nieuwsanalyse

Begroting ultieme test samenhang Italiaanse regering

Luigi Di Maio, leider van de Vijfsterrenbeweging stelt bikkelharde begrotingseisen. ©BELGA

De Italiaanse regering beslist donderdag over de begroting van 2019. Dat leidt tot spanningen in de coalitie van de extreemrechtse Lega en de anti-establishmentpartij Vijfsterrenbeweging. Minister van Economie en Financiën Giovanni Tria dreigt het slachtoffer te worden.

Bij de begrotingsbesprekingen heeft Luigi Di Maio de leiding genomen. De leider van de Vijfsterrenbeweging, en tevens vicepremier, eist dat de programmapunten van zijn partij worden gerealiseerd. In de eerste plaats een basisinkomen voor het armste deel van de bevolking.

Ook moet aan de pensioenen gesleuteld worden. Het minimumpensioen moet naar omhoog en de pensioenleeftijd naar omlaag. Dat is een eis van de Lega.

De eisen kosten geld. Volgens afspraken met Europa, door de vorige regering, mag Italië volgend jaar slechts een tekort van 1,6 procent van het bruto binnenlands product hebben. De eisen van Di Maio maken dat onmogelijk.

Coalitiepartner Lega wil bovendien een vlaktaks invoeren, een stevige belastingverlaging voor bedrijven en particulieren. 

Giovanni Tria

Voor Giovanni Tria is dat een onmogelijke opgave. De economieprofessor kwam in de regering nadat de Italiaanse president de aanstelling van de euroscepticus Paolo Savona had geblokkeerd. Savona had duidelijk laten verstaan dat hij de Maastrichtnormen niet zou respecteren.

Giovanni Tria ©REUTERS

Tria is geen euroscepticus en probeert de Italiaanse begroting binnen het aanvaardbare te houden. Hij heeft geen partijkaart en moet een garantie vormen voor de gematigdheid van het Italiaanse kabinet.

Woensdag verklaarde hij nog dat het tekort voor volgend jaar zou uitkomen op 1,9 procent van het bbp, een begin gemaakt zou worden van een basisinkomen en de pensioenleeftijd zou dalen. In eerste instantie zou ook de belasting voor bedrijven dalen, later pas die voor particulieren.

Dat is onvoldoende voor Di Maio. Hij blijft bij zijn eis dat het tekort naar 2 tot 2,5 procent van het bbp moet. 'We werken voor het volk, niet voor de machtigen', liet hij gisteren optekenen.

Machtsspel

Achter de schermen is er een subtiel machtsspel aan de gang. 

De Vijfsterrenbeweging haalde bij de verkiezingen op 4 maart 37 procent van de stemmen. De machtsbasis voor de anti-establishmentpartij ligt in het zuiden van Italië, terwijl de Lega in het noorden zijn aanhang vindt.

Vanaf het begin leek het een onmogelijke coalitie tussen een partij van linkse origine en een extreemrechtse tegenhanger.

Sinds het aantreden van de regering begin juni heeft de leider van de Lega, Matteo Salvini, politiek overal het voortouw genomen.

Sinds het aantreden van de regering begin juni heeft de leider van de Lega, Matteo Salvini, politiek overal het voortouw genomen. Hij profileerde zich sterk in de immigratiecrisis en domineerde het politieke toneel.

Met de begroting wil Di Maio zich profileren en zijn partij weer op het voorplan brengen.

In essentie zijn beide partijen akkoord dat het begrotingstekort mag oplopen tot 2,5 procent. De hervormingen die Salvini eist, zijn minstens even kostelijk als de eisen van Di Maio.

Valstrik

Opmerkelijk genoeg profileert Salvini zich niet op de begroting. 'De Lega wil een dure pensioenhervorming, maar manoeuvreerde zo dat het leek dat de Vijfsterrenbeweging met haar eis voor het basisinkomen eigenlijk te veel geld opslokt', stelt Erik Jones, professor politiek aan de universiteit van Bologna tegenover het nieuwsbureau Bloomberg. 'Ik denk echt dat de Lega de Vijfsterrenbeweging in een val wil lokken als de marktreactie erger dan verwacht is.'

De eis van Di Maio om een 'moedige begroting' wordt voorlopig afgehouden door Tria. Die wees er woensdag op dat het er niet alleen om gaat verkiezingsbeloften uit te voeren, maar ook om de financiering van de Italiaanse overheidsschuld. Met een schuld van 131 procent van het bbp moet Italië in de eurozone alleen Griekenland laten voorgaan. Tria wil daarom het tekort niet tot 2 procent laten oplopen. Ook al om de Europese Commissie niet voor het hoofd te stoten, want ook Brussel moet zijn zegen geven.

Tria zit in een moeilijke situatie. Hoewel Di Maio verklaarde dat 'een ontslag in geen enkel programma staat',  is het duidelijk dat de Vijfsterrenbeweging Tria liever kwijt dan rijk is. 

Zelfs bij de Lega zijn er kritische geluiden. De fractieleider van de Lega in de Kamer, Riccardo Molinari, stelde dat 'als we geen vooruitgang met Tria boeken we gewoon een andere minister nemen'.

De vraag is: durft de Italiaanse coalitie echt een gulle begroting op te stellen met het risico van een afstraffing op de markten.

Vanaf zes uur deze avond leidt premier Giuseppe Conte de ministerraad over de begroting. Het wordt de ultieme test om te zien of de Italiaanse coalitie standhoudt. Maar ook of de coalitie echt een gulle begroting durft op te stellen met het risico op een afstraffing op de markten.

Het lot van Tria lijkt aan een zijden draad te hangen, maar het lot van de hele Italiaanse regering lijkt evenmin zeker.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud