nieuwsanalyse

Creatief omgaan met Rode Duivels-gadgets

©BELGA

De Belgische Voetbalbond bezit de exclusieve rechten op de merknaam Rode Duivels en de bijbehorende logo’s. Winkels en horecazaken wringen zich in bochten om dat te omzeilen en brengen eigen fanartikelen op de markt.

Wie Blokker, HEMA of Zeeman binnenstapt, kan er niet omheen. Net zoals veel andere winkels hebben die Nederlandse ketens een hoekje met Rode Duivels-fanartikelen opgesteld. Of toch niet? Bij nader toezien hebben de tricolore T-shirts, toeters en vlaggen niet het logo van de Belgische Voetbalbond KBVB. Er hangt ook nergens een expliciete verwijzing naar de Rode Duivels en op de T-shirts staat vaak Belgium.

Alleen de officiële sponsor Carrefour en een select aantal gecontracteerde winkels zoals Inno mogen van de KBVB uitpakken met een ‘echte’ Red Devils-fanshop vol merchandising. Veel winkels en horecazaken passen daar een mouw aan en spelen met eigen spullen in op de Rode Duivels-associaties die het grote publiek spontaan maakt.

De doe-het-zelfketen Brico deelde vorige maand 100.000 ‘footboxen’ uit aan klanten. In zo’n doos zaten onder meer tricolore spiegelhoesjes, een pruik en een sjaal met telkens Belgium erop. De bijbehorende communicatie maakte geen enkele melding van de Rode Duivels. De winkels in het Brusselse stadscentrum maken zwart-geel-rode reclame voor hun ‘Devils Day’ van komende zondag. Op de affiches staan een voetbal en een duivelshoofd.

Winkels zijn creatief en voorzichtig. Ze houden rekening met de flauwe dreigementen van de Belgische Voetbalbond.
Dieter Delarue
advocaat intellectuele eigendom bij Van Innis & Delarue

‘De rode draad is dat ze allemaal - grotendeels onnodig - schrik lijken te hebben van de KBVB, want ze houden rekening met zijn flauwe en te betreuren dreigementen. Ik heb de indruk dat ze de bevelen van de voetbalbond, die op weinig of zelfs niets gesteund zijn, nauwgezet naleven om juridisch gedoe te vermijden’, zegt Dieter Delarue, advocaat intellectuele eigendom bij Van Innis & Delarue.

Een eerste obstakel is de merknaam Rode Duivels zelf. De KBVB heeft de woordtekens Rode Duivels, Diables Rouges, Red Devils en Belgian Red Devils geregistreerd als Benelux-merk. Dat betekent volgens de bond dat niemand zonder toestemming de naam Rode Duivels op T-shirts mag printen.

Zelfs een rood T-shirt met alleen ‘Duivels’ erop mag niet zomaar, verklaarde woordvoerder Pierre Cornez onlangs op VTM Nieuws. Termen die ‘overeenstemmend’ of ‘gelijkaardig’ zijn, vallen immers ook onder de merkbescherming, bevestigen juristen. De boetes bij verboden commercieel gebruik van het merk Rode Duivels kunnen oplopen tot 3.000 à 600.000 euro, was te horen in het ophefmakende nieuwsitem.

De KBVB heeft ‘Red Devils’ - en niet ‘Belgian Red Devils’ - ook als Europees merk laten beschermen bij de organisatie WIPO. Pittig detail: ook het grote Manchester United heeft als bijnaam ‘Red Devils’, net als andere ploegen in hun eigen taal, waaronder het Duitse Kaiserslautern.

©BELGA

Cafés

Horecazaken die de EK-matchen uitzenden, moeten toestemming vragen om de naam ‘Rode Duivels’ op hun affiches te zetten, is de stelling van de bond. Daar plaatsen gespecialiseerde advocaten grote vraagtekens bij.

‘Bij het loutere gebruik van de naam ‘Rode Duivels’ op een affiche voor het vertonen van een voetbalmatch in een café is er geen sprake van een merkinbreuk’, vindt Tom De Coster, advocaat intellectuele eigendom bij Linklaters. ‘Natuurlijk willen de caféhouders daarmee volk lokken, maar het gaat alleen om verwijzend merkgebruik, niet om het aanbrengen van merken op T-shirts of andere merchandising zonder toestemming.’

HEMA. ©rv

‘De KBVB stelt zich arrogant op. In mijn interpretatie kan elke caféhouder ‘Rode Duivels op groot scherm’ afficheren, zonder daarvoor de toestemming van de voetbalbond te moeten krijgen’, zegt zijn collega Delarue. ‘De cafébazen doen overigens moeite voor niets door allerhande varianten rond ‘Duivels’ te bedenken. De gelijkaardigheid aan ‘Rode Duivels’ volstaat immers om in het vaarwater van merkrechten te komen. Maar het gebruik van ‘Rode Duivels’ of ‘Duivels’ op een affiche om een match op groot scherm aan te kondigen, is perfect legitiem, omdat men de woorden louter beschrijvend gebruikt. Men informeert het volk over welke match men zal uitzenden. Geen enkel merk kan dat verhinderen.’

Over sommige zaken is er geen discussie. De naam België/Belgium, de Belgische vlag en andere staatsemblemen zijn niet beschermd en dus altijd vrij te gebruiken. Daardoor maken zoveel producenten van fanartikelen daar zo gretig gebruik van.

Het KBVB-logo, met de Belgische vlag als belangrijk element, is een twijfelgeval. Het logo werd ingeschreven als Benelux-merk, maar bestaat gedeeltelijk uit een vlag. ‘Op basis daarvan lijkt het erop dat de geldigheid van het als merk ingeschreven KBVB-logo ter discussie kan worden gesteld’, zegt De Coster.

Blokker. ©rv

De meeste gadgetmakers verzinnen liever zelf snel een logo met een vlag, een bal en een kroontje. De KBVB heeft ook al een apart beschermd logo voor de Rode Duivels in de markt gezet: de drietand.

Of de bond zich met het juridische spierballengerol populair maakt bij de fans en de horeca, is maar de vraag. Designer Chiel Van Hoeij maakte uit protest enkele alternatieve logo’s en merchandising-ontwerpen, die hij gratis aanbiedt op de website DeRodeDuiven.be. ‘Ik zou de overheid willen ontlasten om boetes te moeten uitschrijven voor het ‘illegale’ gebruik van de logo’s van de Koninklijke Voetbalbond’, schrijft hij fijntjes.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud