Coalitieoverleg Nederland uitgesteld tot half augustus

Mark Rutte en Sigrid Kaag moeten een 'proeve van regeerakkoord' uitwerken. ©AFP

De Nederlandse regeringsformatie zit compleet in het slop. Informateur Mariëtte Hamer stelt een afkoelingsperiode voor, waardoor de onderhandelingen pas half augustus hervatten.

Bijna honderd dagen na de parlementsverkiezingen van 17 maart stevent Nederland af op 'Belgische toestanden'. Informateur Mariëtte Hamer diende dinsdagmiddag haar eindverslag in bij de Tweede Kamer. Zij had afgelopen vrijdag al geconcludeerd dat de vorming van een nieuwe regering 'in een impasse zit'. 'Op dit moment is geen meerderheidskabinet te vinden', zei Hamer toen.

De essentie

  • De onderhandelingen tussen zes partijen over een nieuwe Nederlandse regering zitten in het slop.
  • In haar eindverslag zegt informateur Hamer dat premier Rutte en vicepremier Kaag samen een 'proeve van regeerakkoord' moeten opstellen.
  • Daarmee worden de echte coalitiegesprekken met bijna twee maanden uitgesteld, tot half augustus.
  • Niet alleen de duur van de formatie maar ook het gebrek aan urgentie herinnert aan de regeringsvormingen in België.

Om een doorbraak te forceren krijgen ontslagnemend premier Mark Rutte en D66-leider Sigrid Kaag de opdracht een kladversie van een regeerakkoord uit te werken. 'Het is van belang dat de twee grootste partijen, beide winnaars van de verkiezingen, verantwoordelijkheid nemen', schrijft Hamer in haar verslag. Die conceptnota moet tegen 9 juli zijn afgewerkt, net voor het zomerreces.

Het is van belang dat de twee grootste partijen, beide winnaars van de verkiezingen, verantwoordelijkheid nemen.
Mariëtte Hamer
Nederlands informateur

Met haar voorstel schuift Hamer de onderhandelingen op de lange baan. Pas half augustus zou het coalitieoverleg op volle kracht worden hervat. Dat moet dan gebeuren op basis van de tekst van Rutte en Kaag, die slechts een aanzet van regeerakkoord is. Deze werkwijze is ongezien en het is verre van zeker dat de demarche van informateur Hamer iets oplevert.

Patstelling

De formatie zit al enkele weken in een patstelling. Aan de tafel van Hamer zaten nog zes partijen: de liberale VVD van premier Mark Rutte, het christendemocratische CDA, de sociaal-liberale D66, de ChristenUnie (CU), GroenLinks en de sociaaldemocratische PvdA. De eerste vier partijen maken deel uit van de ontslagnemende regering Rutte-III.

De verkiezingen van 17 maart werden gewonnen door Ruttes VVD en D66 van Sigrid Kaag. Zij moeten het motorblok vormen van de nieuwe regering, maar hebben lang geen meerderheid. Voor versterking wordt gekeken naar het CDA van Wopke Hoekstra, de ontslagnemende minister van Financiën. Maar zelfs dan hebben Rutte en co. een paar zetels te weinig voor een meerderheid van 76 zetels.

Door de opeenstapeling van veto's en exclusieven dreigen 'Belgische toestanden'.

De regeringsvorming loopt telkens vast op de vraag welke partij als vierde mag aansluiten. Vooral het CDA zet de hakken stevig in het zand. Hoekstra wil maar met één linkse partij regeren, omdat dat volstaat voor een meerderheid. Rutte zit inmiddels op dezelfde lijn. GroenLinks en de PvdA hebben echter afgesproken dat ze alleen samen in een coalitie stappen.

Rol als depanneur

Als het van Rutte en Hoekstra afhangt, neemt de huidige coalitie met ChristenUnie een doorstart. Die partij voelt weinig voor een rol als depanneur en wil pas echt onderhandelen als alle andere opties zijn uitgesloten. Bovendien tekent D66 protest aan. De partij wil na de stevige verkiezingszege inzetten op medisch-ethische dossiers en dat is moeilijk als ChristenUnie meeregeert.

Regie is een fopspeen: je zuigt erop en er komt geen smaak uit.
Mark Rutte
Ontslagnemend Nederlands premier

Door de opeenstapeling van veto's dreigen 'Belgische toestanden', zeker als de onderhandelingen met bijna twee maanden worden opgeschort. Vooral bij de linkse partijen groeit de frustratie. PvdA-kopstuk Lilianne Ploumen bestempelde de opdracht voor Rutte en Kaag als 'een zwaktebod', terwijl Jesse Klaver van GroenLinks sprak van 'politieke armoede'.

De formatie liep vertraging op door een rist incidenten met het kritische CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt in een hoofdrol. In april lekte een nota uit waarin Rutte had gesproken over een 'functie elders' voor Omtzigt. Rutte overleefde ternauwernood een vertrouwenscrisis. En onlangs zette Omtzigt het CDA onder druk door de vuile was buiten te hangen alvorens uit de partij te stappen.

Gebrek aan urgentie

Niet alleen de duur van de formatie maar ook het gebrek aan urgentie doet aan België denken. Vooral Rutte lijkt geen haast te maken. Hij weigerde de regie voor de regeringsvorming in handen te nemen. 'Regie is een fopspeen', zei hij maandag, 'je zuigt erop en er komt geen smaak uit.' Rutte is tevreden dat hij als ontslagnemend premier aan het roer kan blijven staan.

Voor de verkiezingen was gezegd dat er snel een nieuw kabinet moest komen om de coronacrisis aan te pakken en het economische herstel in goede banen te leiden. Maar dat is ook lang geen probleem meer. De coronacijfers gaan de goede kant op en dinsdag voorspelde het planbureau CPB dat de economie dit jaar met een stevige 3,2 procent groeit.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud