Brits kandidaat-premier Boris Johnson wint ook tweede stemronde

Brits kandidaat-premier Boris Johnson. ©REUTERS

Steeds meer Conservatieven scharen zich rond Boris Johnson als toekomstig partijleider en Brits premier. Maar of daarmee de immense brexitruzie uitgeklaard raakt?

In het Conservatieve steekspel om Theresa May op te volgen als partijleider en Brits premier heeft Boris Johnson dinsdagavond met vlag en wimpel ook de twee ronde gewonnen. De gewezen Londense burgemeester en minister van Buitenlandse Zaken kreeg de steun van 126 van de 313 tory’s in het parlement. Vorige donderdag, tijdens de eerste stemronde, waren dat er nog 114.

Zo diept Johnson zijn voorsprong op de overige kandidaten verder uit. Minister van Buitenlandse Zaken Jeremy Hunt werd opnieuw tweede, met 46 stemmen, gevolgd door minister van Milieu Michael Gove (41), minister van Ontwikkelingssamenwerking Rory Stewart (37) en minister van Binnenlandse Zaken Sajid Javid (33).

Ex-Brexitminister Dominic Raab (30) eindigde als laatste en haalde niet de vereiste drempel van 33 stemmen en viel af. Vorig week waren al ex-fractieleider Andrea Leadsom, gewezen ‘chief whip’ Mark Harper en voormalig minister van Werk Esther McVey afgevallen, en had minister van Gezondheid Matt Hancock zich teruggetrokken.

Woensdag vindt een derde stemronde plaats. Tegen het eind van de week moet het deelnemersveld herleid zijn tot een twee. De 160.000 partijleden beslissen dan voor eind juli wie Mays opvolger wordt.

No deal

Weinigen twijfelen er nog aan dat dat Johnson wordt. Ook de afgevallen kandidaten Leadsom en McVey schaarden zich intussen achter hem, wat Raab vermoedelijk ook zal doen. Op zich niet verrassend: ze behoren tot de Conservatieve brexithardliners, die Johnson lijmt met de belofte dat het Verenigd Koninkrijk uiterlijk op 31 oktober uit de Europese Unie stapt. Desnoods via een economisch chaotische ‘no deal’-brexit.

Als een idioot richting een no-dealbrexit zeilt, zal ik besluiten dat de politiek helemaal gek geworden is en tegen stemmen.
kenneth clarke
conservatief icoon

Opvallend is echter dat ook gematigde tory’s zich bij ‘Team Johnson’ aansluiten, zoals Hancock die eerder nog gruwde van zo’n ‘no deal’. Deels uit carrièrisme: in de regering-Johnson vallen straks een pak ministerposten te herverdelen. Deels uit electorale zelfverdediging: enkel de charismatische Johnson lijkt in staat de opmars van Nigel Farages Brexitpartij en de implosie van de tory’s te remmen. Maar ook omdat Johnson hen in persoonlijke gesprekken zou hebben gegarandeerd dat er geen ‘no deal’ komt. Hij zal immers Mays deal met de EU heronderhandelen.

Rory Stewart

Zo lijkt Johnson zijn omstreden imago te bevestigen van onbetrouwbare politieke windhaan, die beide kampen van het brexitspectrum tracht te verzoenen met onverzoenbare beloftes. Van alle kandidaten geldt enkel Stewart nog als de uitgesproken ‘anti-Boris-stem’. Hij noemt een ‘no deal’ ‘catastrofaal’ en wijst erop hoe ‘onrealistisch’ het is dat Brussel Mays deal zal willen openbreken. Laat staan dat dat nog lukt voor eind oktober, als de nieuwe Europese Commissie pas in november geïnstalleerd wordt.

Dat leverde Stewart de voorbije dagen aanzienlijk wat momentum op, en dinsdag ook aanzienlijke winst bij de tweede stemronde - hij verdubbelde zowat zijn 19 stemmen van donderdag. Toch blijft het gros van de tory's de gewezen 'Remainer', voor wie Mays deal de enige uitweg uit het brexitlabyrint blijft, wantrouwen.

The Daily Telegraph, de eurosceptisch krant waar Johnson een zeer goed betaalde wekelijkse column heeft, bracht dinsdag Stewarts campagne ook lichtjes aan het wankelen, door te schrijven dat hij ooit een spion van de Britse inlichtingendienst MI6 was. 

Radicalisme

Voor de partijbasis lijken Stewarts bedenkingen sowieso niet langer te deren. Uit een peiling van Conservative Home, een website die de vinger nauw aan de pols van de toryleden houdt, bleek dinsdag dat 55 procent Johnson verkiest. Stewart was een hele verre tweede, met 16 procent. Raab, Gove, Hunt en Javid haalden zelfs geen 10 procent.

Een peiling van onderzoeksbureau YouGov gaf dinsdag evenzeer aan hoe diep het brexitradicalisme doorgesijpeld is in de oudste partij van Europa. Ruim de helft van de leden gaf daarin aan door te willen gaan met de brexit, ook als dat het vertrek van Schotland (63%) en Noord-Ierland (59%) uit de Britse Unie zou inleiden, grote schade aan de Britse economie zou teweegbrengen (61%) of zelfs het einde van de Conservatieve Partij (54%) zou betekenen.

Nieuwe verkiezingen?

Zo blijft nog slechts een kleine verzetsgroep van nuchtere tory’s over die openlijk waarschuwen dat Johnson heus niet de messias is. Dat ook hij straks geconfronteerd wordt met een hevig verdeeld parlement, dat Mays deal drie keer wegstemde en waar de tory’s geen meerderheid hebben.

Of Johnson kan zijn beloftes aan de hardliners niet inlossen, waarna die hem snel terzijde schuiven, voorspellen criticasters. Of hij gaat wel voor een ‘no deal’, wat een meerderheid van de parlementsleden niet wil en tot ‘desastreuze’ vervroegde verkiezingen zal leiden.

‘Als een idioot richting een ‘no deal’ zeilt, zal ik besluiten dat de politiek helemaal gek geworden is en tegen stemmen’, zei Kenneth Clarke dit weekend, de Conservatieve ‘vader van het Lagerhuis’ die als sinds 1970 parlementslid is en onder meer minister van Financiën, Binnenlandse Zaken, Justitie, Gezondheid én Onderwijs was.

Clarke zou dan een motie van wantrouwen van de oppositiepartijen steunen en zijn eigen regering ten val brengen. Dat een icoon van het Britse conservatisme zo ver wil gaan, zegt veel hoezeer de brexit het Verenigd Koninkrijk verziekt heeft.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect