analyse

De handelsdeal van Trump en Juncker in tien punten

Voorzitter Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie en de Amerikaanse president Donald Trump kunnen het blijkbaar goed vinden met mekaar. ©BELGAIMAGE

Europa en de VS lassen een pauze van 120 dagen in de handelsoorlog in, met uitzicht op een nieuwe handelsdeal.

Eén bilaterale ontmoeting in het Witte Huis heeft de teneur van de relaties tussen de EU en de VS volledig veranderd. Het gesprek tussen de Amerikaanse president Donald Trump en EU-Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker opent 'een nieuwe fase in de relaties tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie'.

Een handleiding bij deze zomerse twist in tien vragen.

1. Liefde in plaats van vijand?

De gezamenlijke verklaring na het overleg tussen Juncker en Trump verduidelijkt wat die nieuwe fase inhoudt: hechte vriendschap, sterke handelsrelaties waarbij beide partijen winnen, samenwerking voor wereldwijde veiligheid en welvaart en de gezamenlijke strijd tegen terreur.

Tot woensdag beschreef de Amerikaanse president Donald Trump Europa systematisch als een vijand die bovendien jarenlang op de Amerikaanse kap leefde. 'Het is duidelijk dat de Europese Unie en de Verenigde Staten houden van elkaar, tweette president Trump na afloop van het overleg woensdag. Hij voegde tevens een foto toe van de kus tussen beide excellenties.

Europese bronnen gewagen van 'de best mogelijke resultaten die we konden dromen'. Toch vermijdt Europa elke vorm van triomfalisme. Dat zou wel eens een allergische reactie van diezelfde Trump teweeg kunnen brengen.

2. Waarom kon de deal er komen?

In de Verenigde Staten heeft de president heel veel te zeggen over handel. De pogingen die Europa tot nog toe ondernam om te ontsnappen aan de Amerikaanse handelssancties gebeurde op een lager niveau, door EU-Commissaris Cecilia Malmström. Die pogingen drongen nooit door tot Trump zelf.

Het was dan ook zaak om de president zelf om te praten. Commissievoorzitter Juncker vroeg en kreeg een onderhoud dat minutieus werd voorbereid.  De Commissievoorzitter had weinig te verliezen in Washington. Hij krigt bakken kritiek omwille van zijn gezondheids- en drankproblemen. Hij kon enkel proberen nieuwe  invoertarieven voor Europese wagens af te houden.

Trump en Juncker hebben mekaar al meermaals ontmoet. Op de top van de G7 in Canada vorige maand noemde Trump Juncker al plagend een 'slechterik', omdat zijn 'tax lady', EU-commissaris voor Concurrentie Margrethe Vestager, de belastingvoordelen van Amerikaanse techgiganten aanpakt.

Juncker is politiek ook beslagen genoeg om moeilijke deals te maken en iedereen daarbij het gevoel te geven de eindoverwinning te behalen. 'Er is een goede chemie tussen de twee', zegt een bron die aanwezig was bij de ontmoeting in Washington. 'Juncker geniet het respect van Trump. Dat helpt.'

President Trump zelf stond onder toenemende druk van vakbonden en leden van het congres, ook van zijn eigen Republikeinse partij om de invoerrechten op wagens op te bergen. Trump had dus belang bij een deal.

3. Wat wint Trump bij de deal?

In zijn persconferentie en zijn tweets benadrukt Trump twee belangrijke elementen: Europa gaat snel  sojabonen invoeren uit de VS en ook vloeibaar aardgas. In beide gevallen gaat het van Europese kant louter om intentieverklaringen.

Europese experts noemen de soja een 'anekdote' in de handelsdeal. Maar Trump heeft goed nieuws nodig om zijn boeren in de midwest gerust te stellen en compensaties te bieden.  China nam immers de sojaboeren in het vizier als tegenmaatregel voor Amerikaanse handelssancties.

Europa kan natuurlijk geen invoer van sojabonen en schaliegas opleggen, omdat er een vrije markt speelt. Maar in beide gevallen liggen de marktvoorwaarden goed.

Europa voert nu jaarlijks zo'n 30 miljoen ton soja in. De prijs voor Amerikaanse soja is met 15 procent gedaald als gevolg van de Chinese handelsoorlog met de VS. Het wordt dus goedkoper om Amerikaanse soja in te voeren dan diezelfde producten uit Brazilië en Argentinië.

Ook de Amerikaanse prijs voor vloeibaar aardgas of lng is zeer competitief. Europa kijkt al langer naar de VS in het kader van de diversificatie van de energiebevoorrading. Er zijn ook al investeringen bezig om de Amerikaanse markt aan te spreken.

Maar ook dat zal niet voor morgen zijn. Eerst moet het aardgas vloeibaar gemaakt worden, er moet transport mogelijk zijn via een gespecialiseerde pijplijn en zowel in de VS als in Europa  moeten er terminals gebouwd worden voor de opslag.

Wat we kan besproken worden in het kader van het handelsoverleg is dat Europa een 'automatische licentie' krijgt. daardoor zou de aanvoer gegarandeerd worden. Die formule gebruikt de VS ook in andere vrijhandelsakkoorden.

4. Wat wint Europa bij de deal?

De dreiging van een escalerende handelsoorlog is weg. Er komen geen nieuwe handelssancties of vergeldingsmaatregelen zolang er gepraat wordt over de uitwerking van de afspraken in Washington.

Het resultaat van de gesprekken is een beperkt handelsakkoord dat streeft naar een nultarief voor industriële goederen. Een expertengroep van EU en VS zal eerst bekijken hoe de afspraken van Washington geconcretiseerd zullen worden.

De timing om daaruit te komen, is 120 dagen. Dat betekent dat er ruimte is om te praten tot eind november. Daarmee tilt Europa de dreiging van extra Amerikaanse invoerrechten voor auto's en auto-onderdelen tot over de tussentijdse verkiezingen in de VS, die begin november plaatsvinden. Terwijl Trump die sancties net wilde inzetten als joker bij die verkiezingen.

Behalve voor goederen zou er ook gespraat worden over meer wederzijdse handeln in diensten, chemische producten en geneesmiddelen. Europa en de VS gaan ook spreken over het weghalen van  vele bureacratische beperkingen. Zo komt er overleg tussen de regelgevende autoriteiten om de normen in de VS en Europa van producten beter af te stemmen op elkaar. 

5. Wordt er ook over auto's gepraat?

Nultarieven voor auto's maken officieel geen deel uit van het akkoord. Maar Trump liet wel duidelijk  verstaan dat hij liever een nultarief heeft voor wagens aan beide kanten van de oceaan dan een tarief bij invoer van 25 procent.

Het probleem is dat de VS een tarief heft van 27 procent op pick-ups en vrachtwagens en dat de Amerikanen dit tarief zelf niet graag laten vallen. Daarmee blijft de patstelling tussen Europa en de VS dus overeind.

6. Wat met landbouw?

Landbouw is expliciet niet opgenomen in het overleg over nultarieven dat Europa en de VS gaan starten. Dat gaat immers enkel over industriële goederen. De Verenigde Staten waren vragende partij om ook een dialoog over landbouwtarieven op te starten.

Daar kan niet meer op teruggekomen worden, menen EU-experts. Trump las de gezamenlijke verklaring én de uitsluiting van landbouw immers zelf hardop voor op de persconferentie met Juncker.

Onder meer premier Charles Michel en de Franse minister van Financiën, Bruno le Maire, waarschuwden al dat landouw moet worden uitgesloten. Le Maire eist aan de andere kant wel dat ook zou worden onderhandeld over het openstellen van openbare aanbestedingen.

Net dat dossier lag erg gevoelig aan Amerikaanse kant bij de TTIP-onderhandelingen. 'Als we dit met Europa willen pushen, zetten de Amerikanen ongetwijfeld landbouw weer op de agenda,' klinkt het waarschuwend in Brussel.

7. Is dit een 'TTIP light'?

Europa en de VS gaan een beperkte handelsdeal afsluiten voor het verminderen, en zelf tot nul  brengen van de douanetarieven op industriële goederen. Het is onder geen beding een nieuwe of lichtere versie van het TTIP-verdrag, beklemtonen EU-experts.

Het TTIP-verdrag was een handels- en investeringsverdrag dat Europa met de VS onderhandelde. De bedoeling was een 'economische Navo' te maken met beide partners rond de Atlantische oceaan en zo samen de wereldnormen bepalen.

TTIP was erg controversieel in de VS en Europa, onder meer omdat beide partijen vreesden voor een verwatering van eigen voedsel- en milieunormen. In Europa werd TTIP bij sommige actiegroepen vereenzelvigd met hormoonvlees, chloorkippen en genetisch gewijzigd voedsel.

De komende onderhandelingen zijn veel minder complex dan TTIP. Het zal ook een gelimiteerd akkoord opleveren, omdat het enkel gaat om industriële goederen.

8. Dé verrassing: Trump mee in WTO

Voor het eerst erkent de Amerikaanse president het belang van multilateraal overleg en met name de nood aan hervorming van de Wereldhandelsorganisatie WTO. Dat is voor Europa de grote doorbraak van de ontmoeting in Washington.

Tot nu zat Trump altijd op een bilaterale lijn, waarbij hij landen onder druk zette om snel iets binnen te halen. De VS stapten al uit verschillende multilaterale overlegorganen en afspraken, waaronder het klimaatverdrag van Parijs.

Sinds Trump aan de macht is boycotten de Verenigde Staten de Wereldhandelsorganisatie. De VS weigeren de benoeming goed te keuren van nieuwe rechters voor de beroepsinstantie van de WTO, waardoor de organisatie over een jaar volledig dreigt plat te vallen.

Nu schaart Trump zich volledig achter Europa om de WTO te hervormen. Die hervorming is nodig om praktijken van het staatskapitalisme zoals in China aan te pakken. De huidige regels bijvoorbeeld laten niet toe om oneerlijke handel, verplichte technologie-overdracht of subsidies via staatsbedrijven duchtig aan te pakken.

EU-bronnen zien de economische macht van China toenemen: het land trekt technologie aan maar verplicht investeerders wel alle know how te delen en een  joint venture op te zetten met een lokaal Chinees bedrijf.

'China wil een rulemaker worden en zelf de normen zetten voor de technologie van de toekomst.' menen Europese handelsexperts. Als de EU en de VS samenwerken tegen die prakijken, is het misschien nog niet te laat, wordt er gezegd.

9. Hoe moet het nu verder?

Zelfs dat beperkt handelsakkoord komt er niet van vandaag op morgen. De onderhandelingen hierover starten niet zonder dat de lidstaten de Commissie een mandaat geven voor de gesprekken.

Europa en de VS krijgen nu 120 dagen de tijd om de gezamenlijke afspraken verder uit te benen en een rapport voor te leggen.

10. Is het gevaar op een handelsoorlog geweken?

Neen. Donald Trump is en blijft een onvoorspelbaar politicus en kan snel weer van gedacht veranderen.
maar in de praktijk koopt Juncker tijd om opnieuw een vertrouwensrelatie op te bouwen met de VS. In politiek is zelfs een week bijzonder lang, zucht een EU-expert.

De bestaande invoerrechten op staal en aluminium en de tegenmaatregelen die Europa nam, onder meer heffingen op motoren, blijven van kracht. Europa  en de VS beloven wel een oplossing van dit handelsconflict. Het is onduidelijk hoe dat zal gebeuren, maar het is een sterk signaal, klinkt het in Europese kringen.

Toch blijft de globale indruk positief. In de gezamenlijke verklaring wordt expliciet gezegd dat Europa en de VS gaan samenwerken inzake veiligheid. Die zinsnede maakt een nieuwe handelssancties bijvoorbeeld extra invoerheffingen voor auto's minder waarschijnlijk. Trump onderzoekt die sancties immers op basis van de bedreiging van de nationale veiligheid.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect