Boris Johnson pokert alweer met brexit

De Britse premier Boris Johnson. ©AFP

De Britse premier Boris Johnson dreigt met een harde brexit en het negeren van het scheidingsverdrag met de Europese Unie. Is het een zoveelste staaltje blufpoker over de brexit? Europa lijkt alvast niet van plan het spel mee te spelen.

De Britse premier Boris Johnson gooide zondag een brandbom naar de onderhandelaars die de cruciale onderhandelingen aanvatten over een nieuw handels- en samenwerkingsakkoord. Die gesprekken leveren al zeven maanden niets op. En de brexitdatum van 31 december 2020 komt razendsnel dichterbij. Om zo'n deal nog vertaald, juridisch bijgeschaafd en goedgekeurd te krijgen in het Britse Lagerhuis en het Europees Parlement moeten de gesprekken uiterlijk eind oktober afgesloten kunnen worden. Juridische ontwerpteksten zijn er door de patstelling nog niet.

De voorbereidingen om het scheidingsakkoord van eind vorig jaar uit te voeren, zoals de controles in de Ierse havens, staan nog nergens.

Johnson liet via de Britse zakenkrant Financial Times verstaan dat hij een akkoord wil tegen 15 oktober. Maar lukt dat niet, dan is een no deal ook goed voor het Verenigd Koninkrijk. Die praatjes en deadlines zijn de vaste peptalk van Johnson. Eerder eiste hij al uitsluitsel eind juli. En al jaren spiegelen Johnsons brexiteers de Britten een roze toekomst voor na de brexit.

Wat wel ophef veroorzaakt in Europa, is dat Johnson onomwonden zegt dat hij enkele elementen uit het scheidingsakkoord wil 'aanpassen'. De vrees dat de Britten het scheidingsakkoord niet loyaal zouden eerbiedigen, was er al toen de inkt nog nat was, erkennen EU-bronnen. De voorbereidingen om het scheidingsakkoord van eind vorig jaar uit te voeren, zoals de controles in de Ierse havens, staan nog nergens. Hebben de Britten die deal wel gelezen, vragen experts zich af, of is het opgezet spel?

Pokerface

Al meer dan vier jaar worden de brexitonderhandelingen in politiek Londen voorgesteld als een pokerwedstrijd. Wie het eerst met de ogen knippert, verliest het spel. De filosofie van de brexiteers is dat het Verenigd Koninkrijk met een vertrek uit de Europese Unie de controle en een eigen plek als roemruchte natie op het wereldtoneel terugneemt. Vorige week zei David Frost, de Britse brexitonderhandelaar, dat Londen ditmaal niet als eerste in zijn kaarten zal laten kijken. Johnsons voorganger Theresa May had volgens Frost te veel toegegeven aan de pokertafel met Europa.

De vraag is of Johnson weet of hij een deal wil of niet. In de aanloop naar het brexitreferendum in juni 2016 twijfelde hij tot het laatste ogenblik tussen ja en nee. Britse bronnen gaan ervan uit dat hij ook nu eigenlijk uit is op een akkoord.

In september vorig jaar orakelde Johnson dat hij 'nog liever dood in de gracht zou liggen' dan Europa om verlengingen te vragen om een scheidingsakkoord mogelijk te maken. Minder dan twee maanden later zette hij zijn handtekening onder een scheidingsakkoord waarvoor hij nota bene zelf enkele zware offers slikte.

Noord-Ierland valt de facto voor het verkeer van goederen onder Europese regels; de handel met het Britse moederland vereist een flinke dosis papier- en cijferwerk. Ook moet de Britse regering staatssteun melden aan de Europese concurrentie-autoriteiten, om scheeftrekking tegen te gaan. Het zijn net die elementen die Johnson uit het scheidingsakkoord wil halen. Of beter gezegd: hij gaat in een Britse wet inschrijven dat zijn eigen mannetjes bepalen of staatssteun gemeld moet worden aan Brussel of niet.

Eerst herstel

Als Johnson al gehoopt had op een Europese vergelding, kwam hij bedrogen uit. Het scheidingsakkoord is een internationaal verdrag en we verwachten dat dat uitgevoerd wordt, was de reactie. Waarmee de bal weer in het Britse kamp belandt. Want als Londen een gesloten akkoord eenzijdig opzegt, levert dat bijzonder veel imagoschade op. En dat is voor het net herrezen Britse rijk een zware handicap nu het met iedereen handelsakkoorden moet sluiten.

Europees Commissievoorzitster Ursula von der Leyen benadrukte dat de afspraken over Noord-Ierland 'essentieel zijn voor de vrede en stabiliteit' op het Ierse eiland en voor de Europese gemeenschappelijke markt. Ze beklemtoont ook dat de Britten niet moeten rekenen op welke deal ook als ze morrelen aan het scheidingsverdrag. Ze duwt zo de Britse hoop op een nieuw en beter handelsakkoord, na een no-dealbrexit, de dieperik in.

De brexit komt voor de Britten op het slechtst denkbare moment.

De Britten hebben nog altijd niet begrepen dat de Europese brexitonderhandelaar Michel Barnier, tegen wie ze al langer een vuile oorlog voeren, het volle vertrouwen geniet van alle lidstaten. Barnier krijgt zijn mandaat van de 27 hoofdsteden en houdt de lijnen met die hoofdsteden kort. Informatie wordt snel gedeeld.

Een brexit zal Europa pijn doen, ook Belgiƫ. Maar de Europese prioriteiten liggen vandaag bij een snel herstel en het nieuwe buzzwoord strategische autonomie, minder bij de brexit. De brexit komt voor de Britten dan ook op het slechtst denkbare moment.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud