nieuwsanalyse

Baudet nog niet uitgeteld na vertrek als boegbeeld FVD

De Nederlandse rechts-populist Thierry Baudet. ©EPA

De Nederlandse rechts-populist Thierry Baudet geeft de leiding van 'zijn' Forum voor Democratie uit handen. Maar dat betekent niet dat hij uitgeteld is. 'Zijn naam is politiek kapitaal', zegt de politicoloog André Krouwel.

Nadat hij maandagavond al aangekondigd had op te stappen als lijsttrekker en politiek leider van Forum voor Democratie (FVD), gaf Thierry Baudet dinsdag ook het partijvoorzitterschap uit handen. Daarmee is de impasse in de rechts-populistische partij compleet, en dat amper vier maanden voor de Tweede Kamerverkiezingen.

Baudet stond de voorbije dagen onder zware druk. Afgelopen weekend lekten in de pers antisemitische en homofobe berichten uit die werden gedeeld in WhatsApp-groepen van JFVD, de jongerenafdeling van de partij. Begin dit jaar waren soortgelijke uitspraken al eens aan het licht gekomen. Het jongerenbestuur beloofde toen in te grijpen, maar dat gebeurde niet.

Partijkopstukken eisten de voorbije dagen dat Baudet 'echt schoon schip' zou maken. Ze vroegen de kop van de jongerenvoorzitter Freek Jansen, die de extreemrechtse berichten oogluikend had toegelaten en zelfs enkele klokkenluiders had gestraft. Baudet weigerde echter Jansen, een van zijn trouwste adjudanten, opzij te schuiven. In plaats daarvan deed hij zelf een stap opzij.

Radicale vleugel

'Bij populistische partijen als FVD heb je naast een nette vleugel ook een vuilere, radicale factie', zegt André Krouwel, politicoloog aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. 'Traditionele partijen zuiveren die extremistische elementen of duwen ze in de marge. Baudet deed net het omgekeerde. Hij hield de radicale vleugel de hand boven het hoofd, mogelijk omdat die club hem op handen droeg.'

Baudet hield de radicale vleugel de hand boven het hoofd.
André Krouwel
Politicoloog VU Amsterdam

In de partij sluimerde al langer ongenoegen over de forse ruk naar rechts onder Baudet. In een beruchte toespraak trok hij vorig jaar van leer tegen de Haagse elite die in naam van het multiculturele ideaal 'de grootste en mooiste beschaving ooit' ruïneren. In zijn uithaal naar de westerse zelfhaat verwees hij naar de 'boreale wereld', een extreemrechtse term. Ingewijden zagen daarin de hand van Jansen, die goed is ingevoerd in het alt-right milieu.

Bovendien hadden veel FVD'ers van het eerste uur moeite met de personencultus rond Baudet. Hij zocht voortdurend de schijnwerpers op en duldde niemand naast zich. Het interne ongenoegen barstte vorig jaar open toen Henk Otten, medeoprichter van FVD, Baudet onder vuur nam. Even later verliet Otten de partij met slaande deuren, gevolgd door een rist andere mandatarissen.

Luie route

Baudet is nog niet helemaal weg bij FVD. Hij hengelde dinsdag naar de plaats van lijstduwer voor de verkiezingen van maart. 'Ik ben nog niet klaar met de politiek, met Forum of met Nederland', zei hij. Krouwel: 'Baudet kiest waarschijnlijk voor de luie route: als lijstduwer verkozen worden met een pak voorkeurstemmen en dan in de Tweede Kamer een afscheuring in de partij organiseren.'

Maar de ambities lagen een pak hoger, zeker na de verkiezingen voor de Eerste Kamer - het Nederlandse equivalent van de Senaat - in maart 2019. Het amper drie jaar eerder opgerichte FVD werd toen in een klap de grootste partij, net voor de liberale VVD van premier Mark Rutte. Baudet droomde er luidop van die stunt nog eens te herhalen voor de Tweede Kamer en zo door te stoten tot de macht.

5
zetels
Volgens de opiniepeiler Ipsos haalt Forum voor Democratie bij de verkiezingen in maart vijf zetels in de Tweede Kamer. Begin dit jaar waren dat er volgens de peilingen nog 16.

Forum voor Democratie zat de jongste maanden evenwel 'in de hoek waar de klappen vallen', zoals het onderzoeksbureau Ipsos onlangs schreef. In een peiling eind oktober stond de partij op vijf zetels in plaats van 16 begin dit jaar. Volgens Krouwel is dat verlies het gevolg van de radicalisering van Baudet. 'Dat vind ik volstrekt onbegrijpelijk', zegt hij. 'Als Baudet van FVD echt de grootste partij had willen maken, had hij de extremisten uit de tent moeten jagen.'

Alles wijst erop dat Baudet niet van plan is uit de politiek te stappen. Hij kan altijd inspelen op de populistische onderstroom. 'Uit onderzoek blijkt dat zowat 20 procent van de bevolking boos is op het systeem', zegt Krouwel. 'En Baudet beseft dat zijn naam inmiddels een stevig politiek kapitaal is.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud