Brits parlement stemt over brexitalternatieven

De Britse premier Theresa May spreekt in het Britse parlement. ©EPA

Conservatief premier Theresa May spreekt straks haar backbenchers toe. Mogelijk stelt ze haar ontslag in het vooruitzicht, als criticasters eerst alsnog haar brexitdeal goedkeuren.

Een parlement dat niet minder dan 16 brexitalternatieven voorstelt. Conservatief premier Theresa May die haar eigen plan er alsnog hoopt door te krijgen, mogelijk met haar job als zoenoffer. En tussendoor nog een stemming om de initiële brexitdeadline van vrijdag uit de Britse wet te halen. Londen staat woensdagsavond opnieuw onder politieke hoogspanning. Een handleiding.

Indicative votes

Het Britse parlement eigende zich maandag uitzonderlijk het recht toe zelf zijn agenda te bepalen, terwijl de conventie al eeuwen stelt dat de regering dicteert wat er in het Lagerhuis besproken en gestemd wordt. Door die 'constitutionele revolutie' kunnen de parlementsleden woensdagavond stemmen over een resem alternatieven voor Mays brexitplan, dat al twee keer met een grote meerderheid weggestemd is.

Liefst 16 opties werden naar voren geschoven, waarvan Lagerhuis-voorzitter John Bercow er acht weerhield. Die worden op een blad gezet, en parlementsleden kunnen vanaf 20 uur Belgische tijd aanvinken in welke optie(s) ze zich al dan niet kunnen vinden. Rond 22.30 uur Belgische tijd wordt de uitslag verwacht. Als er meerdere opties zouden zijn waarvoor een meerderheid is, volgt maandag een definitieve stemming om een brexitalternatief uit te kiezen.

Welke opties?

Parlementsleden kunnen zo straks aangeven of het Verenigd Koninkrijk op 12 april zonder akkoord moet vertrekken uit de Europese Unie, wat economisch desastreus zou zijn en waartegen al twee keer een meerderheid gestemd heeft.

Een tweede optie is om, als een no-dealbrexit dreigt, de regering-May te dwingen artikel 50 van het EU-verdrag in te trekken, waardoor de brexit afgelast wordt.

Optie drie is om de brexitdeal die een parlementaire meerderheid verwerft te onderwerpen aan een tweede referendum. Het is weinig waarschijnlijk dat ook daar een meerderheid voor is.

Parlementsleden krijgen ook de keuze uit vier opties die neerkomen op een softe brexit. In tegenstelling tot Mays plan zou het VK in in de Europese douane-unie kunnen blijven, al kan het dan geen eigen handelsbeleid voeren, toch een kernvereiste van de brexiteers. De oppositiepartij Labour wil bovendien dat het VK 'dicht bij' de Europese interne markt blijft, waarbij het een flink aantal Europese regels blijft gehoorzamen.

Voorts is er een optie om enkel in de interne markt te blijven, maar niet in de douane-unie. Dan moet het VK ook wel blijven bijdragen aan het EU-budget en het vrij verkeer van personen blijven erkennen, terwijl financiële soevereiniteit en een eigen migratiebeleid net hoofdbekommernissen waren van de brexiteers. Tot slot is er zelfs de optie van de 'Common Market 2.0.', waarbij het VK in de interne markt én de douane-unie blijft. De vraag is of dat nog een brexit is.

Brexiteers steunen daarom de achtste optie - voor de kenners het 'Malthouse Compromise Plan B' - die een 'onderhandelde no-deal' nastreeft en vooral draait om de omstreden 'backstop' voor Noord-Ierland te omzeilen. De EU heeft echter al gesteld dat dat onmogelijk is.

Derde stemming

May, die de controle compleet kwijt lijkt, blijft herhalen dat haar eigen deal de beste optie is. Ze overweegt dan ook een derde stemming te organiseren. Vrijdag circuleert als mogelijke datum.

Dan moet ze wel minstens 75 parlementsleden extra achter haar plan kunnen scharen, exact het aantal Conservatieve partijgenoten dat eerder deze maand tegenstemde. In een ultiem offensief trekt May daarom om 18 uur Belgische tijd naar het 1922 Committee, dat de tory-backbenchers verenigt.

Volgens de geruchten zal ze er een datum voor haar eigen vertrek aankondigen. In ruil moeten de criticasters dan wel eerst haar brexitdeal goedkeuren. De logica is dat elke opvolger een hardliner zal moeten zijn, die dan een veel hardere koers kan varen als het VK en de EU beginnen te onderhandelen over hun toekomstige handelsrelatie.

Jacob Rees-Mogg, de leider van de brexithardliners, lijkt een U-bocht te willen nemen, en zelfs ex-minister van Buitenlandse Zaken Boris Johnson twijfelt stilaan om alsnog steun te verlenen. De schrik voor een nakende soft brexit speelt immers ook. Maar dan nog lijkt May niet in de buurt van de nodige stemmen te raken. Er zullen altijd zo'n 20 hardliners zich blijven verzetten. En er zijn zo'n tien eurofiele tory's die een tweede referendum willen. De tien leden van de Noord-Ierse gedoogpartner DUP weigeren ook in te binden. En gaat Labour dan voor de nodige stemmen zorgen?

Bijkomende moeilijkheden: de Lagerhuis-voorzitter Bercow herhaalde woensdag zijn bedenkingen bij een derde stemming, als die over een resolutie gaat die al eens weggestemd is.

Deadline

May kreeg vorige week van de EU uitstel van de brexit tot 22 mei, maar alleen als haar deal goedgekeurd raakt. En alleen als dat gebeurt tegen vrijdag, de initiële deadline. Zoniet moet het VK tegen 12 april beslissen: een onmiddellijke brexit zonder deal, of een lang uitstel om te heronderhandelen.

Alsof er nog niet genoeg chaos is: 29 maart staat wel nog altijd als brexitdatum ingeschreven in de Britse wet. Die moet woensdagavond ook nog aangepast worden, met een formele stemming rond 22 uur Belgische tijd.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud