analyse

Brussel en Londen rollen van de vechtscheiding naar de onderhandelingstafel

Ursula von der Leyen, de voorzitster van de Europese Commissie, stapt naar het Europees Hof van Justitie omdat Londen eenzijdig aangebrachte wijzigingen aan het brexitakkoord weigert in te trekken. ©REUTERS

Terwijl Londen en Brussel verwikkeld raken in een vechtscheiding over de uitvoering van de brexit, voedt de regering-Johnson de hoop op een handelsdeal met Europa. Maar de landingszone is nog niet in zicht.

De gesprekken met Londen hinken op twee benen. De Europese Commissie daagde de Britse regering donderdag naar het Europees Hof van Justitie. Commissievoorzitster Ursula von der Leyen aanvaardt niet dat Londen eenzijdig aangebrachte wijzigingen aan het brexitakkoord weigert in te trekken. Aan de andere kant tonen kleine Britse toegiften aan de onderhandelingstafel over een nieuw handelsakkoord dat Londen wil bewegen.

Britse brexitwet

In een korte videoboodschap maakte von der Leyen donderdag duidelijk dat met een Europees ultimatum niet te sollen valt. Toen de Britse regering op 9 september een eigen brexitwet lanceerde, gingen in Brussel de alarmbellen af. De Britse wet wijzigde eenzijdig het scheidingsakkoord dat vorig jaar gesloten werd tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk.

De Commissie eiste daarom dat die brexitwet tegen het einde van de maand september van de tafel verdween of werd aangepast. Maar dat gebeurde niet. De brexitwet is intussen goedgekeurd in het Lagerhuis. De Britten wisten dat er een Europees antwoord zou komen.Met een waterpistool dwing je geen ultimatum af.

De wijzigingen in de Britse brexitwet hebben betrekking op het Ierse protocol dat integraal deel uitmaakt van het scheidingsakkoord. Noord-Ierland kreeg daarin een speciaal statuut om een harde grens te vermijden op het eiland en de precaire vrede te bewaren. Johnson gaf daarom garanties dat in de Noord-Ierse havens de Europese douane- en gezondheidsregels gelden voor goederen die kunnen doorstromen naar de Europese markt. Londen beloofde tevens de concurrentie met Europa niet te vervalsen via subsidies en staatssteun aan Noord-Ierse bedrijven.

De Britse brexitwet biedt Britse ministers en rechters nu de mogelijkheid om de toepassing van zowel de garanties inzake de staatssteun als de douanecontroles te 'overrulen'. 'Dit zet de vrede op het Ierse eiland op het spel', waarschuwde von der Leyen. 'Dit is een flagrante schending van het Ierse protocol en een inbreuk op de verplichting om het scheidingsakkoord te goeder trouw uit te voeren.'

De Britse brexitwet zet de vrede op het Ierse eiland op het spel.
Ursula von der Leyen
Voorzitster Europese Commissie

Een inbreukprocedure is een werk van lange adem. Londen krijgt een maand de tijd om te antwoorden op de aantijgingen van de Commissie. En er is nog een tweede waarschuwing nodig voor de Britse brexitwet uiteindelijk voor het Europees Hof van Justitie belandt. 'Dit is een administratieve stap die nodig was, maar geen politieke', merkt de Nederlandse premier Mark Rutte op. 'Europa behoudt zich zo alle rechten voor de toekomst voor.'

Het opzeggen van een internationaal verdrag heeft de Britten al behoorlijk veel reputatieschade opgeleverd. In de praktijk legt Europa nu een eigen revolver op tafel na de provocatie door de Britten. Maar dat betekent niet dat de onderhandelingen over een toekomstig handelsakkoord daar hinder van ondervinden.

Kleine vissen

Die gesprekken zijn in een cruciale fase beland. Deze maand moet er een deal op tafel liggen. Verdere verlengingen van de overgangsperiode zijn niet alleen ongewenst in Londen, ze zijn juridisch ook niet mogelijk. De scheidingsdatum van 31 december 2020 staat in het scheidingsakkoord.

Bovendien zijn er aan de Brits-Europese onderhandelingstafel over een toekomstig handelsakkoord duidelijke signalen dat Londen wil bewegen. Zo legden de Britten deze week een compromisvoorstel op tafel voor een van de gevoeligste gespreksonderwerpen, de visserij. Londen gunt Europa een overgangsperiode van drie jaar met weliswaar veel lagere vangstquota dan nu.

Soevereiniteit

Vanuit Londen wordt ook naarstig gespind dat een deal nakend is. Maar de kloof tussen de rode lijnen van Europa en de soevereine keuzes van het Verenigd Koninkrijk blijf bijzonder groot. Dat geldt voor vis, maar ook voor alles wat te maken heeft met gelijke spelregels. Staatssteun wordt in Londen enkel bekeken onder de loep van de herwonnen Britse soevereiniteit.

'Een landingszone is nog niet in zicht', zegt een EU-diplomaat. 'We hebben geen enkel bewijs dat Boris Johnson begrijpt welke sprong hij nog moet maken.' het is evenmin duidelijk of Johnson bereid is de politieke prijs voor zo'n deal te betalen.

We hebben geen enkel bewijs dat Boris Johnson begrijpt welke sprong hij nog moet maken.
EU-diplomaat

Met elke dag die wegtikt, neemt de kans op een harde brexit toe. Niet vandaag, wel op de Europese top van half oktober maken de Europese leiders de rekening op. Maar als de onderhandelingen dan niet snel naar het hoogste niveau getrokken worden, is het 'game over'.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud