reportage

Trucker over de brexit: ‘Ik hou niet van Engeland. Altijd dat wachten’

De Roemeen Marian Tamas rijdt voor Mattheeuws geregeld naar het Verenigd Koninkrijk. ©Wouter Van Vooren

De files aan de grenzen zijn een voorbode van de chaos die de brexit lijkt mee te brengen. Hoe ziet de Britse uitstap uit de Europese Unie er logistiek en economisch uit? De Tijd maakte de oversteek per truck.

Dinsdagavond, de snelweg naar Dover, Verenigd Koninkrijk. Honderden vrachtwagens schuiven stapvoets aan in een file van zo’n 30 kilometer. Als slakken naderen ze de poort van Europa, waar de nakende brexit al dagenlang chaos en drukte veroorzaakt. De havenstad kan de grote toestroom aan vrachtwagens met goederen die voor 1 januari het Europese vasteland moeten bereiken niet volgen. Omdat er nog altijd geen handelsdeal is tussen het VK en de EU proberen bedrijven massaal hun goederen te verschepen voor die brexit in voege treedt.

Flashback naar maandagvoormiddag, een parking in Veurne. Marian Tamas, een gedrongen veertiger met heldere lichtgrijze ogen, trekt zijn vuile schoenen uit, zet ze netjes op het trapje in het portier van zijn Volvo-truck en installeert zich in blauw-wit gestreepte slippers achter het stuur. In de camion: 44 ton plasticresten, die in het Verenigd Koninkrijk verwerkt moeten worden. Op de camion: Mattheeuws, van het gelijknamige transportbedrijf in Veurne. Tamas spuit wat parfum in het rond in zijn cabine, en is dan klaar voor vertrek. Al waarschuwt de Roemeense truckchauffeur meteen. ‘Ik hou niet van Engeland. Het links rijden, het gedoe met de oversteek en al dat wachten. Vooral dat wachten.’

Ook aan deze kant van het Kanaal wordt geanticipeerd op de brexit. Net zoals Tamas maken dagelijks 6.000 andere chauffeurs de oversteek naar het VK met de ferry of via de Eurotunnel. De jongste weken klom dat getal naar 9.000 vrachtwagens per dag. Volgens de beroepsvereniging Transport en Logistiek Vlaanderen groeide het volume vorige week naar het dubbele van december vorig jaar. Dat leidde donderdag en vrijdag tot monsterfiles op de E40 naar Frankrijk, omdat de Franse havens van Calais en Duinkerke de toestroom van vrachtwagens niet aankunnen.

Voor alles waar je nu niet moet voor stilstaan - zoals voedsel en kleren - zal je binnenkort een juist formulier moeten kunnen voorleggen.
Eric Mattheeuws
Zaakvoerder transportbedrijf Mattheeuws

Eric Mattheeuws, de zaakvoerder van het transportbedrijf, spreekt van een ongeziene situatie. Mattheeuws is ook de uitbater van het grootste tankstation van België, waar hij op uitkijkt van in zijn bureau. ‘Ik heb het hier nog nooit zo druk gezien. Er rijden continu vrachtwagens af en aan, die tanken op hun weg naar het VK. Ook het transportbedrijf draait op volle toeren nu de brexit onafwendbaar wordt. Al onze voertuigen zijn voortdurend op de baan.’

Aardappelen

Hij geeft een voorbeeld. ‘We voeren nu massaal aardappelen in die pas in de loop van het jaar verkocht moeten worden. Door de grote vraag zijn die ritten duurder nu. Maar liever zo dan binnenkort toeslagen van 10 procent of meer, extra controles en een verplicht veterinair certificaat. Ook de standaarden voor voedsel veranderen als het VK de EU verlaat. Voor alles waar je nu niet voor moet stilstaan - voedsel, kleren... - zal je binnenkort een juist formulier moeten kunnen voorleggen.’

Boven op de problematische toestroom van vrachtwagens belooft die documentengekte de situatie aan de grenzen helemaal onder stroom te zetten. Mattheeuws, nu 62, ruikt al zijn hele carrière overal zaakjes. In 1988 richtte hij Bulmac op, een douaneagentschap dat geleid wordt door zijn oudste dochter Céline. Omdat de lijn tussen transport en administratie zo korter wordt, is Bulmac een troef voor Mattheeuws, die de brexit ‘een kans’ noemt.

Toch geeft het verkeersinfarct hem kopzorgen. ‘Omdat we met een specifiek soort oplegger werken, die zonder chauffeur het Kanaal overkan, mogen we een ‘fast lane’ gebruiken. Dan dropt de chauffeur zijn vracht aan de ferry, zonder zelf de oversteek te maken. Maar omdat het zo druk is, kan de ferrymaatschappij die rijstrook niet meer vrijhouden. Fast is geen fast meer.’

Dat leidt tot een enorme paradox, zegt hij. ‘Er is veel meer werk, maar we draaien minder omzet. Door de grote vraag stijgt de prijs, maar je kan geen extra ritten inlassen om bijvoorbeeld vijf keer tomaten in Londen te leveren. Want je weet niet hoe lang je chauffeurs erover gaan doen. Als je een halve dag stilstaat aan de ferry, kan je toch maar vier keer over en weer.’

Daarbij komen ook nog eens de kosten van een stilstaande chauffeur. Volgens berekeningen van de sectorfederatie Febetra kan een stilstaande vrachtwagen tot 80 euro per uur kosten. ‘Een Belgische chauffeur moet ik 26 euro per uur betalen. Begin maar te tellen als die tien uur in de file staat. En ik kan tegen mijn klanten niet zeggen: het is goed, we komen naar Engeland, als jij voor de wachttijden betaalt’, zegt Mattheeuws.

Onvoorspelbaar

Tamas heeft geluk. In tegenstelling tot vorige week is er maandag amper file op de E40 naar Duinkerke. Ook aan de ferryterminal duiken geen grote problemen op. De vrachtwagen wordt gecontroleerd op drugs of transmigranten. Aan de douane worden tweemaal - een keer door de Franse en een keer door de Britse autoriteiten - onze paspoorten gevraagd. Anderhalf uur later varen we de haven van Duinkerke uit. Links zien we rijen containers voorbijglijden. Rechts pleit Nigel Farage vanop een televisiescherm in het ferryrestaurant nog een laatste keer voor een harde brexit. Bij een bord fish-and-chips vertelt Tamas dat hij het nieuws niet volgt. ‘Door de dagelijkse telefoontjes met mijn vrouw weet ik wel dat het VK de Europese Unie verlaat. Maar ik hou niet van politiek.’

Er wordt geschat dat het aantal douanedeclaraties in het Verenigd Koninkrijk maal tien zal gaan.
Toon Hollevoet
Vertegenwoordiger Mattheeuws in Dover

Twee uur later komen de witte kliffen van Dover in zicht. Ook daar blijft de hectiek uit. Tamas rijdt vlot de ferry uit en kan zonder controles het VK binnenrijden. Niets doet vermoeden dat hier 24 uur later een chaos van jewelste zal ontstaan. ‘Het is niet te voorspellen’, zegt Toon Hollevoet. De 25-jarige West-Vlaming werkt voor Mattheeuws in Whitfield, bij Dover. Hij stond vorige week vast op de E40: zeven uur aanschuiven tussen Veurne en Duinkerke, een traject dat normaal nog geen uur duurt. ‘De Franse douane voerde extra controles uit. Daarover wordt met de Britse bedrijven niet gecommuniceerd. Onze transportmanagers komen dat maar te weten via berichtjes van de chauffeurs in de file.’

Hollevoet werkt sinds februari in Dover, waar hij de brexitvoorbereidingen in goede banen moet leiden. Om de administratieve chaos overzichtelijk te houden, houdt hij een overzichtslijstje bij op zijn computer. ‘Douanedocumenten, vergunningen, licenties, garanties op accijnzen, nieuwe contracten voor chauffeurs, het zijn zo veel kleine dingen.’ Hij vreest voor de fors verouderde IT-systemen van de douane. ‘Er wordt geschat dat het aantal douanedeclaraties in het VK maal tien zal gaan. Kunnen die systemen dat aan? Of ligt alles plat op 1 januari? Dat weten we gewoon niet.’

Daarom blijft het een gok, een sprong in het onbekende, zegt Hollevoet. ‘Ik zie advertenties van bedrijven die zeggen: ‘Laat de brexit maar komen, we zijn er klaar voor!’ Dan denk ik: je bent klaar voor hoe je denkt dat het gaat gebeuren. Een voetbalploeg kan ook klaar zijn voor een match, maar als je plots 0-2 achterstaat, wordt het moeilijker, hoe hard je ook scenario’s hebt voorbereid.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie