Douanebaas roept elk bedrijf op tot brexitpauze

Kristian Vanderwaeren, de topman van de Belgische douane. ©Saskia Vanderstichele

Drie weken voor de geplande datum van de brexit doet de topman van de douane, Kristian Vanderwaeren, een oproep aan alle bedrijven om na 29 maart tijdelijk zo weinig mogelijk te vervoeren van of naar het Verenigd Koninkrijk om de verwachte chaos te ontlopen.

‘De grote industrie, zoals de farmabedrijven en de autofabrikanten, heeft zich al voorbereid. Ze kijken de kat uit de boom en hebben al voor maanden stocks opgeslagen in het VK’, zegt Vanderwaeren. ‘Wie zijn wij als douane om de bedrijfswereld instructies te geven? Maar we vragen de kmo’s en alle andere partijen toch te wachten. Doe de nodige uitvoer naar uw klanten al voor 29 maart.’

De administrateur-generaal van de douane ziet mogelijk problemen opduiken in de haven van Zeebrugge. ‘Daar zegt de industrie ons dat 10 procent van de vrachtwagens zonder de nodige aangiftes zal aankomen. Als dat zo is, hebben we een groot probleem. Dat is 10 procent aan zowel de invoer- als de uitvoerzijde. We hebben wel plannen uitgewerkt met andere ordediensten en de privésector om die weg te halen van de terminal zodat de reguliere handel niet wordt tegengehouden.’

De topman van de douane ziet mogelijk problemen opduiken in de haven van Zeebrugge. ©jonas lampens

‘Als er problemen zijn, zullen die niet aan de douane te wijten zijn. Er zal geen vrachtwagen of container geblokkeerd staan omdat er geen douanier beschikbaar is. Wij hebben genoeg extra personeel - 141 mensen tegen 29 maart - om de brexit op te vangen. We zijn er klaar voor en dat laten we de Europese Commissie weten.’ De uitdaging is groot, met 930.000 bijkomende invoeraangiftes en liefst 4,5 miljoen extra uitvoeraangiftes.

Bij het handje

‘De grote bedrijven in ons land bereiden zich goed voor op de brexit. Maar veel kmo’s hebben nog op uitstel gehoopt. Daarom hebben wij - la Belgique à papa - hen bij het handje moeten nemen om zich in orde te brengen. Onze Nederlandse collega’s doen dat niet. Wie daar niet in orde is, heeft pech.’

Onze douane heeft zo’n 20.000 ondernemingen die met het VK handeldrijven in een brief erop gewezen dat ze een EORI-nummer, dat nodig is om te kunnen in- en uitvoeren, moeten aanvragen. Maar vandaag, drie weken voor de brexit, heeft de douane nog maar 4.700 positieve antwoorden gekregen. De douane heeft zelfs een callcenter opgericht dat vragen beantwoordt en bedrijven opbelt om de registratie in orde te brengen en douanevergunningen die controles verleggen naar het bedrijf zelf aan te prijzen.

Smokkelrisico

De brexit vormt ook een opportuniteit voor criminelen, meent Vanderwaeren. ‘Men gaat misbruik van de situatie maken door onder de radar goederen naar links of rechts te verschuiven. Als er opstoppingen aan de grens zijn, is dat ideaal om smokkel te organiseren. Maar er zal vooral gefraudeerd worden met accijnzen. Nu geven de Britten ons een signaal als goederen die van hier of een ander EU-land zijn vertrokken daadwerkelijk bij hen zijn aangekomen. Na de brexit zal dat niet meer gebeuren. Wat met goederen die nog voor de brexit ‘onder schorsing van accijnzen’ zijn uitgevoerd naar het VK? Hoe gaan wij weten dat die goederen zijn aangekomen? Die goederen zijn in de vrije natuur, en dat is ideaal voor fraudeurs.’

47
procent
Het aantal invoeraangiftes door de brexit zal stijgen met 14 procent, en het aantal uitvoeraangiftes met 47 procent.

‘Onze opsporingsdiensten hebben nauwe contacten met de opsporingsdiensten van de Britse douane. Maar vanaf 29 maart vervalt het juridische kader voor die rechtstreekse informatie-uitwisseling over douane- en accijnzenkwesties. Dan moet er opnieuw een akkoord met de Britten komen. Zolang dat er niet is, hebben we geen juridisch kader meer. Een oplossing kan zijn alles via de procureurs te laten gaan. Tja, wij maken de wetten niet…’

Vanderwaeren geeft toe dat de douane onmogelijk hetzelfde percentage controles zal kunnen uitvoeren. ‘Onze berekeningen geven aan dat het aantal invoeraangiftes door de brexit zal stijgen met 14 procent, en het aantal uitvoeraangiftes met 47 procent. Dan kun je het huidige percentage controles bij uitvoer niet aanhouden. Dat zal ook het geval zijn in Frankrijk, Nederland of Duitsland. De Europese Commissie wil wel dat we die stroom behandelen als alle andere, maar verwachten dat we evenveel controleren, is wishful thinking. Anders blokkeer je de handel. Minister Alexander De Croo (Open VLD) heeft de instructie gegeven dat de douane de handel zo vlot mogelijk moet ondersteunen.’

Eurostar-passagiers

Elke dag duiken nieuwe problemen op in de aanloop naar de brexit. In het treinstation Brussel-Zuid zal de douane bijvoorbeeld alle goederen en bagage van Eurostar-passagiers controleren.

‘Maar wat moeten we doen met de diamantairs die van en naar Londen reizen? Zij hebben pakjes diamanten op zak die miljoenen euro’s waard kunnen zijn. Na de brexit moet afgestempeld worden dat die diamanten effectief naar Londen vertrokken zijn. Anders kun je smokkelroutes krijgen. Maar dan liggen er wel voor miljoenen euro diamanten voor onze mensen op tafel. Onze mensen zijn wel gewapend, maar het is nu niet de bedoeling een spandoek te hangen van ‘here' s the money’. Dat is zo’n kwestie die we nog bespreken.’

‘Onze prioriteit is de veiligheid. We gaan geen opstoppingen op de perrons veroorzaken. In Zeebrugge worden de passagiers van de ferry’s in rijen afgeleid en pikken we er mensen uit op basis van risicoprofielen, zoals we dat nu al doen in Zaventem. De ruimte is beperkt, dus kun je niet à volonté controleren.’

Wat moeten we doen met de diamantairs die van en naar Londen reizen? Zij hebben pakjes diamanten op zak die miljoenen euro’s waard kunnen zijn.

Brexit-douaniers

Tegen 29 maart zal de douane 141 douaniers inschakelen om de brexit op te vangen, van wie er 133 nieuw aangeworven zijn. Op termijn zal dat aantal stijgen tot 386 extra douaniers. Maar zal dat volstaan? In Nederland, Frankrijk en Duitsland krijgt de douane er respectievelijk 930, 800 en 900 mensen bij, een veelvoud.

‘Het verkeer tussen Nederland en het VK is groter dan dat tussen België en het VK’, zegt Vanderwaeren. ‘Maar er is ook een verschillende aanpak. In Nederland heeft de douane zowel zijn mensen op het terrein als bij de centrale administratie versterkt. Wij hebben alleen meer operationele mensen. We mikken vooral op meer digitalisering, met onze interface voor e-commerce, de uitrol van applicaties op de 'port community platformen', de digitalisering van het vignet voor de invoer van voertuigen, enzovoort.'

'We verbeteren ook constant onze ICT, zodat die performant zal zijn op het moment van de brexit. Ik heb de weken voor en na de brexit ook zo veel mogelijk verloven ingetrokken. Natuurlijk hoop ik niet dat er syndicale acties zoals in Frankrijk komen. Hier hebben we regelmatig overleg gehad met de vakbond over hoe we ons voorbereiden op de brexit.’

Door de brexit zal de Belgische douane volgens een studie van Economische Zaken voor 680 miljoen euro bijkomende douanerechten innen. Daarvan zal 20 procent naar de Belgische schatkist vloeien. Boven op de extra personeelskosten is 2,9 miljoen euro geïnvesteerd in infrastructuur, zoals scanvans, kantoorwagens, cash- en drugshonden, drones en bagage scanners.

Lees verder

Advertentie
Advertentie