analyse

Von der Leyen trekt klimaatambities voor 2030 fors op

In haar eerste beleidsverklaring of 'State of the Union' zet Commissievoorzitter Ursula von der Leyen volgende woensdag in op fors aangescherpte klimaatambities. ©REUTERS

De Europese Commissie wil dat de CO2-uitstoot over tien jaar 55 procent lager ligt dan in 1990. Achter die ambitie zit een batterij plannen, tot en met een grenstaks op vervuilende invoer, en een pak centen.

Ursula von der Leyen, de voorzitter van de Europese Commissie, houdt woensdagochtend haar eerste 'State of the Union'. Die beleidsverklaring voor het komende werkjaar trekt de bestaande klimaatambities fors op: tegen 2030 moet de CO2-uitstoot geen 40 procent maar 55 procent lager liggen dan in 1990.

Die verhoging moet een klimaatneutraal Europa in 2050 helpen realiseren. Klimaatneutraal betekent dat de CO2-uitstoot gecompenseerd wordt door extra bos of opslag van koolstof. Europa wil het eerste klimaatneutrale continent worden. Die ambitie staat ingeschreven in de Europese klimaatwet.

De min 55 procent komt niet uit de lucht vallen. Ursula von der Leyen beloofde het Europees Parlement in juli vorig jaar, voor haar benoeming als Commissievoorzitter, een streefdoel van 50 tot 55 procent. Een impactstudie van de Commissie toont aan dat de meest ambitieuze aanpak technisch en economisch haalbaar is.

Herstelfonds

De coronacrisis biedt extra argumenten. 'Dit is precies het moment voor meer ambitie', zei Frans Timmermans, de vicevoorzitter van de Commissie en de architect van de Green Deal, in een gesprek met de denktank Bruegel. 'De Green Deal is onze levenslijn naar een betere toekomst. We moeten nu bewegen, nu we nog de keuzevrijheid hebben.' Bovendien is er geld, een Europees herstelpakket van meer dan 1.800 miljard euro. Zeker 30 procent van dat geld moet naar klimaatmaatregelen gaan.

Dit is het moment voor meer ambitie. de Green Deal is onze levenslijn naar een beter toekomst.
Frans Timmermans
Vicevoorzitter Europese Commissie

De tussentijdse doelstelling voor 2030 wil de Commissie ook inschrijven in de klimaatwet. Op die manier wordt de uitstootvermindering met 55 procent een wettelijke verplichting voor elk land. Met die cijfers wil de Commissie een internationale dynamiek op gang brengen om hoger te mikken.

55
Klimaatwet
De verlaging van de CO2-uitstoot met 55 procent tegen 2030 wordt ingeschreven in de Europese klimaatwet en is dus bindend voor elk land.

Voorlopig ligt alleen een Europees cijfer op tafel. De verdeling van die Europese inspanningen over de verschillende lidstaten komt pas in juni volgend jaar. Met het beleid dat nu op tafel ligt, zou de Unie al hoger geëindigd zijn dan de afgesproken uitstootvermindering van 40 procent, erkennen experts.

Finland wil al in 2035 klimaatneutraal zijn. Maar niet alle landen zijn mee op de klimaattrein. Min 55 procent is zeer ambitieus en kan niet worden gerealiseerd met alleen hernieuwbare energie en een versnelde overstap naar een elektrisch wagenpark, menen experts. Te hoge ambities spelen wellicht de nucleaire lobby in de kaart.

Quid België?

Ook België zit bij de achterblijvers en dreigt zwaar onder de lat te blijven. Ons land moest, in het oorspronkelijke plan voor 2030, de uitstoot verminderen met 35 procent. Berekeningen van het Duitse Öko-Instituut wijzen uit dat de Belgische uitstoot tegen 2030 minstens gehalveerd moeten worden als de ambities naar min 55 procent gaan.

Vooral de Vlaamse regering is het lelijke klimaateendje. Vlaanderen blokt systematisch hogere klimaatambities af. De Vlaamse regering gaat voor een uitstootvermindering van slechts 32,5 procent in 2030 en mikt alleen op de aanplant van bossen. Maar essentiële klimaatmaatregelen, zoals meer energie-efficiëntie in woningen, worden on hold gezet. Woningen in ons land zitten nochtans in de Europese staart wat betreft energiezuinigheid.

Intussen vraagt het Europees Parlement von der Leyen nog ambitieuzer te zijn. De milieucommissie van het parlement stemde vrijdag voor een uitstootvermindering van 60 procent in 2030. Het voltallige parlement spreekt zich in oktober uit over die ambitieverhoging.

Koolstoftaks

Om die klimaatambities waar te maken, moeten alle sectoren bewegen. En in al die sectoren wordt de prijs voor vervuilende energie opgedreven. Gratis uitstootrechten zijn definitief verleden tijd . De bestaande Europese handel in vervuilingsrechten, het ETS-systeem, wordt in 2021 uitgebreid tot de lucht- en scheepvaart, afvalverbranding, en brandstoffen voor verwarming. Volgend jaar komen er ook berekeningen om de uitstoot van wegtransport en landbouw te verminderen.

Groene waterstof moet de stroom leveren voor de energie-intensieve industrie. In Zweden werd eind augustus de eerste staalfabriek opgestart die koolstofvrij wordt aangedreven. Ook voor de Belgische havens en chemiesector is waterstof essentieel, zei Europarlementslid Kathleen Van Brempt (sp.a) vrijdag in een debat in de aanloop naar de State of the Union. Ze kreeg daarvoor bijval van haar N-VA-collega Geert Bourgeois.

Voor de Europese industrie wordt het plan voor een CO2-taks aan de grens essentieel. Vervuilend staal dat ingevoerd wordt in Europa, zou worden belast. Dat geld zou meteen naar de Europese pot vloeien om de geleende herstelmiljarden af te betalen. Die grenstaks wordt een van de taaie discussiepunten op de top EU-China komende maandag.

Advertentie
Advertentie