analyse

Asielcompromis duwt Duitse regeringscrisis even kop in

Bondskanselier Angela Merkel en de Duitse minister van Binnenlandse Zaken Horst Seehofer. ©AFP

Met een compromis over asiel heeft de Duitse kanselier Merkel een regeringscrisis ontmijnd. Maar ondergronds woedt nog steeds een veenbrand.

'Na een zware strijd en enkele moeilijke dagen hebben we een echt goed compromis gevonden', zei Angela Merkel maandagavond laat. Ze gooide het op een akkoordje met haar bokkige coalitiepartner CSU over de aanpak van migratie.

Merkels CDU en de Beierse zusterpartij CSU spraken af dat er een 'nieuw grensregime' komt aan de Duits-Oostenrijkse grens. Dat moet garanderen dat asielzoekers Duitsland niet binnen kunnen komen als ze al in een ander Europese lidstaat geregistreerd zijn.

Om dat in goede banen te leiden, komen er transitcentra in Duitsland, vlak bij de grens met Oostenrijk. Daar worden asielzoekers onmiddellijk teruggestuurd naar de Europese lidstaat waar ze geregistreerd zijn. Dat gebeurt in samenspraak met die landen.

Wanneer die EU-partners weigeren een terugnameakkoord te sluiten met Berlijn worden de asielzoekers toch uitgewezen. Dat gebeurt op basis van een akkoord tussen Duitsland en Oostenrijk.

Overwinning claimen

Zoals het bij een compromis hoort, kan zowel de CDU als de CSU een overwinning claimen. Merkel vermijdt alvast dat de Duitse grenzen helemaal dichtgaan voor asielzoekers, zoals de CSU-minister van Binnenlandse Zaken, Horst Seehofer, had geëist.

De bondskanselier had gepleit voor een Europese oplossing voor migratie. Met het compromis op zak kan ze wijzen op de geplande samenwerking met andere landen. Al blijft het de vraag of ze erin slaagt bilaterale akkoorden met hen te sluiten. 

Ook haar rivaal Seehofer, die eerder met ontslag had gedreigd, toonde zich tevreden. Het compromis bewijst dat 'het de moeite loont om te vechten voor een overtuiging', zei hij. Het akkoord pakt volgens hem 'de illegale immigratie aan de grens tussen Duitsland en Oostenrijk' aan.

Harde dobber

Maar het compromis roept ook veel vragen op. Het is nog onduidelijk hoe snel de regering het nieuwe grensregime op poten kan zetten. Vooral het terugsturen van asielzoekers - de kern van het akkoord - belooft een harde dobber te worden.

En dan is er nog de coalitiepartner, de sociaaldemocratische SPD, die de afgelopen weken aan de zijlijn stond toe te kijken. De SPD moet haar goedkeuring nog geven aan het compromis tussen CDU en CSU. De drie regeringspartijen komen dinsdagavond samen voor overleg.

We denken dat het goed is omdat we opnieuw aan de slag kunnen gaan
Andrea Nahles
SPD-leider

Waarschijnlijk gaat de SPD het akkoord slikken om de regering overeind te houden. 'We denken dat het goed is omdat we opnieuw aan de slag kunnen gaan', zei SPD-leider Andrea Nahles maandagavond. 'Dat is iets dat we de afgelopen weken pijnlijk hebben gemist.'

Diepe wonden geslagen

Met het compromis heeft Merkel alvast haar regering - amper drie maanden oud - van de ondergang gered. Maar het gevaar is niet geweken. De uitgesponnen ruzie tussen de christendemocratische zusteropartijen CDU en CSU heeft diepe wonden geslagen.

Bovendien komt Merkel verzwakt uit de crisis, ook al houdt ze voorlopig het hoofd boven water. Het is duidelijk dat ze moet afrekenen met forse tegenstand in eigen rangen, niet alleen bij de CSU. Ook de rechtervleugel van de CDU morde de jongste tijd over haar asielbeleid.

Volgens haar rivalen is het duidelijk dat de houdbaarheidsdatum van de kanselier stilaan bereikt is. Op de achtergrond woedt een bitsige strijd om haar opvolging, waarbij vooral de CDU-minister van Gezondheid, Jens Spahn, zich laat opmerken.

Seehofer grootste verliezer

Het kan voor Merkel een bittere troost zijn dat Seehofer en zijn CSU worden aangewezen als de grootste verliezers van de regeringscrisis. Volgens peilingen steunt een meerderheid van de Duitsers Merkels idee dat alleen een Europese oplossing werkt om migratie aan te pakken.

Het is uitkijken naar de deelstaatverkiezingen die op 14 oktober plaatsvinden in Beieren. De CSU voelt de hete adem in de nek van de rechts-populistische Alternative für Deutschland, die vorig jaar een doorbraak forceerde bij de federale verkiezingen.

Om de rechterflank af te dekken, verhardde de CSU de afgelopen jaren de toon in het asieldebat. Maar ze beet steeds de tanden stuk op de stugge centrumkoers van Merkel. Ook ditmaal speelden de Beierse christendemocraten het spel niet zo hard als ze hadden aangekondigd.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud