analyse

Europese leiders kiezen tussen pest en cholera op brexittop

De Britse premier Theresa May (r.) hengelde dinsdag al naar steun voor een nieuw brexituitstel bij de Duitse bondskanselier Angela Merkel (l.). May ging ook in Parijs langs bij de Franse president Emmanuel Macron. ©REUTERS

De Europese leiders staan woensdag voor een keuze waar geen goede kant aan zit: een chaotisch en verwoestende Britse exit zonder akkoord vrijdagavond of een lang uitstel van de brexit, die de onzekerheid bestendigt en de werking van de Unie volledig zal verzieken.

Bijna drie jaar lang heeft de brexit het gros van de energie en tijd van de Europese leiders opgesoupeerd. Nu, tien dagen na de officiële brexitdeadline, is er geen perspectief op beterschap. Integendeel. Het is kiezen tussen de pest en de cholera: een chaotische brexit zonder akkoord of een lang uitstel van de brexitdeadline.

Eigenlijk is het geen echte keuze. Enkel de Franse president Emmanuel Macron wil het hard spelen op de Europese Raad van woensdagavond en ook hij bond al in. De chaos van een no deal is geen optie voor de Europeanen wegens het hoge economische prijskaartje en ook omdat de overige 27 EU-landen minstens verweten zou worden dat ze de Britten uit de Europese Unie duwden, vooral omdat het Britse parlement al meermaals zelf een meerderheid vond om een no deal uit te sluiten.

Ook politiek is een no deal een ramp. Een brexit zonder akkoord zal een zware impact hebben op de betrouwbaarheid van de Britten, maar ook op de geloofwaardigheid van het Europese project. De wonde zal bovendien een snel herstel van de goede relaties tussen het VK en de EU niet ten goede komen.

Op naar lang uitstel

Europa zal dus opnieuw kiezen voor uitstel en het verdict voor zich uit schuiven. Europees Raadsvoorzitter Donald Tusk lichtte vorige vrijdag al een tipje van de sluier op door een ‘flextension’ voor te stellen, een lang uitstel van de brexitdeadline tot eind dit jaar of april 2020. Die ‘flexit’ zou de Britten de tijd geven om alsnog de brexitdeal, die premier Theresa May in november sloot met de EU, goedgekeurd te krijgen in haar parlement. Als dat is gebeurd, kan de overgangsperiode ingaan die in die scheidingsdeal is voorzien. Dan kunnen de onderhandelingen over de toekomstige relatie met de Britten onmiddellijk starten.

In zijn traditionele uitnodigingsbrief aan de vooravond van de Europese top, borduurt Tusk verder op dat flexitidee. Hij biedt nog meerdere mogelijkheden van uitstel: tot 30 juni, zoals May vraagt, of langer. In elk geval maximaal een jaar. Volgens Tusk heeft die flexibiliteit als voordeel dat de deadline niet meer om de haverklap wordt opgeschoven. Het geeft de Britten bovendien de tijd om ‘hun brexit-strategie te overpeinzen’, aldus Tusk.

Vooral psychologisch wordt het een harde dobber als de onzekerheid wordt verlengd. De vrees is dat de Britten hun impasse importeren in de EU.

Heimelijk hopen met Tusk meerdere Europese leiders dat de Britten uiteindelijk voor een zachtere brexit, bijvoorbeeld via een douane-unie met de EU, kiezen. Of zelfs dat de brexit er niet komt, na een tweede referendum of nieuwe verkiezingen. Het debat op de top zal vooral gaan over de duur van de verlengingen en de voorwaarden die Europa in die extra blessuretijd wil opleggen aan de Britten.

Verkiezingen

Een eerste voorwaarde heeft May al vervuld: ze schreef Europese verkiezingen uit begin deze week. Dat was een voorwaarde die de Europese leiders hadden opgelegd om nog verder uitstel te verlenen. Alleen hoopt May dat ze het scheidingsakkoord nog voor de verkiezingen op 23 mei door het parlement krijgt. Die Britse verkiezingen zetten de Europese winkel overhoop. De 73 Britse zitjes zijn intussen al verdeeld. Onder meer Nederland kreeg drie Europarlementsleden extra. Die moeten zolang op de reservebank plaatsnemen.

Vooral psychologisch wordt het een harde dobber als de onzekerheid wordt verlengd. De Britten zullen hun impasse importeren in de Europese Unie, is de vrees. Europa is als de dood dat de Britten alle overleg lamleggen uit balorigheid of gewoon omdat ze zoals bij de brexit geen eensgezindheid vinden.

Daarom willen de leiders duidelijkheid over de timing van May en ook een goede reden waarom ze lang uitstel zou verdienen. Het moeilijkste is nog dat, als de Britten in de EU blijven, ze volwaardig recht van spreken hebben. Een garantie om ‘oprecht te blijven samenwerken met de Europese partners gedurende de hele periode van het uitstel’ is nauwelijks juridisch afdwingbaar. En dat in een periode waarin nieuwe Europese toplui, een nieuw meerjarenbudget en afspraken over defensie en onderzoeksgeld genomen moeten worden. De sfeer is nu al zo verziekt. Verder uitstel zal heel de Europese Unie verzieken, waarschuwen diplomaten.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie