May belooft ontslag in ruil voor brexitdeal

©AFP

Als haar Conservatieve criticasters alsnog haar brexitdeal goedkeuren, ruimt Brits premier Theresa May plaats. Een opvolger zou dan de toekomstige relatie met de EU kunnen onderhandelen. Maar of haar zoenoffer slaagt, en er wel een derde stemming komt?

Brits premier Theresa May zat woensdagavond samen met het 1922 Committee, die de backbenchers van haar Conservatieve partij verenigt. Daar kondigde ze aan ontslag te nemen, zodra haar brexitplan goedgekeurd is in het parlement.

'Ik weet dat er een verlangen is voor een nieuwe aanpak, en nieuw leiderschap, in de tweede fase van de brexitonderhandelingen, en ik zal niet in de weg staan', zei May volgens een communiqué van Downing Street 10. Alsook: 'Ik ben bereid deze job vroeger te verlaten dan ik van plan was, in het belang van ons land en de onze partij.'

Brexithardliners blijven May echter wantrouwen. 'Geen datum. Geen tijdslijn. Geen strategie. Geen duidelijkheid', zei een van de aanwezige parlementsleden. Toch lijkt May te impliceren dat ze uiterlijk tegen de zomer plaats zou ruimen. Als haar plan het alsnog haalt, vertrekt het VK op 22 mei uit de EU en begint een overgangsperiode tot eind 2020. In dat tijdsbestek moet het VK een toekomstige handelsrelatie met de EU onderhandelen. Mays opvolger - zo goed als zeker een meer uitgesproken brexiteer - kan dan die onderhandelingen sturen.

Twijfelachtig

Of het zoenoffer slaagt, blijft hoogst twijfelachtig. Mays plan werd in januari met een meerderheid van 230 parlementsleden weggestemd. Eerder deze maand waren dat er nog altijd 149. May plant vrijdag een derde stemming, en moet dan dus minstens 75 parlementsleden extra achter haar plan kunnen scharen, exact het aantal Conservatieve partijgenoten dat eerder deze maand tegenstemde.

Jacob Rees-Mogg, de leider van de brexithardliners, lijkt alvast een U-bocht te willen nemen, en zelfs ex-minister van Buitenlandse Zaken Boris Johnson zou bereid zijn alsnog steun te verlenen. De schrik voor een nakende soft brexit speelt immers ook.

Maar dan nog lijkt May niet in de buurt van de nodige stemmen te raken. Er zouden nog altijd zo'n 15 tot 30 hardliners zich blijven verzetten. En er zijn zo'n tien eurofiele tory's die een tweede referendum willen. Ook de tien leden van de Noord-Ierse gedoogpartner DUP onderstreepten woensdagavond nogmaals dat ze weigeren in te binden.

Gaat Labour-rebellen dan voor de nodige stemmen zorgen? Onwaarschijnlijk, zeker niet nu Mays vertrek een hardliner in stelling dreigt te brengen die nog verder afstaat van de softe brexit waar de socialisten naar streven.

John Bercow

Bijkomende moeilijkheden: wat gebeurt er met May als haar deal het toch niet haalt? Vecht ze dan terug om toch aan te blijven? En vooral: kan haar derde stemming wel plaatsvinden? Lagerhuis-voorzitter Bercow herhaalde woensdag zijn bedenkingen bij een derde stemming, als die over dezelfde resolutie gaat die eerder al weggestemd is. Zijn demarche ontlokte echter een golf van protest.

Intussen houdt het Brits parlement een debat, en straks een stemming, over acht mogelijke alternatieven voor Mays plan. Rond half elf wordt de uitslag bekendgemaakt.

WIE VOLGT MAY OP?

Als Theresa May zou opstappen als premier, moeten haar Conservatieven een nieuwe partijleider kiezen. Een eerste selectie gebeurt door de 314 Conservatieve parlementsleden. Als er drie of meer kandidaten zijn, worden die via verschillende stemrondes teruggebracht tot een tweetal. De partijleden maken dan de definitieve keuze. Dat proces kan weken duren, zeker omdat het aantal potentiële kandidaten legio is.

Boris Johnson: de gewezen minister van Buitenlandse Zaken was een van de boegbeelden van de Leave-campagne voor het brexitreferendum. Met zijn charisma is hij ook veruit de bekendste en populairste kandidaat bij het grote publiek. Maar zijn onverholen ambitie May aan de kant te schuiven, heeft veel kwaad bloed gezet bij andere tory-parlementsleden.

Michael Gove: de minister van Milieu was de intellectuele sidekick van Johnson tijdens de brexitcampagne. Sindsdien toonde hij een meer gematigd imago, waardoor Conservatieve brexithardliners hem wantrouwen.

Dominic Raab: de gewezen brexitminister nam in november ontslag uit onvrede met het scheidingsverdrag dat May met de EU had gesloten. Bouwde sindsdien aan zijn nationale bekendheid, om de strijd met Johnson om de 'brexitkandidatuur' te kunnen aangaan.

David Davis: de gewezen brexitminister nam vorige zomer ontslag uit onvrede met Mays toenmalige brexitplannen. Kan als veteraan - in 2005 versloeg David Cameron hem verrassend tijdens de Conservatieve leiderschapsverkiezingen - een verzoenende tussenpaus zijn.

Jeremy Hunt: de minister van Buitenlandse Zaken geldt nu als een uitsproken brexiteer, maar voerde in 2016 campagne voor een verlengd verblijf in de EU. Wordt daarom nog steeds gewantrouwd.

Sajid Javid: de minister van Binnenlandse Zaken kan, als zoon van een Pakistaanse buschauffeur, aantonen dat de Conservatieven niet enkel de partij zijn van welgestelde blanken. Als gewezen directeur van Deutsche Bank beschikt hij over voldoende economische serieux. Maar: ook hij pleitte aanvankelijk tegen de brexit.

Daarnaast circuleren ook de namen van Angela Leadsom (fractieleider in parlement), Liam Fox (minister van Internationale Handel), Penny Mordaunt (minister van Ontwikkelingssamenwerking) en Liz Truss (viceminister van Financiën), allen overtuigde brexiteers. En die van minister van Defensie Gavin Williamson en zijn collega van Gezondheid Matt Hancock, beiden gewezen remainers.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie