Advertentie
analyse

Belgische diplomatie gerust over 'ongeleid projectiel' Trump

President Trump komt later deze week naar 'hellhole' Brussel. ©AFP

Donald Trump landt over enkele dagen in 'hellhole' Brussel. Hoe bereidt de diplomatie zich voor op de onberekenbare president? 'Het systeem is nog altijd sterker dan de persoon'.

‘Nee, we zijn niet nerveus voor de komst van Donald Trump. Toch niet nerveuzer dan anders. Waarom zouden we?’ Een Belgische diplomaat is verrassend laconiek over de ontmoeting komende donderdag van de Amerikaanse president met koning Filip en premier Charles Michel (MR).

Trump zette het imago van ons land mooi te kijk met zijn ‘Brussels is a hellhole’-uitspraak, als was het een broeihaard van moslimterroristen. ‘Natuurlijk was dat niet leuk’, reageert de diplomaat. ‘Maar Trump zei dat in volle campagne, voor een binnenlands publiek. Dan kom je altijd straffer uit de hoek.’

Het Belgische diplomatieke korps staart zich niet blind op Trumps boude uitspraken. ‘We gaan af op de feiten. Op het vlak van de veiligheid werken we goed samen met de Amerikanen. Afgaande op Trumps recente ontmoetingen met staatsleiders zien we zeker geen reden tot ongerustheid. Kijk naar de persconferentie deze week, na afloop van zijn onderhoud met de Turkse president Recep Tayyip Erdogan. Achteraf zei Trump: ‘We had a great meeting.’ Eenzelfde teneur na zijn ontmoeting met de Japanse premier Shinzo Abe.

Keuvelen met de koning

Ook Howard Gutman, de vorige Amerikaanse ambassadeur in ons land, verwacht geen incident. ‘Ik denk echt niet dat Trump zijn Brusseluitspraak zal herhalen. Hij zal met de koning keuvelen over diens periode aan de Amerikaanse Universiteit van Stanford.’

Dat koning Filip via fiches klaargestoomd wordt voor louter smalltalk wuift een andere Belgische topdiplomaat weg. ‘De koning zal zich daar nooit toe beperken. Er is een brede schakering tussen smalltalk en bigtalk. Maar het is wél de premier die de politieke thema’s voor zijn rekening zal nemen.’

Achter de schermen stoomt de diplomatieke machinerie die politieke gespreksonderwerpen tot in de puntjes klaar. Zes weken geleden al overlegden de Belgische en Amerikaanse diplomaten. Aan Belgische zijde maken specialisten van de federale overheidsdienst Buitenlandse Zaken achtergrondnota’s, die de diplomatieke adviseurs van de koning en de premier vervolgens filteren.

2.000 Belgische agenten en 300 à 400 Amerikaanse veiligheidsagenten moeten Trumps bezoek aan Brussel in goede banen leiden.

Eigenlijk wordt vooraf een akkoord gesloten over wat Trump en Michel tijdens hun ontmoeting tegen elkaar zeggen. ‘Ons land zal onder andere hameren op het belang van goede handelsrelaties tussen België, de Europese Unie en de Verenigde Staten’, zegt een insider. ‘Trump zal het vooral over onze antiterreurmaatregelen en defensie-inspanningen willen hebben, dat laatste in het licht van onze bijdrage aan de NAVO.’

Een nog omvangrijker leger van Amerikaanse diplomaten stoomt Trump klaar. ‘Zelfs zo’n onvoorspelbaar, folkloristisch personage blijft nog altijd goed omringd’, zegt een Belgisch diplomatiek expert. ‘Het systeem is sterker dan de persoon.’

Hoewel alle insiders de kans klein achten, kan het onderhoud met premier Michel en koning Filip altijd een verrassende wending nemen. ‘We rekenen er dan op dat de premier op zijn pootjes belandt. Met een kwinkslag of door hem gewoon te negeren. Veel hangt af van de persoonlijkheden. Zoiets kan je gewoon niet voorbereiden.’

Maar de kans op een diplomatiek incident is klein. ‘Die zijn er bij het bezoek van een buitenlands staatshoofd nooit geweest’, zegt een insider. ‘Zelfs niet bij het bezoek van de excentrieke Libische leider Khadaffi in 2004. Er waren toen nooit protocollaire zorgen. Hij logeerde weliswaar in zijn tent met zijn amazones, zijn revolutionaire militaire garde, in Hertoginnedal. Dat was best speciaal, maar niet te vergelijken met de uitdaging bij het bezoek van Trump.’

Advance team

Klassiek vindt een officiële ontmoeting met de koning in het paleis plaats, in Brussel of in Laken. ‘De Verenigde Staten sturen maanden of weken op voorhand hun advance team, meestal een tiental veiligheidsagenten, om het paleis te verkennen’, vertelt Howard Gutman.

Op dat vlak zijn de Amerikaanse veiligheidsdiensten zeer veeleisend. Voor het bezoek van George Bush aan koning Albert, op 13 juni 2001 in Laken, eisten ze dat er in elke ruimte een vaste telefoonaansluiting voorzien werd. ‘Ik ben daar toen niet op ingegaan’, zegt Pierre Warnauts, die eind 2016 na 17 jaar afzwaaide als chef protocol van het koninklijk paleis. Een paar weken later werd Warnauts door Laken gebeld. Met de mededeling dat er technici van Belgacom voor de deur stonden. De Amerikaanse ambassade in ons land had zélf de opdracht gegeven, tegen de wil van de protocolchef in. ‘Ik heb hen niet binnengelaten’, zegt Warnauts.

In de laatste rechte lijn naar het bezoek van toenmalig president Barack Obama aan koning Filip, in het paleis van Brussel op 4 juni 2014, hield Warnauts een tweede keer het been stijf. De Amerikaanse verkenningsploeg constateerde dat The Beast, de imposante, zwaar beveiligde Cadillac van de Amerikaanse president, te breed was om voor de deur te stoppen. Twee betonnen bollen, aan weerskanten van de doorgang, stonden in de weg. Warnauts werd vriendelijk verzocht die te verwijderen. ‘Ik heb dat opnieuw beleefd geweigerd.’

Nervositeit

Inzake veiligheidsmaatregelen is er een enorm verschil tussen een bezoek van een Amerikaanse president en om het even welke andere wereldleider. Om alles in goede banen te leiden, krijgt Trump het gezelschap van 300 à 400 Amerikaanse veiligheidsagenten. ‘Als de Amerikanen komen, nemen ze de boel eigenlijk over’, zegt een hooggeplaatste Belgische diplomaat. De nervositeit over de veiligheidsoperatie is dan ook groot. ‘Zwaarder dan met de Amerikanen wordt het niet.’

Er wordt niets aan het toeval overgelaten. Bij het bezoek van Obama werden 320 kilometer Brusselse riolering geïnspecteerd en de riooldeksels verzegeld. Tijdens de werklunch van Obama op de Europese Raad stond Amerikaans veiligheidspersoneel in de keuken.

Deze keer zijn er bijkomende redenen tot zenuwachtigheid. Woensdag is er een anti-Trump-betoging in hartje Brussel, gevolgd door acties voor de NAVO-hoofdzetel in Evere op donderdag. De doorgewinterde Brusselse politie, nochtans een en ander gewend door de beveiliging van EU- en NAVO-toppen, maakt de borst nat voor een ongeziene operatie. 2.000 agenten staan paraat. Die houden ook de adem in voor ongeregeldheden bij de komst van de Turkse president Erdogan naar de NAVO-top, donderdag in de late namiddag.

Draaiboeken

‘De échte klemtoon van Trumps bezoek ligt op die top’, benadrukt Karel De Gucht, gewezen minister van Buitenlandse Zaken en oud-eurocommissaris. Maar ook daar moeten we volgens hem inhoudelijk geen verrassingen verwachten, omdat de draaiboeken tot op de minuut klaarliggen. ‘Ik weet al wat hij zal zeggen achteraf. Iets over de strijd tegen terreur en Islamitische Staat. En hij zal vertellen dat hij de NAVO-leden nog eens op hun financiële verplichtingen heeft gewezen.’

Net omdat ook Trump ingesnoerd zit in een diplomatiek keurslijf, wordt volgens De Gucht de soep niet zo heet gegeten als ze wordt opgediend. ‘Neem nu zijn houding tegenover China. Hij zei aanvankelijk nare dingen en dreigde met een handelsoorlog. Maar zodra hij de Chinese president Xi Jinping, een staalharde, maar charmante man, had ontmoet, bewierookte hij hem plots. De Amerikanen en de Chinezen sloten inmiddels een handelsakkoord.’

De Gucht vindt Trump net wél erg voorspelbaar. (lacht) ‘Hij is consequent inconsistent in zijn buitenlandbeleid. Hij heeft geen strategie, en hij verandert voortdurend van mening, op basis van zijn jongste persoonlijke ontmoetingen. Hij is wispelturig, maar ik vind het écht een brug te ver om hem bij het rariteitenkabinet van de autoritaire staatsleiders te rekenen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud