De laatste tocht van 'generalísimo' Franco

©REUTERS

44 jaar na zijn overlijden onderneemt de Spaanse dictator Francisco Franco donderdag zijn laatste tocht van zijn praalgraf in de Valle de los Caídos naar het familiegraf in Mingorrubio.

Spanje beleeft donderdag een historische dag. De voormalige dictator Francisco Franco is opgegraven uit zijn graf in de basiliek van de Valle de los Caídos. Kort na de middag vloog een helikopter de stoffelijke resten over naar de begraafplaats van Mongorrubio, een deelgemeente van Madrid. In dat dorpje ligt ook El Pardo, het paleis vanwaar Franco met ijzeren vuist Spanje bestuurde van 1936 tot zijn dood in 1975.

Daar wordt hij, in het bijzijn van enkele familieleden, in de namiddag bijgezet in het familiegraf. Op een afstand volgen ook tientallen aanhangers van de oud-dictator de plechtigheid. Toen de helikopter na een vlucht van 15 minuten landde, scandeerden zij 'Franco, Franco'.

Aan die laatste tocht ging een bitse politieke en juridische strijd van twaalf jaar vooraf. Op 24 september gaf het Spaanse hooggerechtshof uiteindelijk groen licht voor de overbrenging en waren alle rechtsmiddelen voor de familie Franco uitgeput.

©AFP

Catalaanse kwestie

De verhuizing van Franco sluit een hoofdstuk in de Spaanse geschiedenis af maar de discussie over zijn figuur is verre van gesloten. De Catalaanse kwestie en de politieke doorbraak van het extreemrechtse VOX hebben Franco opnieuw op het politieke voorplan gebracht. Spanje heeft de burgeroorlog nog niet verteerd en daarmee zweeft de politieke erfenis van Franco ook nog over de hedendaagse politiek.

Jarenlang werden bedevaartstochten gehouden naar het graf van de dictator in de Valle de los Caídos.

José Luis Rodriguez Zapatero opende in 2005 de discussie. De toenmalige socialistische premier wilde de soms openlijke adoratie voor de dictator terugdringen uit het openbare leven. In eerste instantie verdwenen standbeelden en straatnamen die verwezen naar Franco. Onvermijdelijk belandde de discussie bij het gigantische monument in de Valle de los Caídos. Voor de eerste keer werd de mogelijkheid opgeworpen de dictator op te graven en uit zijn mausoleum te halen.

De Valle de los Caídos - de Vallei van de Gesneuvelden - is officieel een moment om de slachtoffers van de Spaanse burgeroorlog (1936-1939) te herdenken. Franco liet het bouwen tussen 1946 en 1959. Het is de laatste rustplaats van 27.000 falangisten die aan de zijde van de generalísimo vochten, maar ook van 10.000 leden van het republikeinse kamp die vaak uit naamloze massagraven werden gehaald en zonder medeweten van hun familie of wie ook eveneens daar begraven werden. Ruim 20.000 dwangarbeiders, gevangenen van de burgeroorlog, bouwden mee aan het monument. Sommigen bekochten het met hun leven.

Kort
Kort

De erfenis van het Francoregime is loodzwaar in Spanje. 44 jaar na zijn dood wordt de dictator uit zijn mausoleum in de basiliek van de Valle de los Caídos gehaald. Dat na bittere politieke discussies en een aanslepende strijd met de familie Franco en de katholieke kerk. Maandag of dinsdag wordt Francisco Franco naast zijn vrouw in het familiegraf begraven in een deelgemeente van Madrid.

De kern van het gigantische monument is een basiliek die in de rotsen is uitgehouwen. In de donkere binnenruimte leidt een groots schip naar een verhoogd altaar. Daarvoor ligt José Antonio Primo de Rivera begraven. Hij was de oprichter van de extreemrechtse Falange, de enige toegelaten politieke partij tijdens het Francoregime. Achter het altaar ligt Francisco Franco.

©AFP

Bloemen

Op beide graven liggen constant verse bloemen. Errond staan potige veiligheidsmensen die de bezoekers scherp in de gaten houden. Boven de basiliek staat een granieten kruis van 150 meter hoog. Jarenlang werden bedevaartstochten naar het graf gehouden door aanhangers van het regime, tot die verboden werden in 2007.

Terwijl in Duitsland, Italië en Portugal alle herinneringen aan de dictaturen van de vorige eeuw waren opgeruimd, bleven die erg levendig in Spanje. Het was dat verleden dat Zapatero in 2005 al wou wegpoetsen. Een commissie moest beslissen wat met het monument moest gebeuren. Maar de opvolger van Zapatero, de conservatieve Mariano Rajoy, begroef die commissie. Officieel vanwege de hoge kosten maar ook om ‘niet nodeloos oude wonden open te rijten’.

Nadat de socialist Pedro Sánchez Rajoy in juni 2018 opgevolgd had, greep die zijn kans om ‘El Caudillo’ voorgoed uit de basiliek te halen. De beslissing stuitte evenwel onmiddellijk op verzet van de familie Franco en de Spaanse katholieke kerk. Zo kantten de benedictijnen die de basiliek beheren zich tegen een opgraving. Een interventie van het Vaticaan was nodig om die weerstand te breken. Letterlijk over de kleinste details werd getwist: waar de dictator herbegraven moest worden, welke vlag zijn kist moest sieren tot de ceremonie van de herbegraving.

Wat het lot van Valle de los Caídos zonder Franco wordt, is niet duidelijk. Zolang Primo de Rivera er begraven ligt, is de falangistische smet niet weg.

 

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect