‘De mooie filosofie doorstond de toets met de werkelijkheid niet'

Jan Smets. ©Thierry du Bois

Het lijkt vandaag evident, maar centrale banken en toezichthouders waren uit het oog verloren dat financiële stabiliteit over meer gaat dan enkel banken. ‘We hadden de zaken niet onder controle’, zegt Jan Smets van de Nationale Bank.

‘De crisis legde twee realiteiten bloot. De eerste illustreerde het belang van de financieringsbronnen - en meteen de liquiditeit - van banken. Dat aspect werd soms wat over het hoofd gezien, maar het verlies aan vertrouwen in de liquiditeitspositie van banken gaf enorme problemen. In die mate dat solvabele banken overkop dreigden te gaan.’

De tikkende tijdbom

Het aftellen naar de explosie van Lehman Brothers en Fortis, in september tien jaar geleden, is begonnen. Elke week vragen we een expert naar de lessen van de financiële crisis.

‘De tweede realiteit volgde tijdens de eurocrisis. Die legde een enorme fragmentatie in de eurozone bloot. In sommige eurolanden schoten de rentetarieven omhoog door het gebrek aan het vertrouwen in die landen, waardoor de Europese Centrale Bank (ECB) haar greep op de economie dreigde te verliezen.’

‘Mijn lessen volgen uit beide vaststellingen. Het is noodzakelijk een goed zicht te hebben op de gezondheid van het financieel systeem. Vóór de crisis gingen sommigen ervan uit dat we de zaken onder controle hadden, dankzij de twee stabiliserende pijlers onder het macro-economisch beleid. Dat zijn het monetair beleid via de centrale banken en het budgettair beleid via de overheden die kunnen stimuleren bij een groeivertraging, al moeten die overheden dan ook buffers aanleggen in goede tijden.’

‘Die mooie filosofie doorstond de toets met de werkelijkheid niet. We hadden de zaken níét onder controle. Een cruciaal element was onderbelicht gebleven: het waken over de financiële stabiliteit. Met ook aandacht voor de manier waarop de risico’s voor de reële economie kunnen overwaaien naar het financieel systeem. Ik denk aan de vastgoedmarkt: er bestond geen gestructureerd kader om te zien wat daar aan de hand was. Sinds de crisis hebben centrale banken meer macrobevoegdheden om het bredere systeemrisico in de gaten te houden, in plaats van enkel op individuele banken te focussen.’

De regelgeving voor de banken is verstrengd. Dat lijkt hinderlijk, maar we mogen niet vergeten dat financiële stabiliteit een noodzakelijke voorwaarde is voor groei en welvaart.
Jan Smets
Gouverneur Nationale Bank

‘Voor die banken is de regelgeving verstrengd, onder meer via de invoering van grotere kapitaalbuffers om verliezen op te vangen. Dat lijkt hinderlijk, maar we mogen niet vergeten dat financiële stabiliteit een voorwaarde is voor groei en welvaart. Banken zijn dan wel concurrerende instellingen die hun aandeelhouders moeten dienen, ze moeten erop letten dat ze in hun jacht op rendement de lange termijn niet uit het oog verliezen. Ze mogen niet vergeten dat bankieren inherent risicovol is. Voor deregulering is dan ook geen plaats.’

‘Een andere lacune betrof het stabiliteitspact dat was afgesproken bij de creatie van de euro (met afspraken over maximale begrotingstekorten en overheidsschulden, red.). Het probleem was dat er geen echte opvolging was van de macro-economische onevenwichten in en tussen eurolanden. Ik denk dan aan de evolutie van de loonkosten, de bedrijfsschulden, de concurrentiepositie. Nu geeft men landen aanbevelingen vanuit Europa. Ook aan België trouwens. Daarbij wordt gewezen op de oplopende prijzen van het woningvastgoed.’

Volgende week: Georges Ugeux, CEO Galileo Global Advisors

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content