portret

De nieuwe kleren van president Michel

Charles Michel kreeg in juli zijn droomjob in de Europese cockpit. Maar de wrevel over de 'presidentiële' manier waarop hij de job van Europees Raadsvoorzitter invult, zwelt aan. Het uur van de waarheid wenkt. Michel dreigt irrelevant te worden.

'What's the point of Charles Michel?' schreef de Europese nieuwssite Euractiv als reactie op Michels eerste 'nieuwsbrief' aan de burger. Het artikel surft op de groeiende ergernis over het gebrek aan daadkracht van de voormalige Belgische premier in de zwaarste Europese crisis tot nog toe. 'Michel is afwezig en tegelijk overal', merkt Euractiv op. 

Michel zet zwaar in op zijn openbare rol. Hij zoekt de schijnwerpers, door op te duiken op persconferenties van anderen of foto's te tweeten van 'de president' die voor het vertrek naar zijn Europese top nog even zijn jongste de fles geeft. Zijn eigen persconferenties en interviews bulken van wollig taalgebruik. 'Een lege pr-machine', tweette Diego Velazquez van Luxemburger Wort. De nieuwsbrief van Michel ligt in dezelfde lijn. Telkens etaleert hij er zijn imago als bruggenbouwer en voluntaristisch leider. Maar aan het bouwen van bruggen komt hij zelden toe.

Als Emmanuel Macron met een coltrui verschijnt, volgt Michel hem enkele dagen later in dezelfde outfit.
Europese bron

Op de top van 15 april, op een ogenblik van grote tegenstellingen tussen noord- en zuid-Europa over de aanpak van de coronacrisis, begon Michel de persconferentie met 'mijn gedachten gaan uit naar alle burgers van de wereld', gevolgd door een dankwoord voor de gezondheidswerkers. Raadsvoorzitter Michel wordt aangesproken als 'president' en gedraagt zich presidentieel, naar zijn Franse grote voorbeeld Emmanuel Macron. 'Dat versterkt het beeld dat Michel Macron achternaloopt', zegt een Europese bron. 'Als Macron met een coltrui verschijnt, volgt Michel hem enkele dagen later in dezelfde outfit.'

Geen Van Rompuy

Michel vult de job helemaal anders in dan Herman Van Rompuy, de eerste Raadsvoorzitter. Van Rompuy was weinig zichtbaar in het openbaar, maar des te meer als voorzitter: degene die de ruimte ziet voor een compromis en vervolgens alles doet om iedereen erachter te krijgen, desnoods via een nachtelijke uitputtingsslag. 'Macht heeft een Raadsvoorzitter nauwelijks, wel gezag,' beklemtoont een diplomaat. 'Hij moet de dynamiek creëren voor een deadline.'

'Die kritiek op Michel hoor en zie ik wel degelijk,' erkent een andere diplomaat. 'Maar ik wil hem daar nu al niet op afbranden.' Het aureool dat een Belgische premier zoveel verschillende talen en culturen kan verzoenen blijft overeind.

Bovendien komt de echte echte test er nu aan: de onderhandelingen over een nieuwe meerjarenbegroting van 1.100 miljard euro voor de volgende zeven jaar en een tijdelijk herstelfonds van 750 miljard euro. De EU-leiders houden op 19 juni een videoconferentie over die plannen. Een beslissing komt er pas in juli en vergt wellicht nog een of twee fysieke toppen. De belangen en wensen van de lidstaten verschillen grondig. Het gaat tenslotte over veel geld, over hoe dat verdeeld wordt en wie de factuur betaalt.

Toch voorspelt de manier waarop de eerste cententop in februari verliep weinig goeds. 'Michel heeft dat niet goed gedaan. Hij heeft geen enkele rol gespeeld, negatief noch positief,' zegt een diplomatieke bron. Vooral de Duitsers waren heel teleurgesteld.

Michel kiest de weg van de minste weerstand. Hij maakt zijn borst niet nat.
Europese bron

Michel gebruikt in Europa dezelfde methoden als in België. Bij een crisis organiseert hij bilaterales, afzonderlijke zittingen waarin hij elke partij naar haar wensen vraagt. 'In België botste dat systeem al op zijn limieten', zegt een regeringsbron. 'Het leidt nu eenmaal niet tot een goede synthese. Met 27 lidstaten is het helemaal onwerkbaar.'

Nochtans spendeerde Michel in februari bijna de hele top aan de 'biechtstoel'. Hoewel hij de week ervoor alle leiders al onder vier ogen had gesproken, begon de top met weer een rondje bilaterales over het compromisvoorstel voor de meerjarenbegroting. 'Hij zag daarna geen akkoord mogelijk en wilde het opgeven.' Enkele Europese leiders - Macron, Angela Merkel en Mark Rutte - namen dan het heft in handen en stelden een lijst met besparingen voor, waarna Michel de bilaterales hernam. Maar ook die mayonaise pakte niet.

'De synthese maken van de wensen en daarna de landen of groepen landen overtuigen, een beetje zoals een vroedvrouw een bevalling begeleidt, dat is de essentie van de job en dat kan Michel niet', zegt een andere diplomaat. 'Hij wacht af als een notaris. Ook als premier liet hij een compromis opborrelen van onderuit en klopte dan af', aldus een regeringsbron. 'Wie mopperde of tegengas gaf, werd boos weggeblazen met gezagsargumenten.' In Europa werkt die tactiek niet.

Michel wordt als 'de president' aangesproken en gedraagt zich naar zijn grote Franse voorbeeld, Emmanuel Macron. ©Photo News

Ursula von der Leyen

'Michel verkoos in februari al de lastige compromissen uit de weg te gaan. Hij wilde Oost-Europa inschikkelijker maken door minder strenge voorwaarden te verbinden aan de eerbiediging van de rechtsstaat', zegt een Europese bron. 'Michel kiest de weg van de minste weerstand. Hij maakt zijn borst niet nat', vult een andere aan.

Europees Commissievoorzitster Ursula von der Leyen heeft dat goed begrepen. Bij de voorbereiding van haar nieuw centenpakket heeft zij ook het werk van Michel gedaan. Ze toetste rechtstreeks haar plannen af met de hoofdsteden.

Michel en zijn ploeg wisten slechts in grote lijnen waarmee ze mee bezig was. Dat verklaart wellicht waarom Michel nu twijfelt of hij de Commissieplannen zal verdedigen. Ook dat is niet goed. De centendiscussie wordt aartsmoeilijk.  De voorzitters van Commissie en Raad moeten een strakke tandem vormen. 'De eerste reacties op de plannen van von der Leyen waren positief. Je moet dan het momentum grijpen en verder duwen en sleuren. Anders valt het uiteen', zegt een diplomaat.

Als Michel dat niet doet, nemen anderen het heft over en wordt de Raadsvoorzitter helemaal irrelevant. Merkel beseft nu al dat ze de kastanjes uit het vuur moet halen. Duitsland neemt in juli voor zes maanden de Europese teugels over en Merkel is al voorbereid op een sterkere rol, ook in de discussies onder de chefs over de brexit, het herstel en de centen.

Misschien kan Michel dan weer een Belgische truc uithalen en de deal op zijn naam schrijven. In de hoop dat ditmaal geen kind uitroept dat de nieuwe president geen kleren aan heeft.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud