Brits parlement verscheurt brexitdeal

Brits premier Theresa May. ©EPA

Het Britse parlement heeft snoeihard ‘no’ gezegd tegen het brexitplan van premier Theresa May. Toch lijkt een rampzalige ‘no deal’ nog niet aan de orde.

Liefst 936 dagen nadat de Britten per referendum voor een vertrek uit de EU hebben gekozen, en amper 73 dagen voor die brexit op 29 maart moet intreden, weet het Verenigd Koninkrijk nog altijd niet hoe het de uitgang richting glorieuze soevereiniteit wil bereiken.

Het Britse Lagerhuis verscheurde dinsdagavond met een verpletterende meerderheid het scheidingsverdrag waarop Conservatief premier Theresa May en de Europese Unie in november afklopten. 432 parlementsleden, onder wie 118 tory's, stemden tegen Mays deal, slechts 202 voor. Dat is veruit de zwaarste parlementaire nederlaag van een Britse regering in minstens een eeuw.

Verzet

Een verrassing is dat allerminst. Het verzet in haar eigen partij en op de oppositiebanken deed May in december al de geplande stemming uitstellen. Een interne motie van wantrouwen overleefde ze toen maar net - 117 van haar 317 Conservatieve parlementsleden eisten haar ontslag.

Het aparte statuut voor Noord-Ierland was voor veel parlementsleden een steen des aanstoots.

Brexithardliners, eurofiele tory’s, de Noord-Ierse gedoogpartners van de DUP, alsook Labour, de Liberaal-Democraten en de nationalisten uit Schotland en Wales: allen vinden dat Mays plan het VK te veel in de Europese periferie houdt. Of net niet dicht genoeg. Met de ‘backstop’ voor Noord-Ierland, waarbij de regio tijdelijk een ander statuut dreigt te krijgen dan de rest van de Britse unie, als aanval op de territoriale integriteit, en ultieme bron van woede.

Doos van Pandora

Eens te meer illustreerde het VK dinsdag hoe Mays voorganger David Cameron een doos van Pandora opende door in 2016 een volksraadpleging uit te schrijven. Diepgeworteld nationalistisch sentiment, overgoten met een saus van anti-establishmentgevoelens en migratiebesognes, splijt tot op heden sociale klassen, generaties, regio’s en politieke partijen.

Het helpt niet dat May, die zelf tegen de brexit stemde, de voorbije twee jaar eindeloos aarzelde een coherente visie te vormen. En finaal een economisch wel degelijk harde brexit nastreefde - ze wil het VK volledig uit de Europese douane-unie en interne markt halen - waarvoor geen parlementaire meerderheid bestaat.

Verkiezingen?

Wat de stilaan wanhopige vraag doet rijzen: hoe moet het nu, ‘for God’s sake’, verder? Elke democratische leider die zo’n enorm verlies lijdt, treedt in principe af. Alleen is in deze historische brexittijden het Britse handboek met politieke geplogenheden al lang overboord gegooid. Het notoire plichtsbesef van domineesdochter May lijkt bovendien uit te sluiten dat ze zelf ontslag neemt. En haar eigen tory’s kunnen May, nadat ze vorige maand de partijcoup heeft overleefd, een jaar lang niet aanvallen.

Het hielp niet dat Theresa May, die zelf tegen de brexit stemde, de voorbije twee jaar eindeloos aarzelde om een coherente visie te vormen.

Labour-leider Jeremy Corbyn diende dinsdag wel een motie van wantrouwen in tegen de regering, waarover woensdag gestemd wordt. Daarbij hoopt hij de regering ten val te brengen, waardoor nieuwe verkiezingen moeten plaatsvinden, de socialisten eventueel aan de macht komen en zelf een brexitakkoord in Brussel hopen te vinden.

Verwacht wordt echter dat daar geen parlementaire meerderheid voor is. Wat Corbyn, volgens de partijstatuten, zou nopen te pleiten voor een tweede referendum. Maar om zo de kans te bieden de brexit ongedaan te maken, daar heeft hij, zelf al decennia een koele minnaar van Brussel, echt geen zin in. Er lijkt voor zo’n nieuwe ‘people’s vote’ trouwens ook geen meerderheid in het parlement.

Plan B of no deal?

De volgende stap lijkt dus te worden dat May, conform een vorige week gestemd amendement, uiterlijk maandag een plan B voorlegt aan het parlement. Maar met hoogstens wat cosmetische ingrepen die ze in Brussel zal krijgen lijkt het onwaarschijnlijk dat de nieuwe oude deal daarna wel zal worden goedgekeurd.

Zo valt het VK automatisch terug op wat iedereen, behalve de hardliners, vreest: een chaotische ‘no deal’-brexit, waarbij de Britten en de EU vanaf 30 maart ineens handel moeten drijven volgens de regels van de Wereldhandelsorganisatie, inclusief grenscontroles en importtarieven. Dat zou economisch desastreus zijn, ook voor België.

Partijoverschrijdende oplossing?

Labour-leider Jeremy Corbyn diende dinsdag een motie van wantrouwen in tegen de regering, waarover woensdag gestemd wordt.

In het parlement is daar een even breed verzet tegen. Maar de ‘no deal’ kan het alleen voorkomen als een alternatief wordt gevonden waarvoor wel een meerderheid is. Na dinsdagavond zou, zoals een Labour-lid het verwoordde, dan ook ‘een tijdperk van transactionale politiek’ intreden. Dat May niet langer vergeefs probeert vooral haar Conservatieve fractie te verenigen rond een brexitvisie, maar echt partijoverschrijdend zoekt naar een oplossing. En dat de parlementsleden zelf het initiatief steeds meer naar zich toe trekken.

Geruchten doen alvast de ronde dat Mays EU-sjerpa Olly Robbins, de architect van haar brexitplan, klaarstaat om de Brusselse vergaderzalen in te ruilen voor de wandelgangen van Westminster. En daar een resem opties begint af te toetsen.

Noors scenario?

Daarbij lijkt de kans op een soft brexit het grootst. Een ‘Noors scenario’, waarbij het VK grenzeloos handel blijft drijven met de EU. Maar in ruil ook EU-lidgeld blijft betalen en flink wat Brusselse regels, inclusief het vrij verkeer van personen, blijft volgen. Daarvoor zou May wel haar eigen ‘rode lijnen’ moeten uitgommen. En heronderhandelingen zouden een verlenging van artikel 50 bijna zeker noodzakelijk maken.

Conclusie: nadat dinsdag de brexitstorm boven Londen helemaal is losgebarsten, sukkelt het VK via een ‘no deal’ van de klif, met zijn Europese partners als ‘collateral damage’. Of de brexitsaga gaat door na 29 maart, waarbij ook de EU met de Britse identiteitscrisis blijft worstelen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud