'Nieuwe generatie bankiers moet weten waarom regels bestaan'

Jean-Paul Servais. ©BELGA

De Belgische banken volgden net als iedereen braaf de Bazel II-kapitaalregels, tot de markt plots besliste dat grotere kapitaalbuffers nodig waren. Zo blikt FSMA-voorzitter Jean-Paul Servais terug op de financiële crisis, die voor hem de nood aan regelgeving onderstreept.

‘De crisis kwam er door een combinatie van factoren, zoals een lage rente en herverpakte subprimehypotheken die zonder grondige risicoanalyse een toprating kregen van kredietbeoordelaars en zo wereldwijd verspreid raakten onder banken. De kredietbeoordelaars hadden geen kantoor in België en konden hier dus niet gecontroleerd worden.’

Of de toenmalige CBFA als bankentoezichthouder is tekortgeschoten? Ik geloof van niet. De toen geldende regels zijn gerespecteerd.
Jean-Paul Servais
Voorzitter FSMA

‘Voor mij zijn er drie grote lessen uitgekomen: de nood om banken robuuster te maken, het wegwerken van specifieke crisisfactoren zoals een vertekend bonusbeleid, en een betere bescherming van de financiële consument. Dankzij de nieuwe internationale Bazel III-kapitaalregels hebben de grootste banken nu veel grotere kapitaalbuffers: ze haalden sinds de crisis 1.500 miljard dollar op. Voor Belgische banken ligt het kernkapitaal in verhouding tot hun balans vandaag ruim viermaal hoger dan tijdens de crisis: 8,5 versus 2 procent. Dat is een nieuwe wereld.’

‘Tijdens de crisis hebben de Belgische banken nochtans altijd de vorige Bazel II-regels gevolgd. Die lieten banken onder meer toe hun eigen modellen te volgen voor het bepalen van kapitaalbuffers. De modellen moesten wel gecheckt worden door externe partijen zoals de kredietbeoordelaars, maar die hebben het laten afweten. Op een bepaald moment heeft de markt dan gezegd dat banken meer kapitaal nodig hebben dan reglementair bepaald (omdat duidelijk werd dat banken forse verliezen leden door toxische subprimeproducten, red).’

De tikkende tijdbom

Het aftellen naar de explosie van Lehman Brothers en Fortis, in september tien jaar geleden, is begonnen. Elke week vragen we een expert naar de lessen van de financiële crisis. Vandaag het slot met Jean-Paul Servais, de voorzitter van de financiële waakhond FSMA en toentertijd van diens voorganger CBFA.

‘Of de toenmalige CBFA dan als bankentoezichthouder is tekortgeschoten? Ik geloof van niet. De toen geldende regels zijn gerespecteerd. En net als sommige andere toezichthouders in de wereld hadden wij tools om de subprimeposities van banken op te volgen, net als hun liquiditeit. Maar de regels voor België waren vastgelegd op wereldvlak, en plots eiste de markt dus meer. Het klopt dat we nieuwe kapitaalregels nodig hadden, en die zijn er ook snel gekomen. Dankzij politieke druk en de rol van toenmalig ECB-voorzitter Jean-Claude Trichet was er na amper één jaar al een akkoord over Bazel III. Voor Bazel II heeft dat tien jaar geduurd.’

‘Er is voorts opgetreden tegen specifieke factoren die de crisis hebben aangewakkerd. Denk aan een beter risicobeheer in banken, het waken over belangenconflicten bij kredietbeoordelaars en het bonusbeleid van banken. Voor dat laatste zijn we in België strenger dan Europa: bij ons mag een bonus maximaal 50 procent van de vaste verloning bedragen, tegenover 100 procent voor Europa.’

‘Na de crisis is het toezicht in België hervormd en is de FSMA als opvolger van de CBFA verantwoordelijk geworden voor onder meer consumentenbescherming. We hebben dat momentum gegrepen, want de crisis had indirect het vertrouwen van de consument in de ethiek en robuustheid van banken aangetast. Het is fundamenteel om dat vertrouwen te herstellen, en ik denk dat dat ook stelselmatig gebeurd is. Wij dragen daartoe bij door te ijveren voor transparante en belangenconflictvrije financiële producten, door een moratorium in te voeren op de verkoop van ingewikkelde producten en door sommige risicovolle producten te verbieden.’

‘Wat we niet mogen vergeten, is de nood aan een uitgebreid regelgevend kader op internationaal niveau. Die puzzel is bijna af op wat verfijningen na, zoals de manier om kapseizende systeembanken veilig op te doeken. Intussen moeten we de nieuwe generatie bankiers, die tien jaar geleden nog niet in de frontlinie stond, eraan herinneren waarom al die regelgeving bestaat.’

‘Ik weet dat er sprake is van regelmoeheid. Sommigen vragen zich af of al die regels wel nodig zijn. Ja dus: zo willen we een herhaling van de crisis vermijden. Geen enkele toezichthouder of politicus lanceert graag zeer gedetailleerde regelgeving, maar soms is dat nodig om complexe problemen op te lossen. Tegelijk pleit ik voor een pauze in nieuwe regelgeving, want het plaatje is bijna volledig. Het is nu vooral zaak de naleving op te volgen.’

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content