analyse

Johnson hoopt vandaag op 'Tremendous Tuesday'

Het Britse parlement stemde ook maandag niet over de brexitdeal die Conservatief premier Boris Johnson vorige week met de EU sloot. ©AFP

Na de sof die ‘Super Saturday’ werd, mikt Boris Johnson dinsdag op iets als een ‘Tremendous Tuesday’. Een eerste stemming - rond 20 uur Belgische tijd - over de omzetting van zijn brexitdeal tot een Britse wet wordt richtinggevend voor of er een meerderheid voor is.

In de slopende, labyrintische brexitprocessie lijkt het Britse parlement stilaan in de achterwaartse versnelling gesukkeld te zijn. Conservatief premier Theresa May zag haar scheidingsverdrag met de EU dit voorjaar driemaal getorpedeerd worden, maar er werd tenminste over gestemd. Zo ver raakt haar opvolger Boris Johnson voorlopig zelfs niet. Zaterdag wilde hij het zelf niet, maandag stond Lagerhuisvoorzitter John Bercow het niet meer toe. Lukt het dinsdag dan eindelijk?

Waarom is nog altijd niet gestemd?

De gehypete Super Saturday, de eerste zaterdagse sessie van het Lagerhuis sinds 1982, werd een sof. De oppositie en toryrebellen keurden een amendement goed dat Johnson verplichtte Europa eerst brexituitstel te vragen tot 31 januari. De daaropvolgende stemming over de brexitdeal waarop hij vorige week in Brussel afklopte, vond Johnson dan ook ‘zinloos’.

Nadat hij met frisse tegenzin dat uitstel had aangevraagd, plande Johnson maandag dan maar die ‘meaningful vote’ te houden. Maar volgens Bercow verschilde die niet van de motie waarover zaterdag gedebatteerd werd. En een conventie uit 1604 sluit uit dat het parlement tweemaal dezelfde materie behandelt.

Waarover wordt dinsdag gestemd?

Stilaan lijkt er wel degelijk een momentum te zijn om die hele brexittragedie af te sluiten, en Johnson aan een meerderheid te helpen.

Wat Johnson maandag wel gedaan kreeg, was de EU (Withdrawal Agreement) Bill op gang brengen. Dat is het proces om zijn brexitdeal om te zetten in Britse wetgeving: eerste, tweede en derde lezingen, die gepaard gaan met andermaal urenlange debatten, een consultatie- en rapportageronde in diverse commissies, en ook stemmingen. Eerst in het Lagerhuis, en dan nog eens in het Hogerhuis. Waarna, als alles keurig verloopt, koningin Elizabeth haar ‘Royal Assent’ geeft. Wie de brexitsoap nog ietwat wil begrijpen, dient nu ook een spoedcursus over Britse wetgevende details te volgen.

Was de ‘meaningful vote’ bedoeld om een simpele ja-neevraag te stellen over de steun voor Johnsons deal, dan wordt de eerste stemming in het ratificatieproces nu richtinggevend. Vermoedelijk vindt die dinsdag al plaats. Het nadeel voor Johnson is wel dat tegenstanders hinderlijke amendementen kunnen toevoegen. En dat er meer tijd is om de deal grondig te bestuderen, wat twijfelaars nog van mening kan doen veranderen.

Maar voor alle duidelijkheid: ook als er een ‘meaningful vote’ was geweest, zou deze procedure altijd gevolgd zijn.

Vindt Boris Johnson een meerderheid?

Blijft de vraag der vragen: vindt Johnson de parlementaire steun die May keer op keer ontglipte? Het veilige antwoord is: too close to call. Maar stilaan lijkt er wel degelijk een momentum te zijn om die hele brexittragedie af te sluiten, en Johnson aan een meerderheid te helpen.

De Conservatieve brexithardliners die May dwarslagen, heeft Johnson aan boord. De gematigde toryrebellen die hij uit zijn fractie gooide omdat ze zich tegen een chaotische no-dealbrexit verzetten, lijken loyaal terug te keren. En ook steeds meer Labour-oppositieleden uit Leave-districten neigen naar een suf gestreden ‘aye’.

Vindt de oppositie steun voor amendementen?

Labour-leider Jeremy Corbyn wil Johnson tot het einde dwarszitten, en plant nog eens een resem amendementen.

Labour-leider Jeremy Corbyn wil Johnson tot het einde dwarszitten, en plant nog eens een resem amendementen. De socialisten willen onder meer dat Johnson, tijdens de overgangsfase die tot eind 2020 loopt, een verlengd Brits verblijf in de Europese douane-unie onderhandelt. Dat er alsnog een tweede referendum komt over zijn brexitdeal. En dat, als er eind 2020 nog geen nieuwe handelsrelatie met de EU onderhandeld is, het parlement Johnson kan dwingen de overgangsfase te laten verlengen.

Of daar een meerderheid voor gevonden wordt, is twijfelachtig. Tijdens een reeks ‘indicative votes’ werd de optie van de douane-unie dit voorjaar alvast - zij het nipt - twee keer weggestemd. Net als een nieuwe volksraadpleging. Beide zijn voor Johnson sowieso onverteerbaar.

Hoe moet het nu verder?

Als een van die amendementen het alsnog haalt, of er geen meerderheid opstaat voor zijn deal, zal Johnson dan ook bijna zeker zijn wet intrekken. En zal hij, omdat de route naar een no-deal op de brexitdeadline van 31 oktober sinds zaterdag helemaal gesloten is, aansturen op wat hij al langer ambieert: vervroegde verkiezingen. Die kan hij dan framen als de strijd van het volk tegen de balorige volksvertegenwoordigers die zijn brexit blijven dwarsbomen. Peilingen voorspellen dat Johnsons Conservatieven zo’n clash zouden winnen.

Neemt zijn deal evenwel alle hordes in het ratificatieproces, dan is het uitkijken of dat ook in een recordtijd lukt. Doorgaans duurt het weken om een wet door het Britse parlement te loodsen. Na dinsdag heeft Johnson evenwel maar acht dagen meer. Dat wordt nacht- en weekendwerk. Desnoods slikt hij een kort technisch uitstel, maar zodra de wet een feit is, vervalt de noodzaak om tot eind januari te wachten op de brexit. Dan start de overgangsfase. Beginnen de onderhandelingen over de nieuwe handelsrelatie. En komen er zo goed als zeker ook verkiezingen, die Johnson als brexitmessias enthousiast tegemoet zou zien.

Europa temporiseert

Het Europees Parlement zal pas over Johnsons brexitdeal stemmen als de procedure in hetBrits parlement volledig is afgerond.‘Desnoods organiseren we nog een speciale sessie van hetEuropees halfrond op 31 oktober,’ zegt Guy verhofstadt, die er de brexitstuurgroep voorzit. Ook een nieuw uitstel voor de brexitdeadline is voorlopig niet aan de orde. Europa wacht af of de deal kans op slagen heeft in Westminster. Als dat niet zo is of als de Britse ratificatie uitloopt, is een nieuwe Europese top nodig over een nieuwe deadline. Die extra top staat nu in potlood ingepland op zondag of volgende maandag. 

Lees verder

Advertentie
Advertentie