Charles Michel maakt zich op voor 'vrekkentop'

Kanselier Angela Merkel profiteert volop mee van de toegevingen die de Nederlandse premier Mark Rutte met zijn harde opstelling losweekt. ©REUTERS

Charles Michel staat voor cruciale dagen om een compromis te smeden vóór de komende EU-top. Hoe hard wordt het spel gespeeld door Nederlands premier Mark Rutte, kopman van 'de vrekkige vier,' in het conflict over de Europese herstelstrategie?

De Nederlandse premier Rutte staat in het centrum van de Europese belangstelling. De Franse president Emmanuel Macron, Michel en de Italiaanse premier Giuseppe Conte trokken al naar Den Haag voor een gesprek onder vier ogen met hem. Maandag zijn de Spaanse premier Pedro Sanchez en zijn Portugese collega Antonio Costa aan de beurt. Donderdag werd Rutte in Berlijn ontvangen door de Duitse kanselier Angela Merkel.

De lockdown is voor het reizend theater van Europese leiders duidelijk voorbij

De lockdown is voor het reizend theater van Europese leiders duidelijk voorbij. Dat moet ook, want op 17 en 18 juli hoopt Michel een akkoord te bereiken over geld, heel veel geld zelfs, om de zwaarste recessie uit de Europese geschiedenis het hoofd te bieden. Het wordt de eerste fysieke top van de Europese leiders sinds februari en een heel moeilijke.

Rutte speelt al maanden stoorzender in de zoektocht naar een compromis, met zijn calvinistische zuinigheid en moraliserende vingertje. Hij trekt harde lijnen en zegt hij waar het op staat. Die botte stijl maakt hem niet overal geliefd, maar levert hem veel invloed op aan de Europese onderhandelingstafel.

Op de top van volgende week wordt Rutte sowieso de spilfiguur. Als leider van de 'vrekkige vier' - Nederland, Oostenrijk, Zweden en Denemarken - schoot hij grote gaten in de centenplannen van Europees Commissievoorzitster Ursula von der Leyen. Het voorstel voor een Europese meerjarenbegroting van 1.100 miljard euro over zeven jaar moet op dieet. Nederland wil zijn huidige korting van 1,6 miljard euro op de bijdrage aan de EU-begroting behouden .

Ook het herstelfonds van 750 miljard euro, dat Europa snel uit het slop moet trekken, krijgt een onvoldoende. Rutte wil alleen leningen en geen 500 miljard euro gratis subsidies. Hij koppelt het geld ook aan serieuze hervormingen en controle op de besteding van het herstelgeld.

Michels compromis

Michel lanceerde vrijdag zijn ultiem compromisvoorstel. Opvallend is dat hij op veel punten tegemoet komt aan de kritiek van het zuinige noorden. De meerjarenbegroting wordt afgetopt tot 1.074 miljard euro voor de zeven jaar. En de 'vier vrekken' en Duitsland behouden hun korting op de bijdrage aan de Europese begroting.

Voor het herstelplan behoudt Michel de verdeling van 500 miljard euro aan subsidies en 250 miljard euro aan leningen. Maar de voorwaarden om gebruik te maken van dat herstelgeld en het toezicht erop worden strenger. De hervormingsplannen die lidstaten opstellen om uit het herstelfonds te putten, worden niet alleen door de Commissie maar ook door de ministers van Financiën van alle lidstaten gescreend. Dat ligt bijzonder gevoelig in zuidelijke landen als Spanje en Italië en wordt een van de moeilijke knopen op de top.

Merkel

Merkel is de architect van het Europese herstelfonds. Zij ging, in een tandem met Macron, voor een historische bocht. Om te vermijden dat de lidstaten zich nog meer in de schulden steken voor het herstel zette ze de deur open voor Europese schulden. Maar Merkel staat in de praktijk heel dicht bij de 'zuinige vier'.

Ook zij wil dat het geld gebruikt wordt voor wezenlijke hervormingen. Italië mag niet de achilleshiel van de eurozone blijven. En ze wil ook een vinger in de pap bij het toezicht op de hervormingen in andere landen. Bovendien behoudt Merkel haar korting op de bijdragen aan de EU-begroting, goed voor 3,6 miljard euro per jaar. Dat Rutte voor haar de kastanjes uit het vuur haalt, komt haar goed uit.

Dat Mark Rutte voor haar de kastanjes uit het vuur haalt, komt Angela Merkel goed uit.

Merkels invloed is al voelbaar in Michels compromistekst. De kanselier weet hoe moeilijk de koppeling van Europees geld aan de eerbiediging van de rechtsstaat ligt bij de Hongaarse premier Viktor Orban en zijn Poolse vrienden. Michel pleit voor een strakke controle op de rechtsstaat in de Unie, maar het wordt in de praktijk erg moeilijk een land dat in de fout gaat droog te leggen.

Of dat Orban mild genoeg stemt, is niet gegarandeerd. Michel zet ook Polen voor het blok. Als Warschau de voorziene miljarden voor klimaat uit de herstelpot wil, moet het land eerst een klimaatneutraal Europa in 2050 en strengere klimaatdoeleinden voor 2030 onderschrijven.

Zoethouders

In het pakket van Michel zitten ook voor België belangrijke zoethouders. Premier Sophie Wilmès vindt het 'een goed startpunt' dat er een reserve komt van 5 miljard euro om de gevolgen van een brexit zonder handelsakkoord op te vangen.

Voor Michel wordt het erop of eronder. De Finse premier Sanna Marin reageerde al sceptisch op het compromisvoorstel en benadrukt dat er nog veel werk is. De vraag is of Michel met zijn compromis al zijn kruit verschoten heeft. Hoeveel cadeautjes heeft de president nog in zijn mouw zitten?

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud