analyse

Alle heilige huisjes tegen de grond

©AFP

Emmanuel Macron heeft niets van een revolutionair. Hij is opgeleid aan de eliteschool ENA, was zakenbankier bij Rothschild en was minister van Industrie onder president François Hollande. Toch stuurde hij een aardschok door politiek Frankrijk: in september 2016 stelde hij zich vanuit het niets kandidaat voor het presidentschap, dit jaar werd hij president en haalde zijn piepjonge partij de meerderheid in het parlement.

Frankrijk was er slecht aan toe toen Macron zich als presidentskandidaat outte. De economische groei was met 1,3 procent kortademig. Het begrotingstekort raakte met 3,3 procent niet onder de Europese 3 procentgrens. Het leger werklozen werd maar niet kleiner: al decennia dobberde de werkloosheidsgraad tussen 9 en 11 procent. De belastingdruk behoorde met 47,9 procent tot de hoogste van de westerse wereld.

Met zulke cijfers is een natie niet ver weg van een algemene depressie. Tot overmaat van ramp bleven aanhangers van IS onbarmhartig toeslaan. Nadat ze in 2015 bij de redactie van het satirische weekblad Charlie Hebdo en in de Parijse muziektempel Bataclan tal van slachtoffers hadden gemaakt, volgden in 2016 de moordende raid in Nice en een rist kleinere aanslagen. Een besluiteloze François Hollande maakte de ellende compleet.

©EPA

De jonge en ambitieuze Macron beloofde een remedie. Hij brak alle heilige huisjes af om weer te kunnen bouwen. Hij begon met de sloop van de politiek. Frankrijk had genoeg van de eeuwige tweespalt tussen links en rechts en de steriele discussies tussen de klassieke partijen. Ze dreven de kiezers naar de extremen. Het beste bewijs was Marine Le Pen, die met haar rechts-populistische programma tot een van de meest gevreesde politici kon uitgroeien.

Macron is links noch rechts, hij is de twee tegelijk, weg van de klassieke recepten. Dat sloeg aan bij de kiezers. Zodra hij president was, koos hij Edouard Philippe als premier, een politicus afkomstig uit de rechtse Les Républicains. Een signaal dat het anders zou lopen.

Macrons eerste daden versterkten dat signaal. Om de door financiële schandalen omgeven politiek op te schonen maakte de president het onmogelijk om familie en vrienden met belastinggeld te betalen voor al dan niet bestaande baantjes.

Frankrijk had genoeg van de eeuwige tweespalt tussen links en rechts en de steriele discussies tussen de klassieke partijen. Ze dreven de kiezers naar de extremen.

Om de economie los te wrikken - en vooral de werkloosheid terug te dringen - sleutelde Macron aan de arbeidswetgeving. In zijn korte tijd als minister onder Hollande had hij die al versoepeld. Nu ging hij een stap verder. De onderhandelingen over de werkomstandigheden verhuisden van de nationale sectoren naar de bedrijven, de torenhoge ontslagvergoedingen daalden, de omstreden 35-urige werkweek werd de facto afgeschaft.

Om de gesel van de terreur terug te dringen en van de noodtoestand verlost te raken versterkte Macron niet alleen de ordediensten, hij verstrengde ook het veiligheidsbeleid. Een reeks maatregelen uit de staat van beleg werden omgezet in gewone wetgeving.

Macron sleutelde ook aan de belastingdruk. De belasting op grote vermogens (ISF), ingevoerd onder François Mitterrand, voerde hij af. Dat durfden rechtse voorgangers als Jacques Chirac en Nicolas Sarkozy niet aan. De belasting geldt voortaan alleen nog op vastgoed. Al blijft het delicaat om aan belastingen te sleutelen in een land dat zijn begroting niet op orde krijgt. Ook nu dreigt Macron de 3 procentnorm te missen omdat hij 10 miljard euro aan foutief geïnde belastingen moet terugbetalen aan de bedrijven. Die tegenvaller wordt voorlopig gecompenseerd door... nieuwe belastingen.

De lijst hervormingen die Macron nog wil doorvoeren, is schier onuitputtelijk.

De lijst hervormingen die Macron nog wil doorvoeren, is schier onuitputtelijk. Ook in het onderwijs wil hij ingrijpen. Enerzijds wil hij scholen in achtergestelde gebieden meer middelen geven zodat leerlingen meer kansen krijgen op de arbeidsmarkt, anderzijds wil hij het hoger onderwijs stroomlijnen.

Het stelsel van de werkloosheidsuitkeringen moet eveneens op de schop. De uitkeringen zullen niet langer worden gefinancierd uit de bijdragen, maar via de algemene fiscaliteit. En in de pensioenen moet een einde worden gemaakt aan de speciale regimes. Dat is, altijd en overal in Europa, gevoelige materie.

Marketingverhaal

Macron is als een bulldozer gestart en werkt gestaag zijn politieke agenda af. Maar het enthousiasme van tijdens de campagne is al flink getemperd. In de peilingen zakt Macron stevig, net als zijn voorganger Hollande overkwam. Want Frankrijk wil wel verandering, maar blijkbaar niet te snel.

Macron boekte al één belangrijke overwinning geboekt: massale manifestaties of stakingen bleven tot nu uit.

Toch heeft Macron al één belangrijke overwinning geboekt. Massale manifestaties of stakingen bleven tot nu uit. De traditie in Frankrijk wil nochtans dat elke president die veranderingen wil recht heeft op een stakingsgolf. De mobilisatiekracht van de vakbonden is duidelijk afgenomen, wat Macron moet sterken om zijn beleid voort te zetten.

De Conclusie

2017 was het jaar van Nafi Thiam. Het jaar van 21ste-eeuwse kompels die virtuele munten creëren in een bitcoinmijn. Het jaar van het opbod tussen de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un en de Amerikaanse president Donald Trump.

Lees hier meer.  

Hoe effectief is de ‘nieuwe Franse revolutie’? Moeilijk te zeggen. De meeste hervormingen zijn nog in voorbereiding of moeten nog van kracht worden. Macron vroeg anderhalf tot twee jaar tijd. Pas dan worden de effecten zichtbaar. En hij moet ook op een opgaande conjunctuur kunnen rekenen om de hervormingen echt tot hun recht te laten komen.

Macron grijpt in in het economische systeem nadat hij eerder het politieke model heeft afgebroken en een ongeziene generatiewissel heeft geforceerd. Met zijn veertig jaar is hij veruit de jongste president ooit. Zijn politieke tegenstanders moeten zichzelf heruitvinden als ze het over vier jaar tegen hem willen opnemen. Tegen dan moet blijken of Macron meer was dan een goed marketingverhaal dat op het juiste moment werd verkocht.

Uiteraard blijft Macron door en door Frans. Onlangs woonde hij de begrafenis van Johnny Hallyday, de Franse oerrocker, bij. Misschien is Emmanuel wel even rebels als Johnny in zijn jonge jaren.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect