analyse

Economische reus Duitsland loopt niet altijd voorop

©AFP

Duitsland is niet het land van melk en honing. In haar besparingsdrift heeft kanselier Angela Merkel veel te weinig geïnvesteerd in infrastructuur en digitalisering.

Dit is de tweede aflevering van een reeks over de Duitse verkiezingen. Morgen: de vluchtelingenproblematiek.

Duitsland schiet zichzelf in de voet. Dat was, samengevat, de boodschap die het Internationaal Monetair Fonds (IMF) afgelopen zomer de wereld in stuurde. Met een industrie die op volle kracht draait, schept de Duitse regering pakken poen. Het begrotingsoverschot liep op tot zo’n 24 miljard euro en het overschot op de lopende rekening piekte op 250 miljard euro. Toch houdt Berlijn de vinger op de knip, klaagde Enrica Detragiache, de IMF-afgezant in Duitsland.

Met de aanstormende vergrijzing is het normaal dat Angela Merkel een spaarpot aanlegt, zei Detragiache. Maar de Duitse kanselier moet volgens haar niet overdrijven. ‘Een groot surplus op de lopende rekening kan een bewijs zijn dat een land meer in het buitenland investeert dan in eigen land’, zei ze. ‘Dat kan zijn omdat dat land niet aantrekkelijk is voor investeerders. Op lange termijn vertaalt dat zich in lagere groei.’

Investeren in infrastructuur

De sluiting van de kerncentrales wordt vooral opgevangen door vervuilende bruinkoolcentrales.

Het belangrijkste advies van het IMF aan Berlijn: investeer in openbare infrastructuur. De kwaliteit van pakweg wegen en spoorwegen liet de afgelopen jaren te wensen over. In de concurrentielijst die het Wereld Economisch Forum (WEF) jaarlijks opstelt, stonden de Duitsers in 2010 voor beide criteria nog op de vijfde plek wereldwijd. In de jongste editie waren ze weggezakt tot respectievelijk de 16de en de 11de plaats.

De neergang heeft veel te maken met de economische crisis van bijna tien jaar geleden. De overheidsfinanciën gingen zwaar in het rood, wat de risicoschuwe Duitsers angstzweet bezorgde. In 2009 voegde de regering daarom een ‘Schuldenbremse’ toe aan de grondwet, een schuldenrem die de begroting in evenwicht moest houden. Die ingreep leidde meteen tot het schrappen van langetermijnplannen: na 2012 doken de overheidsinvesteringen onder nul.

In de aanloop naar de parlementsverkiezingen van aanstaande zondag besefte Merkel dat ze niet bij de pakken kon neerzitten. Ze kondigde aan dit jaar 14 miljard euro te investeren in infrastructuur, een budgetverhoging van 10 procent. Maar volgens lokale overheden is dat een druppel op een hete plaat, omdat zeker het tienvoudige nodig is om alle structurele problemen aan te pakken. Ze vinden dat het loont in economische hoogtijdagen te investeren.

Energiewende

Zelfs als Merkel kordaat ingrijpt, pakt het niet altijd uit zoals gepland. In 2011 verraste ze vriend en vijand met de aankondiging dat Duitsland versneld uit de kernenergie zou stappen. Dat gebeurde in de nadagen van de nucleaire ramp in het Japanse Fukushima. Volgens Merkel was het hoog tijd voor een ‘Energiewende’, een omschakeling naar groene energie. Sindsdien werpt Berlijn zich op als voorloper in duurzame energie.

Maar de omschakeling hapert. Het aandeel van kernenergie in de stroomproductie zakte vorig jaar naar 13 procent, terwijl windenergie - er zijn inmiddels ruim 30.000 windmolens - 12 procent leverde. Maar de sluiting van de kerncentrales wordt toch vooral opgevangen door steen- en bruinkoolcentrales, die goed zijn voor ruim 40 procent. De CO2-uitstoot in Duitsland is dan ook nauwelijks gedaald.

Over uitstoot gesproken: ook de Duitse auto-industrie - de exportsector bij uitstek - dreigt de aansluiting met de internationale concurrenten te missen. Terwijl de rest van de wereld massaal inzet op elektrisch rijden, blijven de Duitsers zweren bij hun traditionele verbrandingsmotoren, ondanks Dieselgate. Na lang aarzelen beloofden de grote Duitse constructeurs op het jongste autosalon van Frankfurt beterschap, maar van een revolutie is nog geen sprake.

Ook de Duitse politiek is nog niet overtuigd. ‘We hebben een vitaal belang bij het behoud van de dieseltechnologie’, zei Peter Altmaier, de machtige kabinetschef van Merkel, vorige maand nog.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n