davos

Davos 2019: de wereld in een bergdorp

©REUTERS

Van artificial intelligence met petanqueballen tot apfelstrudel met cannabisinvesteringen. Welkom in de wervelwind van het Wereld Economisch Forum in Davos.

Davos, dinsdag 22 januari. In de grote hal van het congrescentrum staat een vriendschapsbank uit Zimbabwe. Dixon Chibanda, een van de twaalf psychiaters in een land van 16 miljoen mensen, kwam op het idee de banken voor ziekenhuizen te zetten voor een goed gesprek met een mentaal zieke patiënt. Hij leidde voor dat gesprek grootmoeders op, die traditioneel geliefd en gerespecteerd zijn in Zimbabwe.

Tien meter verder hangen in de brede gang bordjes aan deuren van vergaderzalen, met titels als ‘Social Innovation Outlook’, ‘The Neuroscience Of Happiness’ en ‘Rethinking Global Financial Risk’.

Aan de overkant van die deuren staat een installatie van Unicef over technologie voor mensen met een beperking. Je kan er door te staren naar letters op een toetsenbord een zin schrijven, er hangen hemden met magnetische knopen voor patiënten met parkinson, een geluidshemd voor doven dat de sensatie van een klassiek concert via trillingen op je lijf laat voelen en een muur van klittenband, waar mensen met alzheimer doosjes met pillen of hun afstandsbediening kunnen aankleven.

Vijf lessen die De Tijd trekt uit het WEF

Hoe voelt het een boom te zijn?

Nog wat verder in de grote hal schuiven zakenlui die makkelijk 50.000 dollar voor een weekticket hebben betaald aan voor een sessie over ‘Shaping a new market architecture’ met de bekende econoom Raghuram Rajan van Chicago University. Aan de overkant staat een bekroonde installatie waar je met een virtual-realitybril op je hoofd kan voelen hoe het is om een boom in het Amazone-woud te zijn en verwoest te worden door een bosbrand.

In de brede wandelgangen wandelt koning Filip, vergezeld van een adviseur. Hij stopt even voor een kort gesprek en haast zich dan naar zijn volgende afspraak. Twee minuten later snelt Thomas Friedman voorbij, de buitenlandcommentator van The New York Times.

Dit is het Wereld Economisch Forum, de zoemende bijenkorf waar een zestigtal staatshoofden en regeringsleiders, 1.900 toplui van multinationals, de bobo's van Wall Street, 200 leiders van ngo's, een handvol academici en enkele honderden journalisten uit de hele wereld jaarlijks neerstrijken.

Iedereen heeft er zijn eigen agenda. Vicepremier Alexander De Croo (Open VLD), een ‘Young Global Leader’ van het WEF, doet vooral internationale debatten. Paul Stoffels, de Belg die chief scientific officer is van de farmagroep Johnson&Johnson, ontmoet mensen van regeringen en ngo's. Vlaams minister-president Geert Bourgeois (N-VA) houdt er in de ‘Flanders Room’ in zijn hotel speeddates met buitenlandse investeerders. Met succes: de CEO’s die hij er sinds 2015 samen met Claire Tillekaerts van Flanders Investment & Trade zag, investeerden sindsdien 1,8 miljard euro in Vlaanderen.

Bibliotheek

Omdat we tijd willen om videobeelden te maken, zijn we zaterdagavond al aangekomen in het bergdorp, waardoor we nog net de ondergesneeuwde rust meemaken die er de rest van de winter heerst. Maar zondag hangt al een helikopter in de lucht, spotten we een bewakingsdrone boven ons hoofd, zijn de soldaten en de veiligheidsmensen op de wegen talrijker en worden straten afgezet, bushaltes verzet en roadblocks opgeworpen.

De promenade, de belangrijkste straat van Davos, is dan al een langgerekte oefening in marketing. Zoals ieder jaar palmt Reuters er de bibliotheek in, de zakenzender CNBC de evangelische kerk en heeft Facebook een tijdelijk gebouw van twee verdiepingen neergeplant. Salesforce uit Silicon Valley heeft een drietal koffiebars ingenomen, Tata serveert gratis thee en Zurich Financial geeft gratis blauwe mutsen weg. Bij Aberdeen Asset Management staat een doedelzakspeler - met Schotse rok - in de kou te spelen. Ieder jaar wordt het circus iets groter: dit jaar hebben ook Amazon Web Services en Google Cloud een uitvalsbasis op de promenade.

Maandag installeren we ons in het perscentrum en trekt het WEF zich op gang. In het perscentrum geven Christine Lagarde en Gita Gopinath, het vrouwelijke topduo van het IMF, hun - iets somberder geworden - vooruitzichten voor de wereldeconomie. In het Kirchner-museum presenteert Adecco zijn jaarlijkse hitlijst van landen die het sterkst inzetten op talent, waarbij België een plekje is gezakt. In het statige Steinberger-Belvedère presenteert PwC zijn jaarlijkse enquête bij de CEO’s van ’s werelds grootste bedrijven, die eveneens door politieke onzekerheid iets somberder zijn geworden.

De politieke gevechten zijn voelbaar door wie op het laatst heeft afgezegd voor het WEF. De Amerikaanse president Donald Trump is er niet, omdat hij in Washington vecht voor zijn Mexicaanse muur en een einde zoekt voor de government shutdown. De Franse president Emmanuel Macron heeft afgezegd, omdat hij het protest van de gele hesjes maar niet in bedwang krijgt. En de Britse premier Theresa May heeft ter elfde ure geannuleerd omdat ze met de brexit blijft knoeien. Haar reclamebudget is wel in Davos: op het meest prominente billboard in het dorp prijkt de boodschap ‘Free Trade is Great’, met de ‘great’ van Great Britain and Northern Ireland.

In het Steigenberger-hotel beland ik op maandagavond op een debat van Financial Times. Vooral Andrew McAfee, die samen met Erik Brynjolfsson ‘The Second Machine Age’ schreef, maakt indruk. ‘Wereldwijd zijn de zelfmoordcijfers sinds 2000 met bijna een derde gedaald’, zegt hij. ‘Het is een heel belangrijk cijfer. Dus dit is mijn voorspelling: we gaan ons hier een week in Davos zorgen maken over alles wat slecht gaat, daarna zal een jaar lang ons leven beter worden, en dan komen we terug naar hier om ons zorgen te maken.’

Kill zone

Dinsdag start dan het bombardement aan debatten in het congrescentrum. Ik luister naar Raghuram Rajan, die de CFO van Google verwijt innovatie te smoren. ‘Het groeitempo van start-ups is aan het dalen. En iedereen die activiteiten onderneemt die bij die van jullie aanleunen, bevindt zich in wat venture capitalists de kill zone noemen: als ze goed zijn worden ze meteen overgenomen door jullie, als ze slecht zijn worden ze afgemaakt door jullie.’

Ruth Porat, CFO van Google, geeft geen krimp. ‘Ik denk dat informatie macht is. En het is net ons doel om alle informatie ter wereld te ordenen en te delen.' 'Heeft Google het gevoel dat de overheid vindt dat het genoeg doet om privacy te beschermen?’, vraagt Andrew Ross-Sorkin. ‘Wel, Washington is dicht op moment,’ zegt Porat.

’s Middags ga ik luisteren naar Paul Stoffels. Twee jaar geleden stond hij in Davos op het grote podium met Peter Piot en Bill Gates, om de strijd tegen epidemieën op te voeren. Ondertussen heeft hun coalitie 740 miljoen dollar opgehaald voor vaccins waarvan de ontwikkeling verlieslatend is, en werkt J&J aan vaccins tegen dodelijke ziektes zoals MERS.

Videoverbinding

Stoffels legt uit waarom Davos voor hem belangrijk is: ‘Net zoals de JP Morgan Healthcare Conference in San Francisco voor ons het kruispunt is tussen de farma-industrie, de biotechsector en investeerders, is Davos voor ons de plek waar farma, overheden en ngo's samenkomen.’ J&J leidde in Rwanda bijvoorbeeld 200 trainers op, die op hun beurt 16.000 verpleegkundigen opleidden om patiënten met mentale problemen te behandelen.

In de namiddag neemt de Braziliaanse president Jair Bolsonaro het woord op het grote podium. Het is zijn eerste internationale toespraak en er wordt uitgekeken of hij zal herhalen dat hij Brazilië uit het klimaatakkoord van Parijs wil trekken.

Dat doet hij niet. Hij belooft de deuren naar de internationale zakenwereld wijd open te zetten en zegt dat iedereen in de zaal er zeker van mag zijn dat Brazilië tegen het einde van zijn termijn tot de 50 landen zal behoren waar het het best is om zaken te doen. In de Doing Business-index van de Wereldbank, staat het land op 109. Rond alle heikele thema’s fietst hij in een brede boog heen.

Na Bolsonaro krijgt Mike Pompeo, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, het woord. Hij spreekt via een videoverbinding vanuit Washington, omdat Trump de volledige Amerikaanse delegatie heeft teruggetrokken als teken dat hij de government shutdown ernstig neemt. Pompeo noemt de VS en zijn beleid van nationaal belang, sterkere (handels)grenzen en lagere belastingen een voorbeeld voor de wereld.

Slee

Het klimaat, een van de grote thema's op het WEF in Davos

In de vooravond ga ik langs bij Adecco, waar CEO Alain Dehaze over opleiding spreekt, waarna bovenop ‘de magische berg’ Politico een event houdt. Ryan Heath houdt er een live podcast met de voormalige Deense premier Helle Thorning-Schmidt, die er de politieke toestand van de wereld in zes woorden samenbalt: ‘Trust is local, solutions are global’. Heath nodigt vervolgens iedereen uit om in het donker met een slee de berg af te gaan, waarvoor ik vriendelijk bedank. Eenmaal terug beneden in het dorp, wandelt Al Gore ons voorbij.

Klimaat is een groot thema in Davos, maar het blijft dubbel. In het World Risk Rapport dat het WEF in de aanloop naar de conferentie publiceerde, werd klimaatopwarming omschreven als het belangrijkste en ook meest waarschijnlijke risico voor de wereld. Overal op het WEF worden deelnemers aangemoedigd hun afval te recycleren en verplaatsingen in het dorp te voet te doen. De natuurdocumentairemaker David Attenborough krijgt een prijs van het WEF en wordt geïnterviewd door de Britse kroonprins William. In de perszaal zit de topvrouw van Greenpeace, Jennifer Morgan, geregeld interviews te geven. Een van de sterren van Davos 2019 is de Zweedse 16-jarige klimaatactiviste Greta Thunberg.

De Zweedse klimaatactiviste Greta Thunberg ontmoet IMF-topvrouw Christine Lagarde op het WEF. ©EPA

Maar toch zijn de straten van Davos gevuld met minibusjes en dampende zwarte Audi’s en BMW’s. Zelfs woensdagochtend om half zeven is het even aanschuiven, wanneer we met onze huurwagen vanuit ons gastenverblijf in de bergen het dorp binnenrijden.

Het WEF draait nu op volle toeren. Wandelend tussen het perscentrum en het congrescentrum stap ik met Paul Stoffels en zijn echtgenote mee. In het congrescentrum staat Umicore- en Mediahuis-voorzitter Thomas Leysen met de koning te praten. De premier, in jeans en pullover, is in de grote lobby aan de praat met de koningin. In de koffiebar raak ik opnieuw aan de praat met Ryan Heath van Politico, die tijdens het event van de vorige avond zijn smartphone is kwijtgespeeld op de magische berg en hoopt dat de mensen met wie hij heeft afgesproken hem nu herkennen aan zijn opvallende bruine jas.

In het toilet sta ik naast Nobelprijswinnaar voor de Economie Robert Shiller. In een hoekje in de perszaal zit FT-hoofdeconoom Martin Wolf te tikken. En passant raak ik even aan de praat met Raghuram Rajan, die ik in april interviewde.

Merkel

Op het grote podium geeft de Japanse premier Shinzo Abe ondertussen weerwerk aan Pompeo en roept hij iedereen op te blijven geloven in internationale handel en samenwerking. Een uur later komt de Duitse bondskanselier Angela Merkel de boodschap met nog meer kracht herhalen. Wanneer WEF-voorzitter Klaus Schwab haar op het podium vraagt of ze ook na haar politieke carrière naar Davos blijft komen, antwoordt Merkel met een grijns: ‘Wel, ik ben hier nu. Wees blij met wat je hebt.’

Politiek vuurwerk op het WEF in Davos?

Voor het eerst in 25 jaar blijkt zelfs een minister van de Cubaanse regering in Davos. En in de vooravond spreekt op het grote podium de Britse prins William openhartig over mentale ziektes en de noodzaak om over emoties te spraken. ‘Ik denk dat in de Tweede Wereldoorlog mensen geleerd hebben hun emoties te verdringen’, zegt hij, ‘omdat het toch niets uitmaakte. Die attitude is dan per ongeluk aan een volledig nieuwe generatie doorgegeven: je lost emotionele problemen op door er niet over te praten. Ik ben Brits dus ik weet waarover ik spreek. Maar we moeten erover praten.’ Hij roept op tot leiderschap daarover en zegt dat hij daarom over de kwestie spreekt.

Na die sessie haast ik me naar Hotel Sport voor een interview met Adecco-CEO Alain Dehaze, in een overvolle hotellobby. Daarna gaat het naar Hotel Grischa, voor de receptie van de Belgische regering voor buitenlandse investeerders. Onder meer de voormalige Finse premier Alexander Stubb is er, evenals de Luxemburgse premier Xavier Bettel. De goede investeringscijfers en de komst van Ineos naar de haven van Antwerpen kleuren de speeches van premier Charles Michel en Vlaams minister-president Geert Bourgeois. Over de lopende zaken krijgt Michel geen vragen, zegt hij. Wat wil je, voegt hij eraan toe, als de VS in shutdown is en het VK op de rand van brexit staat.

Premier Charles Michel en AB InBev-CEO Carlos Brito. ©BELGA

Na de receptie belanden we op uitnodiging van Olivier Van Horenbeeck van Growth Inc nog op restaurant met Geert Bourgeois, Claire Tillekaerts, techondernemer Bart Beckx, de oprichter van de investeringsmaatschappij Fortino Duco Sickinghe, de Antwerpse havenbaas Jacques Vandermeiren en de WEF-Belgen Peter Vanham en Vanessa Smets. Twee tafels verder zit Tony Blair te eten.

Cannabis

Donderdag gaat het grootste deel van de dag op aan interviews. In de voormiddag spreek in hotel Seehof met Marc Vanheukelen, de Belg die namens de EU ambassadeur is bij de Wereldhandelsorganisatie. Op de middag ga ik met een treintje de berg op voor een ontmoeting met Bruce Linton, de CEO van cannabisproducent Canopy. Het is surrealistisch: een Zwitserse skirestaurant, een Canadese CEO met t-shirt met marihuana-tekening en kostuumvest, apfelstrudel op tafel en investeerders in de zaal. De voormalige Israelische premier Ehud Barak is er, omdat hij nu topman is van een Israëlisch bedrijf in medische cannabis. Halfweg het interview vraagt Barak of hij een foto mag nemen met Linton.

’s Avonds beland ik op een fancy dinner van Boston Consulting Group, waar een van de partners uitlegt hoe je een probleem hebt als je nog geen artificial intelligence gebruikt, maar er ook één hebt als je alléén maar AI gebruikt zonder menselijke controle. Hij toont een tweet van iemand die kwaad is op Amazon omdat hij een wc-bril kocht en nu door robots gecreëerde aanbevelingen krijgt om er nog meer te kopen. Dan toont hij een reactie op die tweet: ‘Ik maakte hetzelfde mee’, zegt de vrouw, ‘toen ik een urne kocht voor mijn overleden moeder. Ik heb er echt geen tweede nodig.’

Het meest hilarische voorbeeld van de Franse consultant gaat over petanqueballen. Als je die online bestelt, krijg je in Frankrijk de aanbeveling ook het kleine balletje – ‘le cochonnet’ – te kopen, alsook een meetlint. De voorbije maand merkte een onlineretailer dat de AI-robot naast de petanqueballen plots aanbevelingen had gezet voor gasmaskers en gele hesjes. Dat kwam omdat betogers in ‘gilets jaunes’ in Parijs met petanqueballen naar de politie gooien.

Circus

Na de receptie belanden we met enkele Belgen nog in het Steigenbergerhotel voor de EY/Forbes ‘100 most powerfull women’ party. IMF-topvrouw Christine is er. We praten tien minuten met Helle Thorning-Schmidt. Opfrah Winfrey was in het fluistercircuit aangekondigd, maar is uiteindelijk niet te zien.

En dan is het al vrijdag. De straten worden plots wat leger, de veiligheidscontroles iets sneller en het wandeltempo van de meeste deelnemers iets trager. ’s Middags gaat het nog naar het informele afscheidsdiner van alle Belgen in Davos, een traditie die jaren geleden door Herman Daems is opgestart en is overgenomen door Dehaze. De koning, de premier en de minister-president zijn dan al weg. In de straten worden kantoren leeggehaald, rijden trucks rond en worden kisten op straat gesjouwd. The circus is leaving town.

Uiteindelijk is dat wat het Wereld Economisch Forum is: een wervelwind van ideeën, ontmoetingen, kennis, inspiratie, conversaties, agenda’s en ideeën. Dat is wat de oprichter van het WEF, de ietwat pompeuze Klaus Schwab, ook vindt: zelfs als ze met elkaar in conflict liggen, moeten mensen uit de hele wereld met elkaar blijven praten. Het resultaat is die jaarlijkse rollercoaster in een Zwitsers bergdorp, waar je altijd het gevoel blijft hebben dat je er slimmer en met meer inspiratie uit terugkeert dan je er naartoe bent gereisd.

Drie markante plekken op het WEF in Davos

Lees verder

Advertentie
Advertentie