analyse

NAVO timmert strategie bij met blik op Chinese dreiging

NAVO-baas Jens Stoltenberg (links) ontving maandag de Amerikaanse president Joe Biden. ©AFP

De NAVO-leiders stemden maandag in met een strategische update van de militaire alliantie. Samen met de Amerikaanse president Joe Biden richten ze vooral het vizier op China, dat wordt bestempeld als een 'systemische uitdager'.

De staatshoofden en regeringsleiders van de 30 NAVO-lidstaten zaten maandagnamiddag samen voor een top die hoop en al tweeënhalf uur duurde. Toch waren de verwachtingen hooggespannen. In zijn voorbeschouwing noemde NAVO-baas Jens Stoltenberg de top in Brussel een 'kantelmoment'.

Ik wil heel Europa laten weten dat Amerika hier is.
Joe Biden
Amerikaans president

Dat heeft onder andere te maken met de komst van Joe Biden, die aanschuift voor zijn eerste NAVO-top. Biden moet in de eerste plaats rust in de keet brengen na vier ontwrichtende jaren onder Donald Trump. Die dreigde uit de alliantie te stappen en trok artikel 5 van het NAVO-handvest in twijfel. Dat artikel garandeert militaire bijstand bij een aanval op een lidstaat en geldt als het fundament onder de alliantie.

De essentie

  • De leiders van de 30 NAVO-lidstaten legden maandag een nieuw strategisch concept vast voor het komende decennium.
  • Opvallend is de aandacht voor de militaire ambities van China, dat in de slotverklaring wordt genoemd als een 'systemische uitdager'.
  • De NAVO-top moest vooral een signaal zijn van eenheid na vier turbulente jaren onder Donald Trump.
  • President Joe Biden benadrukte het strategische belang van de NAVO, ook tegen de Russische dreiging, cyberaanvallen en de klimaatverandering.

'Ik wil heel Europa laten weten dat Amerika hier is', zei Biden bij zijn aankomst op het NAVO-hoofdkwartier. Hij benadrukte dat de NAVO 'van cruciaal belang' is voor de Amerikaanse belangen. Daarmee nam hij duidelijk afstand van Trump, die openlijk twijfelde over het nut van de alliantie. Om het verschil in de verf te zetten, bestempelde Biden artikel 5 van het handvest als 'een heilige verplichting'.

Strategisch concept

De NAVO-leiders bogen zich over een opfrissing van het strategisch concept. Het vorige plan uit 2010 is hopeloos achterhaald. Het bondgenootschap wil zich met het concept 'NATO 2030' wapenen tegen de uitdagingen van het komende decennium, zoals cyberaanvallen en terreur. Ook de klimaatverandering staat op de lijst. Het vertrek van de klimaatscepticus Trump creëerde ruimte om dit thema ook aan te pakken.

Bovenaan op de agenda stonden echter de relaties met Rusland en China. 'De voorbije twee jaar groeide het besef dat we te maken hebben met nieuwe uitdagingen', zei Biden. 'We zien Rusland dat zich niet gedraagt zoals we hoopten, en China evenmin.' Het is geen toeval dat Biden eerst zijn bondgenoten spreekt voor hij woensdag in Genève rond de tafel gaat zitten met zijn Russische evenknie, Vladimir Poetin.

Chinese opmars

Belangrijker nog dan Rusland is echter de opmars van China, dat fors investeert in zijn militaire slagkracht. Stoltenberg waarschuwde maandagochtend dat waakzaamheid geboden is. 'We weten dat China onze waarden niet deelt', zei hij voor de top. 'We moeten samen een antwoord bieden als een alliantie.' De NAVO-baas verwees onder meer naar de cyberdreiging en China's activiteiten in Afrika.

China is niet onze tegenstander of vijand.
Jens Stoltenberg
NAVO-secretaris-generaal

Toch benadrukte Stoltenberg dat hij niet aanstuurt op een nieuwe koude oorlog. 'China is niet onze tegenstander of vijand', zei hij. Maar in de slotverklaring werd de straffe taal niet geschuwd. 'China's uitgesproken ambities en assertieve gedrag vormen systemische uitdagingen voor de op regels gebaseerde internationale orde.' Het was de eerste keer dat de NAVO zich zo duidelijk uitspreekt over China.

De focus op China wijst erop dat de VS nog steeds de dominante partij zijn in de NAVO. Net als Trump heeft Biden er een prioriteit van gemaakt om de Chinese opmars een halt toe te roepen. Dat bleek ook op de G7-top afgelopen weekend, waar de leiders van de zeven rijkste industrielanden uithaalden naar de mensenrechtenschendingen in de regio Xinjiang en de repressie in Hongkong.

Toch zit er over China ruis op de trans-Atlantische lijn. Voor veel lidstaten, zeker die in het voormalige Oostblok, is Rusland een veel directere bedreiging dan China. En andere landen staat wat op de rem omdat China een belangrijke handelspartner is. Bovendien is er het besef dat samenwerking met China op bepaalde vlakken, zoals de strijd tegen klimaatverandering, cruciaal is.

België voorlaatste

Zoals op elke NAVO-top ligt ook maandag een cruciaal dossier op tafel: geld. De lidstaten spraken in 2014 af om tegen 2024 minstens 2 procent van hun bruto binnenlands product te spenderen aan defensie. Uit de cijfers die de NAVO vrijdag vrijgaf, bleek dat in 2021 maar tien landen die limiet halen. België bengelde als vanouds op een voorlaatste plaats met amper 1,12 procent.

1,12%
belgische Defensie-uitgaven
België spendeert 1,12 procent van zijn bruto binnenlands product aan defensie en belandt daarmee op een voorlaatste plaats in de NAVO-rangschikking.

Toch ziet Stoltenberg naar eigen zeggen dat het de goede kant op gaat. Volgens hem trekken de lidstaten nu 260 miljard dollar meer uit voor defensie dan in 2014. Dat heeft niet alleen te maken met de brute manier waarop Trump het dossier aanpakte. Door de Russische dreiging is vooral in Oost-Europa fors geïnvesteerd. Polen, Roemenië en de drie Baltische staten behoren inmiddels tot de beste leerlingen van de klas.

Stoltenberg beklemtoonde dat extra geld nodig is voor het ambitieuze nieuwe concept NATO 2030. 'We moeten samen meer investeren. Daarmee tonen we de eenheid van het bondgenootschap', zei hij. Ook Biden zal zijn partners nog eens dringend verzoeken hun financiële beloftes na te komen. Hij zal dat wel op een beschaafdere manier dan Trump doen, wat de sfeer alleen maar ten goede komt.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud