Bekvechtende boegbeelden ondermijnen Schotse zaak

Alex Salmond en Nicola Sturgeon in betere tijden, toen ze in 2014 campagne voerden voor de Schotse onafhankelijkheid. ©EPA

Is de Schotse premier Nicola Sturgeon een leugenaar, of haar voorganger en mentor Alex Salmond een complotdenker? Twee maanden voor de lokale verkiezingen is het separatistische vuur van de SNP omgeslagen in een intern inferno.

De Schotse deelstaatpremier Nicola Sturgeon verschijnt woensdag voor een commissie in het lokale parlement. Op zich niets uitzonderlijks, ware het niet dat haar positie op het spel staat. En dat ze onder ede een bitter publiek gevecht moet voeren met haar voorganger en politieke vader Alex Salmond. Vermeend seksueel misbruik, constitutionele malversaties, wederzijdse beschuldigingen van complottheorieën en leugens: waren de Schotten vorige maand nog euforisch toen hun rugbyteam voor het eerst in 38 jaar won op het veld van de Engelse erfvijand, dan ervaren ze deze clash zo'n beetje als de grootste Schotse tragedie sinds Macbeth.

Mijn hele politieke leven streef ik Schotse onafhankelijkheid na. Maar mijn nachtmerrie ondermijnt het geloof in sterke, bekwame Schotse instellingen.
Alex Salmond
Gewezen Schotse deelstaatpremier

Salmond en Sturgeon zijn al drie decennia dé boegbeelden van de Scottish National Party (SNP), die ze omturnden van een stoffige nichefractie voor regionale cultuurrechten tot een electorale bulldozer die de Schotse onafhankelijkheidsstrijd pontificaal op de Britse politieke kaart zette. Hij: een hedendaagse Braveheart, de gewezen econoom van de Royal Bank of Scotland die een charismatische volksmenner werd. Zij: de ernstige juriste en dossiervreter, die op haar 21ste door Salmond gelanceerd werd in de nationale politiek. 'Hij geloofde in mij lang voor ik in mezelf geloofde', erkende ze ooit.

Alex Salmond spuit wilde, onware en ongegronde beweringen, en verliest zich in valse complottheorieën.
Nicola Sturgeon
Schotse deelstaatpremier

Bij de deelstaatverkiezingen van 2007 werd de SNP voor het eerst de grootste Schotse partij. Salmond werd premier, Sturgeon zijn deputé. Vier jaar later haalden ze zelfs een volstrekte meerderheid. Het referendum over Schotse zelfbeschikking leverde, na een zeer betwiste campagne, in 2014 een teleurstellend 'no' op. Maar dat 45 procent voor een eigen staat stemde, was meer dan het onlosmakelijke duo ooit voor mogelijk had gehouden.

Sturgeon volgde Salmond op, en bij de Britse verkiezingen van 2015 veegde de SNP Labour compleet van de kaart in wat ooit het socialistische hartland was. Anno 2021 tellen de nationalisten 47 van de 59 Schotse zitjes in Westminster, en zijn ze er de derde fractie.

Metoo

Waar liep het dan compleet fout tussen Sturgeon en haar 'mentor en vriend'? In de zomer van 2018 raakte bekend dat haar Schotse regering een onderzoek had gevoerd naar Salmond, en de bevindingen had doorgespeeld aan de politie. Twee vrouwelijke ambtenaren betichtten de gewezen premier van grensoverschrijdend gedrag.

47
schotse zetels
Sinds 2007 is de Scottish National Party de dominante fractie boven de muur van Hadrianus. Anno 2021 telt ze 47 van de 59 Schotse zitjes in het 650-koppige Britse parlement, waar de SNP de derde partij is.

Net daarvoor had Sturgeon de interne regels aangescherpt, waardoor ook ex-ministers niet meer konden wegkomen met wangedrag. Daarmee speelde ze in op de ontbolsterende MeToobeweging, en het ontslag van een ander handtastelijk SNP-parlementslid. Salmond zag echter een 'opzettelijk verzinsel met een politiek doel': Sturgeon wilde zijn carrière kapotmaken. Hij verscheurde zijn SNP-lidkaart en klaagde haar overheid aan. Met succes. Een rechtbank noemde het onderzoek 'besmeurd door ogenschijnlijke vooringenomenheid', en verklaarde het onwettig.

Vorig voorjaar begon niettemin het proces ter zake: intussen tien vrouwen klaagden Salmond aan voor 14 zedendelicten, waaronder twee keer verkrachting. Andermaal werd hij vrijgesproken. Waarna de handschoenen uitgingen en hij de wraak op zijn gewezen confidante echt ging najagen.

Leugens

Twee onderzoeken lopen in het Schotse parlement over wat procedureel fout is gelopen. Vrijdag kwam Salmond getuigen, en lijstte hij nog eens zijn grieven op. Sturgeon zou het parlement hebben voorgelogen over wat ze wanneer wist. En dat nu in de doofpot willen steken.

14
aanklachten
Tien vrouwen hebben Alex Salmond aangeklaagd voor 14 zedendelicten, waaronder twee verkrachtingen. Vorig jaar werd hij echter vrijgesproken.

Ze zou hem initieel 'aangeboden hebben te helpen' door het onderzoek te beïnvloeden. Anderzijds zou haar entourage, onder wie echtgenoot en SNP-CEO Peter Murrell, druk hebben uitgeoefend op de politie om een beschadigingscampagne tegen Salmond te starten. Kort samengevat: Sturgeon schond de ministeriële gedragscode. En als de commissie dat bevestigt, moet ze ontslag nemen.

Sturgeon zal woensdag ongetwijfeld herhalen wat ze al langer zegt. Dat Salmond 'wilde, onware en ongegronde beweringen' spuit. Zich verliest in samenzweringen. En dat hij de aandacht tracht af te leiden van de ernstige aanklachten tegen zijn persoon. Veel partijgenoten vrezen echter vooral dat Salmond 'het huis van de SNP tracht af te branden'.

Nieuw referendum

De lange tijd zo strakke partijdiscipline lijkt geïmplodeerd, trouwe militanten proberen ongemakkelijk geen kant te kiezen. En vooral: over twee maanden zijn er Schotse verkiezingen. De polls voorspellen dat de SNP weer afstevent op een volstrekte meerderheid, maar toch.

De onverkwikkelijke saga dreigt bovendien het hernieuwde enthousiasme voor een onafhankelijksreferendum, gevoed door de afkeer van de eurofiele Schotten voor de brexit, teniet te doen. Salmond laakte dat zijn juridische 'nachtmerrie' 'het geloof in sterke en bekwame Schotse instellingen ondermijnt'. Als de man die de Schotse zaak op de kaart zette, in de haren vliegt van de vrouw die hun levenslange droom kan realiseren, is dat inderdaad geen drijfveer om twijfelende nationalisten over de streep te trekken.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud