De Europese miljarden die klaarliggen voor operatie herstel

Ursula von der Leyen, voorzitster van de Europese Commissie. ©via REUTERS

Wanneer kunnen de Europese herstelmiljarden beginnen te vloeien? En waarom krijgt Nederland meer dan het dubbele van België uit het Europese brexitfonds? Een gids door het Europese centenlabyrint.

De Belgische regeringen raakten het deze week eens over de verdeling van de Europese miljarden voor herstel, cohesie en brexit. Waar komt die zak geld vandaan, hoe wordt het verdeeld tussen de 27 Europese lidstaten en welke zijn de voorwaarden?

Europese grabbelton

Via de nieuwe meerjarenbegroting voor de periode 2021-2027 weten lidstaten op hoeveel steun ze tot eind 2027 recht hebben voor de boeren, achtergestelde regio's, grenscontrole en dergelijke. Het gros van die Europese begroting wordt betaald door de lidstaten op basis van hun bruto nationaal inkomen (bni). De uitrol van de specifieke programma's van het meerjarenbudget van 1.074 miljard euro is nog aan de gang.

In de Europese meerjarenbegroting 2021-2027 zit ook een reservepot van 5 miljard euro om de brexitschok op te vangen. Boven op de meerjarenbegroting wordt ook een coronaherstelfonds van 750 miljard euro opgetuigd. Dat moet garanderen dat de EU-lidstaten samen versterkt de crisis doorkomen.

Nederland-België

Het brexitreservefonds of Brexit Adjustment Reserve (BAR) is een eenmalige Europese pot 'gratis' geld. De Europese commissie prefinanciert dit jaar voor 4,2 miljard euro aan uitgaven: de enige vereiste is dat ze brexitgerelateerd zijn. Als lopende uitgaven worden gefinancierd, kan Europa het geld terugeisen. De laatste schijf van 1,2 miljard euro wordt uitbetaald in functie van de behoeften.

België krijgt 324 miljoen euro uit die eerste schijf voor investeringen in infrastructuur en de omscholing van bedrijven die getroffen zijn door de brexit. Vlaanderen krijgt van die brexitinjectie bijna 200 miljoen euro, waarvan 59 miljoen wegens het verlies voor de Vlaamse visserij. De rest is voor de stevige logistieke en handelsbanden met het Verenigd Koninkrijk.

Alle lidstaten krijgen iets uit het brexitfonds, maar toch is België slechts de vijfde begunstigde van dit reservepotje. Nederland vangt met 757,4 miljoen euro meer dan het dubbele van België, Ierland krijgt een miljard uit de brexitpot. Het verschil zit vooral in de betalingsbalans. Voor goederen boeken beide landen een overschot, maar Nederland heeft een surplus van 6 miljard euro op de betalingsbalans voor diensten; België een tekort van 900 miljoen.

Meerdere herstelfondsen

NextGenerationEU is de echte de naam van het coronaherstelfonds van 750 miljard euro. Dat geldpotje moet vermijden dat de crisis Europa uiteen speelt. Tegelijk willen de lidstaten van de coronanood een deugd maken en versneld de transitietrein nemen naar een groene en digitale economie.

Het belangrijkste potje van dat coronaherstelfonds is de 'faciliteit voor herstel en veerkracht' (RFF), met 337,9 miljard aan subsidies en 360 miljard aan goedkope leningen. Vooral die berg subsidies is nooit gezien. Dat geld is niet netjes verdeeld volgens bevolkingsaantallen. Er gaat meer geld naar de landen die een grotere inhaalbeweging moeten maken. België krijgt met 5,925 miljard euro subsidies bijna evenveel als Nederland uitbetaald in twee schijven.

Een kleiner subsidiefonds is ReactEU, dat sociale en regionale cohesiesteun biedt. Hier gaat de steun van 260 miljoen euro dit jaar en 75 miljoen volgend jaar vooral naar Wallonië en Limburg. Voor de groene reconversie krijgt Wallonië ook nog 95 miljoen subsidies uit een ander klein coronaherstelpotje: het transitiefonds.

Superstreng toezicht

Dat geld is er nog niet. De Commissie wil de centen lenen op de financiële markten. Ze kan dit pas nadat alle 27 nationale parlementen het licht op groen hebben gezet voor de verhoging van de marges van de EU-begroting. De bekrachtiging van dat 'eigenmiddelenbesluit' wil de federale overheid voor Pasen door de Kamer loodsen. De Commissie wil immers vanaf juni of uiterlijk juli het geld laten rollen.

Een andere voorwaarde is dat er voor eind april een door de Commissie goedgekeurd Belgisch herstelplan ligt. Naast herstel, vergroening en digitalisering moet België ook de sociale en economische pijnpunten aanpakken, zoals investeren in digitale en spoorinfrastructuur, in de renovatie van huizen, activering van werklozen en de vergroening van de fiscaliteit en meer coördinatie van de zorg.

De Commissie krijgt een nooit geziene rol in de herstelplannen: ze bepaalt wat kan en wat niet strookt met de Europese eisen. De lidstaten krijgen een zeg over de besteding van dat Europese geld. De nu afgesproken verdeling tussen de deelstaten is alleen indicatief en de lijst projecten moet nog ferm afgeslankt. Na een informele dialoog met de Commissie over een eerste lijst projecten is de landing gepland voor eind maart, begin april.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud