nieuwsanalyse

Beslissende week voor Franse president Macron

De gele hesjes hechten geen geloof aan de verklaringen van de Franse president Macron. ©AFP

Deze week kan de Franse president Emmanuel Macron maken of breken. Wat hij met de resultaten van het 'groot debat' doet, zal bepalend zijn voor het verdere verloop van zijn ambtstermijn.

Normaal gezien zou Macron maandagavond de natie hebben toegesproken via de televisiezenders. Maar toen bleek dat de Notre-Dame, de iconische kathedraal in Parijs, geteisterd werd door een enorme brand, annuleerde de president de toespraak. Hij zou bekendmaken welke maatregelen hij neemt om tegemoet te komen aan de verzuchtingen van de Fransen die geopperd zijn bij het 'grote debat'. Maar het Franse erfgoed was maandagavond prioriteit voor de president.

Het 'grote debat' - gehouden van 15 januari tot 15 maart - was een politiek antwoord op het sociale verzet van de gele hesjes. Die protestbeweging manifesteert iedere zaterdag om haar ongenoegen te laten blijken over het beleid van de Franse regering.

Het is die diffuse en heterocliete beweging die de Franse president echt in de problemen brengt en een diep wantrouwen tegenover de hele Franse politieke klasse naar boven brengt. .

©AFP

Voor Macron is het een grote uitdaging. Op 9 december vorig jaar hield hij al eens een toespraak. Hij kondigde een indrukwekkende reeks maatregelen aan, zoals de opschorting van de milieuheffing op fossiele brandstoffen. Aan de ingrepen hing een prijskaartje van 10 miljard euro. Maar dat brak het verzet van de gele hesjes niet.

Bevredigend antwoord

Het grote debat was eveneens bedoeld om het verzet te kanaliseren. Al wie wilde in Frankrijk kon deelnemen. Een half miljoen mensen ging in op het aanbod via internet, een half miljoen woonde effectief een debat bij en ten slotte vulden nog eens een half miljoen mensen een klachtenformulier in bij hun plaatselijke overheid.

Op die lawine van opmerkingen moet de Franse president nu een bevredigend antwoord geven. Geen eenvoudige opdracht.

Het 'grote debat' was bedoeld om het verzet van de gele hesjes te kanaliseren.

De grote vaststelling is dat de Fransen belastingmoe zijn. Ruim 80 procent wil minder belastingen betalen. Vorige week al liet premier Édouard Philippe verstaan dat de belastingdruk moest dalen. Het was duidelijk dat de fiscale 'melkkoeien' niet langer gemolken wilden worden.

Electoraal goud

Een belastingverlaging is natuurlijk electoraal goud, maar ze moet worden gefinancierd. Opvallend is dat uit het grote debat eveneens naar voren komt dat de belastingen eerlijker verdeeld moeten worden.

De bijzondere belasting op grote fortuinen (ISF) werd door Macron afgeschaft en vervangen door een bijzondere belasting op vastgoedvermogen. Het is duidelijk dat de verzuchting naar een progressieve verdeling van de fiscale lasten groot is. Ook is de vraag groot naar de afschaffing van allerlei belastingvoordelen voor bepaalde groepen. Zo'n ingreep zou meteen 100 miljard euro opleveren.

Een belastingverlaging is electoraal goud, maar ze moet worden gefinancierd.

De indexering van de kleinste pensioenen is een tweede verzuchting. Die automatische koppeling werd eerder ongedaan gemaakt. Een overrompelende meerderheid van de Fransen wil de koopkracht van de kleine pensioenen wel in stand houden.

Platteland

Een netelig probleem is de btw. Voor veel Fransen moet die naar beneden, maar de regering is voorzichtiger. De inkomsten moeten ergens vandaan komen.

De vraag is ook groot naar een betere vertegenwoordiging van de staat op het terrein. De gele hesjes zijn een beweging die geworteld is op het platteland en in de kleine steden, die veraf liggen van de grote agglomeraties. Het gevoel dat de politiek hen daar letterlijk in de steek heeft gelaten is groot. Meer plaatselijke vertegenwoordigers moeten de politiek weer 'naar de mensen brengen', en op die manier het wantrouwen wegnemen. 

De Fransen vinden duidelijk dat de hoge functionarissen van de Republiek te veel verdienen.

De Fransen vinden duidelijk dat de hoge functionarissen van de Republiek te veel verdienen. Ze vinden dat de vele voordelen die de hoge ambtenaren krijgen moeten worden afgeschaft. Ook de verloning van gewezen presidenten wordt in vraag gesteld. Al brengen die maatregelen niet veel op, ze hebben een hoge symbolische waarde in de strijd tegen de 'privileges' die aangeklaagd worden door de gele hesjes. 

Daarnaast zijn nog eens reeks ideeën gelanceerd, zoals een 'klimaatbank' om de ecologische transitie te financieren, die kunnen uitmonden in concrete maatregelen.

Gemoederen bedaren

De hamvraag luidt of Macron met zijn nieuwe aankondigingen de gemoederen kan bedaren en het verzet van de gele hesjes in de kiem kan smoren. Dat is geen eenvoudige opdracht omdat de gele hesjes zich hebben verzet tegen het 'grote debat'. Maar als de president een meerderheid van de Fransen aan zijn zijde kan krijgen, is dat een politieke overwinning.

Marine Le Pen ligt op de loer bij de Europese verkiezingen in Frankrijk. ©AFP

Die is nodig omdat de Europese verkiezingen voor de deur staan. Op dit moment ligt La République en Marche, de partij van Macron, licht voor op het Rassembelement National (ex-Front National) van Marine Le Pen.

Als het antwoord van Macron slecht wordt ontvangen door de publieke opinie, is de kans dat Le Pen de Europese verkiezingen in Frankrijk wint erg groot. Dat zou niet alleen slecht nieuws in Frankrijk betekenen, maar ook een flinke knauw aan het Europese imago van Macron geven. In ieder geval zou Macron op vrijwel alle fronten politiek verzwakt worden.

Macron wil dit jaar nog een grote pensioenhervorming doorvoeren. Daarvoor heeft hij alle politieke geloofwaardigheid nodig. De aankondiging van maandagavond zet een proces in gang waarbij Macron of zijn ambtstermijn redt, of hij door het sociaal verzet vleugellam wordt gemaakt.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect