‘Onevenwichten van de financiële crisis zijn er nog steeds'

Econoom Gert Peersman. ©Sofie Van Hoof

Eén aandrijver van de financiële crisis wordt vaak over het hoofd gezien, zegt econoom Gert Peersman: de ontwrichtende onevenwichten tussen schuldenaars en schuldeisers en tussen landen onderling. ‘En die zijn nog altijd niet opgelost.’

‘Een eerste les - noem het een opfrissing van het geheugen - is het besef dat banken een cruciale rol in de economie spelen en ook in ontwikkelde landen een financiële crisis kunnen ontketenen. Net daarom is regulering belangrijk. Zo vermijd je een systeem waarin alle baten naar de financiële sector gaan en alle kosten op de maatschappij afgewenteld worden. Helaas werd de financiële regulering sinds de jaren 80 stukje bij beetje afgebouwd. Daarvoor hebben we de prijs betaald.’

Ik geloof niet dat er te veel overregulering is. Er zijn ondertussen mogelijk allerlei nieuwe financiële constructies ontstaan waar we geen weet van hebben.
Gert Peersman
Econoom

‘Ik geloof trouwens niet dat de slinger te ver is doorgeslagen in de richting van overregulering, zoals sommigen beweren. Het systeem zal pas getest worden wanneer er nog eens een bank kapseist. Vergeet niet dat er ondertussen mogelijk weer allerlei nieuwe financiële constructies zijn ontstaan waarvan we geen weet hebben. Dat is eigen aan innovatie. Ook het schaduwbankieren (het niet-gereguleerd financieel systeem, red.) is nog niet aangepakt.’

‘De tweede les - waar te weinig aandacht aan wordt besteed - gaat over de rol van onevenwichten. Die lagen aan de basis van de eurocrisis. Zo hebben de landen van de Europese periferie (Spanje, Portugal, Griekenland …) typisch een tekort op de handelsbalans: ze importeren meer dan ze exporteren. Zo bouwen ze schulden op tegenover centrumlanden als Duitsland, die een overschot op de handelsbalans hebben. In een muntunie waarin de wisselkoersen van landen zich niet kunnen aanpassen (zoals een depreciatie voor zuidelijke landen, waardoor hun export competitiever wordt, red.), loopt dat vroeg of laat fout af.’

De tikkende tijdbom

Het aftellen naar de explosie van Lehman Brothers en Fortis, in september tien jaar geleden, is begonnen. Elke week vragen we een expert naar de lessen van de financiële crisis.

‘Dat probleem is nog altijd niet opgelost voor de eurozone. De Zuid-Europese handelstekorten lijken vandaag misschien beperkt, maar dat is alleen omdat die economieën nu onder hun capaciteit draaien en daardoor minder importeren.’

‘De euroconstructie is dan ook niet af. Er bestaan nog veel asymmetrieën binnen de eurozone, met grote delen van het beleid die nog op het nationale niveau gevoerd worden. Ik denk aan het begrotingsbeleid of het arbeidsmarktbeleid, waar nog veel verschillen bestaan tussen landen. Zo is er in België de automatische loonindexering, die bij een externe schok zoals een olieprijsstijging het onevenwicht tegenover andere landen snel kan doen toenemen en onze concurrentiekracht kan ondergraven. Je kan dat gerust uitbreiden naar de hele eurozone: bij een volgende schok zullen de onevenwichten weer groeien en zichtbaar worden.’

‘Ook de VS blijven in hetzelfde bedje ziek. Zij hebben nog altijd een tekort op de handelsbalans en bouwen dus schulden op tegenover de rest van de wereld, die haar spaaroverschot naar de VS stuurt. Dat voedt zeepbellen, zoals die in het vastgoed destijds. De Amerikaanse president Donald Trump verergert dat alleen maar met zijn belastingverlaging en hogere uitgaven, die het begrotingstekort en de schuld verder doen ontsporen. Ook zijn importtarieven zullen structureel amper iets veranderen.’

Volgende week: Jan Smets, gouverneur Nationale Bank

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content