nieuwsanalyse

Boris Johnson kan aan de slag als Brits premier

Boris Johnson legt woensdag de eed af als premier. ©Photo News

Johnson moet als opvolger van Theresa May de brexit uit het slop trekken. De scepsis over de nieuwe premier is groot.

Zowat 160.000 leden van de Conservatieve partij konden de voorbije weken een nieuwe partijleider kiezen, die meteen ook Theresa May zou opvolgen als premier. Zoals verwacht haalde Boris Johnson het van zijn enige rivaal, minister van Buitenlandse Zaken Jeremy Hunt. Johnson haalde iets meer 92.000 stemmen tegenover ruim 46.000 voor Hunt.

Johnson legt woensdag de eed af bij koningin Elizabeth II. Het is de bekroning van een bochtige politieke carrière die gemarkeerd werd door uitschuivers en blunders. Het flamboyante en mediageile imago van Johnson leek zijn kansen op het premierschap lang te hypothekeren.

De brexit bracht redding. Johnson schaarde zich in 2016 bij de aanhangers van een vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. Daarmee moest hij wel zijn eerdere standpunten inslikken, maar het was een prijs die Johnson graag wou betalen voor zijn politieke ambities.

Wittebroodsweken

Door de brexit zijn Johnson geen wittebroodsweken gegund als hij woensdag zijn intrek neemt in Downing Street 10. Dan resten hem exact 100 dagen voor de brexit op 31 oktober een feit wordt. Hij moet dan ook meteen aan de bak om het dossier, dat muurvast zit, los te wrikken.

Johnson stuurt aan op een aanpassing van de deal die May sloot met de Europese Commissie. Vooral de afspraken over het openhouden van de grens tussen Ierland en Noord-Ierland - de zogenaamde backstop - zijn hem een doorn in het oog. Maar Brussel staat niet te springen om het brexitoverleg opnieuw open te gooien.

De Britten bereikten een akkoord met de EU en de EU houdt vast aan dat akkoord.
Frans Timmermans
nummer twee Europese Commissie

'We gaan het land versterken', zei Johnson dinsdag na zijn overwinning in een toespraak voor de verzamelde Conservatieven. 'We gaan ervoor zorgen dat de brexit op 31 oktober een feit wordt. De bevolking vertrouwt erop dat wij dat gaan doen en we weten dat we het zullen doen.'

Als Europa niet toegeeft, zegt Johnson eind oktober zonder scheidingsakkoord uit de Unie te stappen. Hij houdt vol dat het land sterk genoeg staat om een schok aan te kunnen. Maar zo'n harde brexit dreigt uit te draaien op chaos. En de begrotingswaakhond waarschuwde vorige week nog voor een diepe recessie.

Tegenstand

Het dreigement botst op felle tegenstand in eigen rangen. Anne Milton nam dinsdag, nog voor de uitslag bekend was, ontslag als minister van Onderwijs. En verschillende collega's van haar, onder wie Philip Hammond (Financiën) en David Gauke (Justitie), kondigden al aan dat ze ontslag nemen als Johnson premier wordt. 

Johnson stelt woensdag, vlak na zijn eedaflegging, sowieso een regeringsherschikking voor. Dat de trouwste volgelingen van May verdwijnen staat buiten kijf. Maar Johnson kan het zich niet veroorloven alleen maar brexithaviken in zijn ploeg op te nemen. Dat zou de partij helemaal onderuithalen.

Lagerhuis

Voorlopig lijken Johnsons tegenstanders in de partij hem nog even tijd te gunnen. Maar dan moet hij van de zomerluwte wel gebruikmaken om vooruitgang te boeken. Anders dreigt een open revolte. Ook de oppositiepartij Labour liet al verstaan nog even te wachten met een motie van wantrouwen tegen Johnson.

Het Lagerhuis, dat de deal van May al drie keer wegstemde, wil wel greep houden op het brexitdossier. Het keurde vorige week een amendement goed om te vermijden dat de regering-Johnson het parlement buitenspel zet. Johnson had gedreigd desnoods buiten het Lagerhuis om te werken om zijn wil door te drijven.

Krachtmeting

Als het na het zomerreces tot een krachtmeting met het parlement komt, dreigt Johnson kopje-onder te gaan. Zijn Conservatieve partij heeft geen meerderheid en moet rekenen op de Noord-Ierse unionisten van DUP. Maar die kan dwarsliggen als er geen aanpassing komt van de backstop.

3
Overschot
De regering-Johnson heeft in het Lagerhuis amper drie stemmen op overschot.

Johnson heeft voorlopig nog drie stemmen op overschot in het Lagerhuis. Maar de Conservatieven spelen waarschijnlijk volgende week een zetel kwijt bij tussentijdse verkiezingen in een district in Wales. Die zetel zou naar de liberaal-democraten gaan.

Johnson zal dan ook behoedzaam te werk moeten gaan om zijn verblijf in Downing Street 10 veilig te stellen. De vraag is of hij daartoe in staat is. Want om succes te boeken moet de nieuwe premier zijn clowneske verleden van zich afschudden en eindelijk inhoudelijk werk leveren.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect