analyse

Catalaanse onafhankelijkheidsstrijd verhardt weer

De Comitès de Defensa de la República wierpen de voorbije weken wegblokkades op in Catalonië om hun eis om onafhankelijkheid kracht bij te zetten. ©EPA

Het nieuwe offensief van de Spaanse justitie zet de harde nationalistische kern aan tot radicalere acties zoals wegblokkades. Madrid gewaagt van rebellie en terrorisme.

Wie vorige week woensdag naar de Champions League-wedstrijd tussen FC Barcelona en AS Roma gekeken heeft, kan het moeilijk ontgaan zijn: de Catalaanse onafhankelijkheidszaak was weer alomtegenwoordig in Camp Nou, de voetbaltempel van FC Barcelona.

Bij het begin van het duel ontvouwden de socios spandoeken en zwaaiden ze met grote gele linten om de vrijlating te eisen van de opgesloten Catalaanse politici. Links en rechts wapperden esteladas, de onafhankelijkheidsvlaggen. En na 17 minuten en 14 seconden galmde zoals steeds de roep om onafhankelijkheid door het stadion.

De onafhankelijkheidsbeweging lijkt ruim drie maanden na de regionale verkiezingen haar tweede adem gevonden te hebben. Enkele acties van de Spaanse justitie zijn daar niet vreemd aan.

Tijdens de Champions League-wedstrijd tegen AS Roma eisten fans van FC Barcelona vorige week met gele spandoeken de vrijlating van opgesloten Catalaanse politici. ©Photo News

Niet alleen besliste rechter Pablo Llarena van het hooggerechtshof in Madrid vorige maand verschillende afgezette Catalaanse regeringsleden opnieuw op te sluiten. Hij activeerde ook het Europees aanhoudingsbevel tegen enkele nationalistische Catalaanse politici in het buitenland. Een demarche die op 25 maart tot de aanhouding leidde van ex-premier Carles Puigdemont in Duitsland.

Die arrestatie wakkerde bij de meest activistische voorstanders van een Catalaanse afscheuring van Spanje, de Comitès de Defensa de la República (Comités voor de Verdediging van de Republiek, CDR), de mobilisatiedrang aan.

Wie de voorbije twee weken door de regio aan de Middellandse Zee reisde, stuitte misschien wel op blokkades op auto- en spoorwegen opgeworpen door veelal gemaskerde leden van een van die zowat 350 comités. In het paasweekend saboteerden ze op verschillende invalswegen naar Barcelona ook tolpoortjes.

De harde kern van het onafhankelijkheidskamp richtte bovendien het vizier op justitie. Enkelen ketenden zich vast aan de poorten van het Catalaanse hooggerechtshof. In Das, een dorp op een boogscheut van de Franse grens, vormde rechter Llarena, een van de 200 inwoners, het doelwit. Op de weg verschenen leuzen als ‘Llarena fascist, we wachten je op’ of ‘Llarena, bedrieger! De Catalaanse Landen worden een hel voor jou’.

Geen amateurclubje

De CDR zijn geen nieuw fenomeen. In juli vorig jaar doken ze een eerste keer op, toen nog onder de naam Comitès de Defensa del Referéndum. Hun hoofddoel: garanderen dat het onafhankelijkheidsreferendum van 1 oktober kon plaatsvinden.

Dat het geen amateurclubje is - ook al hebben ze geen officiële leiders -, ondervonden de Spaanse autoriteiten in de herfst van 2017. Volgens de Catalaanse politie waren de comitès de Spaanse veiligheidsdiensten te slim af en maakten zij dat op de illegaal verklaarde verkiezingsdag toch duizenden stembussen in de stemlokalen aanwezig waren. Twee dagen later waren de comitès, inmiddels omgedoopt tot Comitès de Defensa de la República, de drijvende kracht achter de grote Catalaanse actiedag tegen het Spaanse politiegeweld.

De leden van de CDR zijn niet onder een noemer te vangen. Gepensioneerden, studenten, docenten van universiteiten, leden van de burgerbewegingen ANC en Òmnium Cultural, anti-establishmentactivisten, leden van de kleine antikapitalistische politieke partij CUP of anarchistische jongeren. Allemaal kunnen ze zich vinden in de belangrijkste eisen van de heterogene club: de vrijlating van de ‘politieke gevangenen’, de terugkeer van de politici ‘in ballingschap’ en de onafhankelijkheid van Catalonië.

Mobiliseren doen de CDR veelal via het internet. Twitter, Facebook en Telegram zijn populaire communicatiekanalen. In een erg korte tijdspanne weten ze zo een actie op poten te zetten. En verdwijnen ze even snel als ze opgedoken zijn. Dat maakt hen voor de veiligheidsdiensten vrijwel ongrijpbaar.

Weerzin

Toch blijven de autoriteiten niet zomaar aan de zijlijn toekijken. De Spaanse regering schroefde de beveiliging van magistraten in Catalonië op. En jusititie in Madrid gaat na of ze de deelnemers aan die ‘pop-upacties’ kan vervolgen wegens opruiing, rebellie, misbruik van overheidsgeld, het verstoren van de openbare orde en het in gevaar brengen van de essentie van het democratische systeem.

Dinsdag pakte de Guardia Civil in Viladecans, een industriële buitenwijk van Madrid, een vrouw op op beschuldiging van rebellie en terrorisme omdat ze het brein zou zijn van de protestacties van de voorbije weken.

Kale borroka

De Spaanse reacties wekken weerzin op bij de CDR. ‘Wij zijn het slachtoffer van een campagne die maar een doel heeft: ons in diskrediet brengen. De media en politieke partijen vinden een kale borroka uit die niet bestaat en ook nooit zal bestaan’, luidde het in een reactie, zinspelend op de stadsguerrilla van Baskische nationalisten.

We willen het land lamleggen, om de normaliteit te doorbreken. Want wat we meemaken, is niet normaal.
Maria
CDR-lid

‘Wij geven net workshops over vreedzaam verzet en houden lezingen waarin we ons uitspreken tegen het gebruik van geweld en onze leden aansporen niet in te gaan op provocaties’, zei María, een fictieve naam van een CDR-lid, in de Spaanse krant El País.

Ze klaagde aan dat Catalonië het slachtoffer is van ‘repressie door de Spaanse staat’. ‘Daarom willen we het land lamleggen. Om de normaliteit te doorbreken want wat we meemaken, is niet normaal.’

De volgende grote actie staat al in de steigers: een nieuwe algemene staking in heel Catalonië, naar analogie met de grote actiedag tegen het Spaanse politiegeweld zes maanden geleden. Een leus hebben ze ook al: ‘republiek of ineenstorting’. De Spaanse autoriteiten zijn vastbesloten die laatste piste in de hand te werken.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect