Advertentie
analyse

De gemengde balans van Merkel in acht grafieken

De Duitsers nemen bij de verkiezingen van zondag afscheid van Angela Merkel. Gedurende 16 jaar was de bondskanselier een baken van stabiliteit in een land dat uitgroeide van de 'zieke man van Europa' tot de economische motor. Een grafisch overzicht van 16 jaar Merkel.

Wanneer de Duitsers zondag naar de stembus trekken om een nieuw parlement te kiezen, markeren ze ook het einde van een tijdperk. 16 jaar lang leidde Angela Merkel het land en stond ze garant voor rustige vastheid, zoals haar gewezen Belgische collega Herman Van Rompuy zijn eigen stijl ooit omschreef. Van Rompuy was een van de zeven Belgische premiers die Merkel zag passeren, naast onder andere vier Amerikaanse en Franse presidenten en acht Italiaanse premiers.

Met bijna 16 jaar op de teller - ze legde de eed als kanselier af op 22 november 2005 - heeft Merkel bijna het record van langst regerende kanselier na 1945 te pakken. De illustere eerste naoorlogse kanselier Konrad Adenauer heeft ze al een tijdje ingehaald, en alleen haar politieke vader Helmut Kohl deed het beter. Maar als de regeringsvorming aansleept tot half december sloopt ze ook zijn record. Even opvallend: zelfs op het einde van haar carrière kan Merkel nog rekenen op de goedkeuring van zowat 80 procent van de bevolking.

De meeste politieke collega's zullen jaloers zijn op de hoge populariteit, zeker na 16 jaar in het zadel. Haar score zakte nooit onder de 50 procent en kende in 2011 een dieptepunt in volle eurocrisis. Ook tijdens de asielcrisis van 2015-2016 moest Merkel wat aan populariteit prijsgeven. Maar haar doortastende aanpak tijdens de coronacrisis leverde haar sinds begin vorig jaar weer veel krediet op.

Een cruciale factor was de sterkte van de Duitse economie. Bij haar aantreden in 2005 stond Duitsland bekend als de zieke man van Europa. Sindsdien beleefde het land een 'tweede Wirtschaftswunder', zoals de ING-macro-econoom en De Tijd-columnist Carsten Brzeski het omschreef. Het bruto binnenlands product per capita klom meer dan 40 procent hoger, zowat het dubbele van bijvoorbeeld Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk.

Dat succes was niet helemaal het werk van Merkel. Zij zette vooral de ingrijpende hervormingen van haar sociaaldemocratische voorganger Gerhard Schröder voort. Maar diens 'Agenda 2010' had succes. De werkloosheidsgraad zakte weg tot zowat 4 procent. Sinds 2005 kromp het leger werklozen met 3,2 miljoen en steeg het aantal werkenden met 5 miljoen tot 41 miljoen.

De economische groei werd aangezwengeld door de export. Vooral China bleek tuk op de hoogtechnologische fabricaten van de Duitsers. Zowat 8 procent van de Duitse goederenexport heeft als bestemming China, tegenover zo'n 3 procent in 2005. Ter vergelijking: de export van Frankrijk is voor bijna 5 procent afhankelijk van de Chinezen.

Het geld stroomde met andere woorden binnen. Maar onder Merkel hield de regering de hand stevig op de knip. Het vermijden van schulden en de opbouw van begrotingsoverschotten groeide uit tot een obsessie, zeker na de verpletterende banken- en eurocrises. Maar de zuinigheid had een schaduwkant: de investeringen in infrastructuur - denk aan spoorwegen, scholen en andere publieke gebouwen - was ondermaats. Veelzeggend is ook de digitale achterstand van Duitsland.

Op het vlak van hernieuwbare energie zette Duitsland grote stappen, maar kon het land zijn rol als voortrekker niet helemaal waarmaken. Na de kernramp in het Japanse Fukushima in 2011 besliste Merkel de kerncentrales te sluiten tegen 2022. Maar de omschakeling naar groene stroom bleek moeilijker dan gedacht. De afhankelijkheid van vervuilende bruinkool is groot - daar is de uitstap pas gepland in 2038 - en ook het Russische gas is een belangrijke energiebron, getuige de recente afwerking van de omstreden pijpleiding Nord Stream 2.

In de terugblikken op 16 jaar Merkel duikt wereldwijd een constante op: de migratiecrisis van 2015-2016. Merkel koos er toen voor de deuren voor de asielzoekers en vluchtelingen open te zetten. Haar ruimhartige blik - samengevat in haar uitspraak 'Wir schaffen das' - leverde haar aanvankelijk applaus op in eigen land, maar bleek uiteindelijk een splijtende factor te zijn.

Illustratief is de opkomst van de extreemrechtse partij Alternative für Deutschland, die de afgelopen vier de grootste oppositiepartij was. De afgelopen jaren ontsnapte ook Duitsland niet aan de politieke fragmentering, die ook andere landen trof. Heel versplinterd is de Bondsdag voorlopig nog niet, met amper zes partijen in een Bondsdag van 709 leden.

Maar de verschillen tussen de partijen worden steeds kleiner, wat vooral wordt weerspiegeld in de teloorgang van de twee traditionele partijen: de christendemocratische CDU/CSU en de sociaaldemocratische SPD. Bij het aantreden van Merkel waren beide partijen nog goed voor bijna 70 procent van de stemmen. Bij de verkiezingen van zondag halen ze mogelijk zelfs de helft niet.

Opvallend is dat de CDU/CSU in de peilingen niet langer aan de leiding staat. Voor het eerst in bijna 20 jaar kunnen de sociaaldemocraten zondag de grootsten worden. Sowieso wordt het een nek-aan-nekrace en levert het vertrek van Merkel een van de spannendste Duitse verkiezingen in decennia op.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud