Britten sturen aan op nieuwe brexitregeling voor Noord-Ierland

Unionisten in Noord-Ierland zijn hevige tegenstanders van de regeling die het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie troffen rond de regio. ©REUTERS

De Britse regering dringt bij Europa aan op een grondige bijsturing van het akkoord dat de handel met Noord-Ierland regelt sinds de brexit. Maar Brussel gooit de deur naar een heronderhandeling meteen dicht.

Ruim een half jaar nadat de Britten zich helemaal ontvlochten hebben van de Europese Unie, sturen ze aan op een heronderhandeling van de deal die sindsdien de handelsrelaties tussen beide kampen regelt. Meer bepaald de regeling die uitgewerkt is voor Noord-Ierland, gaat volgens de regering van premier Boris Johnson het best zo snel mogelijk op de schop.

De regio vormde vorig jaar de inzet van moeizame onderhandelingen tussen Londen en Brussel. Staatkundig maakt ze deel uit van het Verenigd Koninkrijk. Maar geografisch is het gebied van Engeland, Schotland en Wales gescheiden door de Ierse Zee en schurkt het aan tegen de Ierse Republiek.

In de 20ste eeuw was Noord-Ierland decennia in de ban van een bloedig conflict tussen aanhangers van een hereniging van Ierland en voorstanders van de integratie in het Verenigd Koninkrijk. Pas in 1998 maakten de Goede Vrijdagakkoorden een einde aan de Troubles, die meer dan 3.500 levens eisten.

De essentie

  • De Britse regering dringt er bij de Europese Unie op aan het akkoord dat de handel met Noord-Ierland regelt sinds de brexit grondig bij te sturen.
  • Volgens Londen is een heronderhandeling nodig omdat de huidige regeling het leven van de Noord-Ieren te veel ontwricht.
  • Het Noord-Ierse protocol voorziet in grens- en douanecontroles op bepaalde producten die tussen de provincie en Groot-Brittannië verhandeld worden.
  • Het Britse pleidooi voor een heronderhandeling van het akkoord stuit echter op een njet in Europa.

De vrede is echter broos. Omdat Europa beducht was voor een opflakkering van het conflict drong het tijdens de brexitonderhandelingen aan op een speciale regeling voor de provincie: het Noord-Ierse protocol. Dat bepaalt dat de regio deel blijft uitmaken van de Europese eenheidsmarkt om te voorkomen dat opnieuw een fysieke grens ontstaat tussen Ierland en Noord-Ierland.

De regeling - waarmee Johnson instemde en die hij vorig jaar als een 'triomf' presenteerde - voert echter ook grens- en douanecontroles in op bepaalde goederen die tussen Groot-Brittannië en Noord-Ierland verhandeld worden. Met vertragingen in leveringen en bevoorradingsproblemen tot gevolg.

Gratieperiode

'We hebben geprobeerd het protocol te goeder trouw uit te voeren, maar het is duidelijk dat de regeling geleid heeft tot een aanzienlijke ontwrichting van het leven van de Noord-Ieren. In supermarkten zijn minder producten te verkrijgen. Meer dan 200 bedrijven staakten hun leveringen aan Noord-Ierland. Er is niet alleen een impact op diepgevroren vlees, maar ook op geneesmiddelen, huisdieren, zaden en planten', zei de Britse brexitminister David Frost woensdag in het parlement.

We hebben geprobeerd het protocol te goeder trouw uit te voeren, maar het is duidelijk dat de regeling geleid heeft tot een aanzienlijke ontwrichting van het leven van de Noord-Ieren.
David Frost
Britse brexitminister

En dan zit de regeling nog niet op kruissnelheid. Tot eind september is nog een 'gratieperiode' van kracht. Zodra die afloopt, worden de controles opgevoerd en dreigt in Noord-Ierland een importverbod voor bepaalde soorten vlees uit Groot-Brittannië omdat het VK andere voedingsstandaarden hanteert dan de EU.

'We kunnen zo niet voortgaan', zei Frost. 'De maatschappelijke en de economische problemen zijn zo groot en de handel is zo erg verstoord dat we artikel 16 van het protocol perfect kunnen inroepen.' De minister, die de deal met Europa zelf onderhandelde, verwees naar een bepaling waardoor een van beide partijen het akkoord 'in extreme omstandigheden' unilateraal kan opschorten.

Bijsturing

Maar de Britse regering kwam volgens Frost tot de conclusie dat het 'niet het geschikte moment is' om die stap te zetten. In de plaats stuurt Londen aan op een 'grondige bijsturing' van het protocol. Het stelt voor een onderscheid te maken tussen goederen die enkel voor de Noord-Ierse markt bestemd zijn en producten die via Noord-Ierland en Ierland mogelijk op de Europese markt belanden.

We zullen niet instemmen met een heronderhandeling. We zijn wel bereid naar creatieve oplossingen te zoeken binnen de bestaande regeling.
Maroš Šefčovič
Vicevoorzitter Europese Commissie

In een 22 pagina's tellend document dringen de Britten er bij de EU ook op aan de gratieperiode voor bepaalde goederen te verlengen en juridische acties te bevriezen. Daarnaast vragen ze Brussel de Britse voedingsstandaarden te erkennen. Voorts wil het VK dat de Europese instellingen en het Europees hof van justitie niet langer betrokken worden bij de controle op de naleving van het protocol.

Of de Britten gehoor vinden in Europa is maar de vraag. De EU heeft zich tegen al die voorstellen altijd verzet. Die komen erop neer dat ze veel van de regels van haar interne markt naast zich zou neerleggen. Volgens Brussel kunnen heel wat problemen opgelost worden als het VK ermee instemt de Europese voedingsstandaarden te volgen. Wat Londen weigert.

Verplichtingen

Is een nieuwe clash tussen Londen en Brussel in de maak? De EU loopt in elk geval allerminst warm voor een bijsturing van het protocol. 'We zullen niet instemmen met een heronderhandeling', zei Maroš Šefčovič, de vicevoorzitter van de Europese Commissie, woensdag na de speech van Frost. 'De naleving van internationale juridische verplichtingen is uiterst belangrijk.'

Volgens Šefčovič is de EU bereid met het VK naar 'creatieve oplossingen' te zoeken binnen de grenzen van de bestaande regeling. Maar in de Europese wandelgangen valt te horen dat het animo tot grote inschikkelijkheid beperkt is omdat Brussel Frost en Johnson niet vertrouwt.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud