgang in zicht. Liefst 391 Britse parlementsleden, onder wie 75 partijgenoten, stemden dinsdagavond tegen het scheidingsverdrag dat Conservatief premier Theresa May in november sloot met de EU. Amper 242 gaven hun zegen.

Mays defenestratie is iets minder hard dan op 15 januari, toen ze de zwaarste parlementaire nederlaag van een Britse regering in minstens een eeuw leed. Bij die eerste stemming werden 432 ‘no’s’ opgetekend, van wie 118 tory's, tegenover 202 ‘ayes’. Maar toch.

Brexit-activiste Gina Miller: 'Theresa May weigert flexibel te zijn'

Maandagavond hoopte May haar grootste criticasters nog te kunnen overtuigen, toen ze ijlings naar Straatsburg afreisde en letterlijk te elfder ure met Europees Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker bijkomende garanties bedisselde over de omstreden backstop voor Noord-Ierland. Die moet voorkomen dat er een harde grens komt tussen de Britse regio en EU-lidstaat, wat de onlusten op het eiland dreigt te doen heropflakkeren. Maar het gros van de Britse parlementsleden vreest dat de backstop ertoe leidt dat het Verenigd Koninkrijk voor onbepaalde tijd in de EU-periferie blijft hangen, en dat het er niet unilateraal onderuit kan.

Juridische risico’s

May kreeg van Juncker de ‘juridisch bindende garantie’ dat dat de backstop niet voor altijd de oplossing kan zijn voor de Ierse kwestie, zonder concrete tijdslimiet evenwel. Beide partijen engageerden zich wel voor eind 2020, als de backstop kan intreden, ‘alternatieve regelingen’ te zoeken, zonder details echter. En in een unilaterale Britse verklaring stelt May dat haar land het recht heeft, als het door de backstop en falende onderhandelingen in een uitzichtloze situatie geraakt, de Noord-Ierse regeling op te zeggen. Maar of dat internationaal rechtsgeldig is?

Elk god gegeven optimisme dat de plichtbewuste domineesdochter May nog koesterde, werd door haar eigen ‘attorney general’ Geoffrey Cox dinsdagochtend snel de kop ingedrukt. De juridische hoofdadviseur van de Britse regering concludeerde gortdroog dat de ‘risico’s onveranderd blijven’. Scherp gesteld: wat May in Straatsburg opraapte, was een zoveelste vodje papier.

Dat was meteen het sein voor de Conservatieve brexithardliners en de Noord-Ierse unionisten van de DUP, die Mays minderheidsregering gedogen, om zich te blijven verzetten tegen de brexitdeal. Alle oppositiepartijen – Labour op kop – weigerden al helemaal May aan de nodige stemmen te helpen. ‘Dies irae, dies illa’, citeerde Jacob Rees-Mogg, de leider van de toryhardliners, nog voor de stemming uit het Requiem. Een zoveelste ‘dag der toorn’ was Mays voorspelbare lot.

Uitstel

En wat nu? De Britse parlementsleden hebben zich de voorbije weken het recht toegeëigend de controle over het brexitproces over te nemen. Dat ondergraaft, zeker naar Britse traditie waar de regering almachtig de agenda bepaalt, nog meer Mays autoriteit.

In principe stemt het Britse Lagerhuis woensdagavond over een no-dealbrexit. Omdat zo’n ongeregeld vertrek uit de EU zonder akkoord op 29 maart enorme economische schokgolven zou teweegbrengen, lijkt daar evenmin een meerderheid voor te zijn. In dat geval stemmen de Lagerhuisleden donderdag ten derde male, dit keer om de brexit over de nakende deadline te tillen. Zo’n uitstel lijkt wel voldoende steun te krijgen.

De vraag is wat het oplost. Juncker zei maandagavond glashelder dat het uitstel alleen tot de Europese verkiezingen van eind mei kan gelden. En ‘een derde kans’ - nog meer concessies dus - krijgen de Britten echt niet meer. In zo’n kort tijdsbestek een compleet nieuwe deal sluiten - Labour en gematigde tory’s dringen steeds luider aan op een softe brexit - is een illusie. Voor een tweede referendum - wat Labour ook pusht - is evenmin tijd.

Of rekent May erop dat haar deal straks bij een derde stemming wel goedgekeurd raakt? Tientallen tory’s die in januari nog tegenstemden, bonden dinsdag alvast in. Maar de kloof van liefst 149 stemmen tussen no en aye helemaal dichten, en daarbij ook leden van de oppositie in het gareel krijgen? Highly unlikely.

Game over?

Steeds meer commentatoren, én partijgenoten, komen dan ook tot de conclusie dat het stilaan game over is voor May. Dinsdag gonsde het weer van de geruchten dat May een stap opzij moet zetten voor een andere Conservatieve premier, mogelijk gevolgd door nieuwe verkiezingen.

Maar eens te meer: een uitweg uit het brexitlabyrint lijken die opties evenmin te bieden. Het was alvast illustratief voor haar eenzame en machteloze lijdensweg dat May dinsdag, tijdens de inleidende debatten voor de stemming, haar stem bijna volledig kwijtraakte. En dat op de banken achter haar opvallend weinig Conservatieven waren komen opdagen. Maar wie in dit hypergepolariseerde politieke klimaat en land dan wel nog een oplossing kan vinden? Geen Brit die het nog weet.

Lees verder

Advertentie
Advertentie