Brits parlement vraagt uitstel brexit

De Britse premier Theresa May. ©AFP

Brits premier Theresa May hoopt nog altijd dat haar genadeloos weggestemde brexitdeal volgende week in een derde stemming alsnog goedgekeurd raakt.

Het Britse parlement heeft donderdagavond zijn derde grote brexitstemming in evenveel dagen gehouden. Dinsdag werd het scheidingsakkoord dat Conservatief premier Theresa May met de Europese Unie onderhandelde, opnieuw snoeihard afgeschoten. Woensdag haalde het Lagerhuis ook een economisch desastreuze no-dealbrexit van tafel. Daarom werd nu gestemd om de brexit over de nakende deadline van 29 maart te tillen.

412 parlementsleden stemden in met zo'n uitstel van de brexit, 202 stemden tegen. De vraag is echter hoelang dat moet duren, en wat het oplost, zolang de Britten het niet eens raken welke brexitdeal ze willen. De appetijt in de overige 27 EU-lidstaten, die alle moeten instemmen met zo'n uitstel, is dan ook klein. De brexit om 'tactische, politieke' redenen kortstondig - maximaal tot aan de Europese verkiezingen van eind mei - uitstellen, gewoon om wat tijd te kopen, heeft echt geen zin, herhaalde EU-hoofdonderhandelaar Michel Barnier.

Donald Tusk, de voorzitter van de Europese Raad, tweette donderdagochtend wel dat hij de lidstaten zal aanmanen in te stemmen met een 'lange verlenging' van de brexitgesprekken. Zo kan het Verenigd Koninkrijk 'zijn brexitstrategie heroverwegen en er een consensus rond bouwen'. Die woordkeuze is allerminst onschuldig.

Softe brexit

Hij herhaalt letterlijk de manier waarop Mays minister van Financiën Philip Hammond woensdag de bocht inzette om de oppositiepartij Labour de hand te reiken. 'Het is duidelijk dat de premier een consensus moet vinden. En als dat niet rond haar deal is, zal het waarschijnlijk iets worden wat de hardliners in mijn partij niet zullen smaken', herhaalde Hammond, een tegenstander van de brexit, donderdagochtend. Voor alle duidelijkheid: de socialisten van Jeremy Corbyn staan een veel softere brexit voor dan May heeft onderhandeld. Kortom: de ergste nachtmerrie van de Conservatieve brexiteers.

Tusk en Hammond geven May munitie om haar begraven deal weer tot leven te wekken, door die hardliners er alsnog voor te laten stemmen. May plant volgende week, voor de Europese top van 21 maart, een derde stemming. Als die weer mislukt, vraagt ook May de EU om een 'lange verlenging', waarbij allerlei softere alternatieven afgetoetst kunnen worden. Een tweede referendum, dat de brexit helemaal ongedaan maakt, kan dan realiteit worden.

Derde stemming

Wordt haar deal alsnog goedgekeurd, dan volgt gewoon een kort, technisch uitstel omdat de scheidingsverdragen niet meer voor 29 maart geratificeerd kunnen worden. Wat de vraag opwerpt: hoe hoopt May die Houdini-truc in godsnaam uit te voeren?

Bij de eerste stemming op 15 januari was er een meerderheid van 230 parlementsleden die haar deal wegstemde, de grootste parlementaire nederlaag van een Britse regering ooit. Dinsdag was die meerderheid nog 'maar' 149 Lagerhuisleden sterk, de grootste nederlaag sinds 1924. 40 Conservatieven staakten wel hun verzet, onder wie David Davis, die vorige zomer nog ontslag nam als brexitminister omdat hij Mays plannen zo schabouwelijk vond.

Derde keer, goede keer geldt pas voor May als ze nog eens minstens 75 parlementsleden aan haar zijde weet te scharen. Dat is exact het aantal partijgenoten dat dinsdag tegen haar deal stemde. Maar er zijn ook de tien leden van de DUP, de Noord-Ierse unionisten die haar regering steunen maar huiveren van de omstreden 'backstop' in het plan. En enkele tientallen Labour-leden komen uit districten die voor een brexit stemden. Downing Street 10 hoopt dat die parlementsleden overlopen als een softe brexit of no brexit at all dichterbij komt.

Bocht inzetten

De DUP lijkt zijn bocht in te zetten. De Noord-Ieren zaten de voorbije dagen langdurig samen met Geoffrey Cox, de juridische hoofdadviseur van de regering-May. Die zei dinsdag nog dat 'de risico's onveranderd blijven' dat het VK voor onbepaalde tijd in de Europese periferie vast komt te zitten, zodra de backstop van kracht wordt. Zo ondergroef hij de garanties die May de avond voordien in Straatsburg zei te hebben gekregen van EU-Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker. En torpedeerde hij de facto de slaagkansen van Mays deal bij de tweede stemming.

Deze deal is zo rot dat we alles zullen doen om hem te blijven wegstemmen.
Steve Baker
Conservatief brexithardliner

Cox lijkt de DUP'ers alsnog gerust te willen stellen dat het VK unilateraal uit die backstop kan stappen. Daarbij wordt gekeken naar artikel 62 uit het Verdrag van Wenen over het Verdragenrecht. 

Die piste, waarvan experts de geldigheid zwaar in twijfel trekken, is aangereikt door Jacob Rees-Mogg. Dat is de enorm invloedrijke leider van de European Research Group, de zo'n 80 man sterke fractie van Conservatieve brexithardliners. Rees-Mogg zei de voorbije dagen meermaals dat als de DUP Mays deal alsnog zou steunen, hij dat ook zou doen.

Al lijken niet alle ERG'ers hem te volgen. 'Deze deal is zo rot dat we alles zullen doen om hem te blijven wegstemmen', schreeuwde ERG'er Steve Baker woensdagavond in het Lagerhuis, dat net een 'no deal' had uitgesloten.

Zombie of feniks?

Niettemin: tien DUP'ers, enkele tientallen ERG'ers, wat Labour-rebellen, en May komt steeds dichter bij de benodigde 75 extra stemmen. Is het niet bij een derde stemming, dan misschien wel - werkelijk niks valt nog uit te sluiten in deze brexitsaga - bij een vierde poging.

Maar de eurofiele vleugel van haar partij, zo'n 15 man sterk, lijkt allerminst geneigd te zwichten, zeker niet nu het momentum naar een softe brexit verschuift. En May heeft eigenlijk de steun van alle partijgenoten nodig.

Zo blijven de chaos en de onvoorspelbaarheid in Londen regeren. En blijft het onduidelijk, zoals BBC-journaliste Emily Maitlis het treffend verwoordde, of May nu een zombie is, dan wel een feniks.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect