analyse

AfD ontpopt tot volkspartij in ex-DDR

Alice Weidel, de covoorzitster van AfD. ‘De andere partijen kunnen niet langer doen alsof er niets aan de hand is.' ©EPA

Razendsnel heeft de AfD zich ontpopt tot volkspartij in het oosten van Duitsland. De kiezers storen zich nauwelijks aan het steeds hardere rechts-extremisme van de partij.

‘De andere partijen kunnen niet langer doen alsof er niets aan de hand is’, zei Alice Weidel, de covoorzitter van Alternative für Deutschland (AfD), maandag. Ze reageerde opgetogen op het uitstekende resultaat dat de extreemrechtse partij zondag neerzette bij de verkiezingen in de deelstaten Saksen en Brandenburg. Volgens de voorlopige resultaten verdubbelde de AfD zijn score in Brandenburg tot 23,5 procent, in Saksen was er bijna een verdrievoudiging tot 27,5 procent.

Ondanks de stevige winst konden de gevestigde partijen een complete dijkbreuk van extreemrechts verijdelen. In Brandenburg bleef de regerende sociaaldemocratische SPD de grootste met 26,2 procent, een verlies van 5,7 procentpunten. En de CDU bleef in Saksen de sterkste, al verloren de christendemocraten er 7,3 procentpunten tot 32,1 procent. De opluchting was daarom enorm. ‘Het vriendelijke Saksen heeft gewonnen’, zei het CDU-kopstuk Michael Kretschmer.

Grijze intellectuelen

Toch is het opvallend dat de AfD in zijn korte bestaan al zo sterk staat. De partij ontstond in 2013 als een protestpartij van grijze intellectuelen tegen het pro-Europese beleid van bondskanselier Angela Merkel. Maar de partij kwam na 2015 in de greep van rechts-radicale populisten die stormliepen tegen Merkels asielbeleid.

Het legde de AfD geen windeieren: radicaal-rechts is inmiddels in alle deelstaatparlementen aanwezig en is in het federale parlement zelfs de grootste oppositiepartij.

De AfD speelde in Saksen en Brandenburg in op de onvrede over de achterstelling van de voormalige DDR.

De AfD hakte gretig in op de gevestigde politiek. In de verkiezingscampagnes in Saksen en Brandenburg speelde de partij bijvoorbeeld in op de onvrede over de achterstelling van de voormalige DDR, waar de lonen en pensioenen, 30 jaar na de val van de Berlijnse Muur, nog altijd lager liggen dan in het westen van het land. De AfD riep de Oost-Duitsers op de omwenteling van 1989 eindelijk af te maken - ‘Vollende die Wende’, klonk het - door op de partij te stemmen.

De AfD is evenwel meer dan een vergaarbak van proteststemmen. Zeker in de Oost-Duitse deelstaten is de partij uitgegroeid tot een volkspartij die kan rekenen op brede steun. In Saksen bleek zondag uit een exitpoll dat 70 procent van de AfD-kiezers uit overtuiging voor de partij stemt.

Mobiliseren

De AfD slaagt er ook in kiezers te mobiliseren. Zowat 40 procent van zijn kiezers zondag was bij de vorige deelstaatverkiezingen in 2014 thuisgebleven. In Saksen en Brandenburg slaagde de AfD er niet in de grootste te worden, ook al wezen sommige peilingen in die richting. Weidel en co. hebben nu al hun hoop gesteld op Thüringen, ook een deelstaat in de voormalige DDR, waar op 27 oktober verkiezingen plaatsvinden.

40
procent
De AfD slaagt er ook in kiezers te mobiliseren. Zowat 40 procent van zijn kiezers zondag was bij de vorige deelstaatverkiezingen in 2014 thuisgebleven.

In de peilingen staat de AfD er op de tweede of derde plaats, maar steevast met een verdubbeling van de score van vijf jaar geleden. En ook daar dreigt de regerende CDU zware klappen te krijgen.

Thüringen is de thuisbasis van Björn Höcke, het boegbeeld van de radicale factie van de AfD. Hij zou nauwe contacten hebben met extreemrechtse groeperingen, zoals de Identitaire Beweging Duitsland (IBD), vergelijkbaar met het Vlaamse Schild en Vrienden. Volgens meer gematigde partijkopstukken proberen zulke groepen de AfD te kapen. De binnenlandse veiligheidsdienst houdt alvast de ultrarechtse tak van de partij, ‘der Flügel’ (de vleugel), nauwlettend in de gaten.

In de AfD is niet iedereen even gelukkig met die radicalisering. Ruim 100 partijleden, onder wie regionale en nationale parlementsleden, tekenden begin juli protest aan tegen de groeiende invloed van Höcke. Hij zou met zijn radicale en aangebrande uitspraken over moslims en migranten racisme en discriminatie legitimeren.

Voorlopig lijkt de AfD-top de rangen te sluiten. En de kiezers laten zich voorlopig niet afschrikken, althans niet in Oost-Duitsland.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud