analyse

Diplomatieke spanning met Marokko zadelt Spanje op met grootste migratiecrisis

Het Spaanse leger zette dinsdag tanks en geblindeerde voertuigen in om migranten uit Marokko af te schrikken. ©REUTERS

Spanje zet alle zeilen bij om een enorme migrantengolf in Ceuta in te dammen. Spanningen met Rabat over de Westelijke Sahara, een voormalige Spaanse kolonie, en economische misère in het noorden van Marokko zadelen Madrid op met zijn grootste migratiecrisis.

Ceuta, een Spaanse enclave ingesloten door de Middellandse Zee en Marokko, leek dinsdag wel belegerd gebied. Op het zuidelijke strand Tarajal maakten zonnebaders plaats voor tanks, geblindeerde voertuigen en manschappen van het Spaanse leger. Het doel van het machtsvertoon? Migranten afschrikken nog langer de oversteek te wagen vanuit de wat zuidelijker gelegen Marokkaanse stad Fnideq naar Ceuta.

De Spaanse autoriteiten gingen in overdrive nadat in anderhalve dag zowat 8.000 illegale migranten in 'de parel van de Middellandse Zee' aangekomen waren. Onder hen bevonden zich heel wat jongeren, voltallige gezinnen maar ook zeker 1.500 niet-begeleide minderjarigen.

De essentie

  • Spanje heeft af te rekenen met de grootste migratiecrisis in zijn geschiedenis.
  • Zowat 8.000 migranten kwamen in anderhalve dag aan in de enclave Ceuta.
  • De migratiestroom komt er op een moment dat de diplomatieke relaties tussen Spanje en Marokko erg gespannen zijn.
  • Het statuut van de Westelijke Sahara, een Spaanse ex-kolonie ten zuidwesten van Marokko, zette de betrekkingen de afgelopen tijd op scherp.

Op tv-beelden was te zien hoe Marokkaanse agenten nauwelijks of geen pogingen ondernamen om de migranten in Fnideq een halt toe te roepen hoewel ze zich daartoe wel verbonden hebben in een deal met Spanje. Verschillende waarnemers zagen in de lakse attitude al snel een doordachte strategie.

Westelijke Sahara

Spanje en Marokko leven al maanden op gespannen voet. Daar is de Westelijke Sahara niet vreemd aan. Het 266.000 vierkante kilometer grote gebied in Noord-Afrika was van 1884 tot 1975 een Spaanse kolonie. Sinds Madrid zijn claim op de regio opgaf, woedt een strijd om de soevereiniteit.

De noordelijke buur Marokko bestuurt 80 procent van het woestijngebied terwijl het Polisario Front de andere 20 procent controleert en er, in naam van het Sahrawi-volk, de Sahrawi Arabische Democratische Republiek uitgeroepen heeft. Tot ongenoegen van Rabat, dat historisch aanspraak meent te kunnen maken op de hele regio.

Kort voor zijn aftreden bezorgde de toenmalige Amerikaanse president Donald Trump de Marokkanen een opsteker. In december 2020 erkende hij de soevereiniteit van Rabat over de hele Westelijke Sahara. Sindsdien maant Marokko Spanje, en bij uitbreiding de Europese Unie, onophoudelijk aan om het Amerikaanse voorbeeld te volgen. Vooralsnog vergeefs.

Polisario Front

Het ongenoegen over Spanje groeide nog toen bekend raakte dat de leider van het Polisario Front, Brahim Ghali, sinds 18 april in een Spaans ziekenhuis een behandeling ondergaat na een coronabesmetting. Prompt convoceerde Marokko de Spaanse ambassadeur om zijn 'ergernis' over te maken over een 'beslissing die doelbewust genomen werd achter de rug van een bondgenoot en buurland'.

8.000
illegale migranten
Zowat 8.000 illegale migranten drongen de Spaanse enclave Ceuta binnen.

Ondanks de beelden van de passiviteit van de Marokkaanse politie in Fnideq hoedde de Spaanse regering zich dinsdag voor kritiek op Rabat. 'De voorbije drie jaar hebben we in de strijd tegen illegale migratie goed samengewerkt met de Marokkaanse autoriteiten', zei minister van Binnenlandse Zaken Fernando Grande-Marlaska.

'Uit ervaring weten we dat verschillende factoren migratie in de hand werken', ging hij voort. Marlaska verwees naar lamentabele humanitaire omstandigheden, de pandemie of socio-economische crisissen.

Corona

Ook voor migranten die vanuit Marokko de tocht ondernemen naar Ceuta of Melilla, die andere Spaanse enclave in Noord-Afrika, zijn dat drijfveren. Toen het coronavirus Europa in maart 2020 opschrikte, sloot Spanje de grens met Marokko. De demarche was een streep door de rekening van gezinnen in Marokkaanse gemeenten bij Ceuta en Melilla.

De voorbije drie jaar hebben we in de strijd tegen illegale migratie goed samengewerkt met de Marokkaanse autoriteiten.
Fernando Grande-Marlaska
Spaanse minister van Binnenlandse Zaken

Heel wat van hen trokken voor 2020 dagelijks naar die enclaves om te werken of er handel te drijven. De sluiting van de grenzen deed hun inkomstenstroom bijgevolg volledig opdrogen. Vergeefs keken ze naar Rabat voor economisch soelaas.

Voor velen is Spanje dan ook het beloofde land en de poort tot Europa. Maar door het doorgaans kordate optreden van de Marokkaanse politie tegen kandidaat-migranten bleef een doorsteek naar Ceuta of Melilla tot nu veelal een droom.

Link

Hoewel de Spaanse regering zich dinsdag in bochten wrong om, althans in het openbaar, geen link te leggen tussen de recentste migratiegolf, de grootste die Spanje ooit in een dag overspoelde, en de opname van de leider van het Polisario Front in een Spaans ziekenhuis, lijken de zaken niet los te staan van elkaar. Dat suggereren verklaringen van de Marokkaanse ambassadrice in Madrid.

Marokko moet alles in het werk stellen om illegale migratie vanop zijn grondgebied te voorkomen.
Europese Commissie

'In de relatie tussen twee landen zijn er acties die niet te aanvaarden zijn en waaraan gevolgen verbonden zijn. En die moet men erbij nemen', zei Karima Benyaich dinsdag aan het Spaanse persagentschap Europa Press, vlak voor ze ontboden werd bij het Spaanse ministerie van Buitenlandse Zaken.

Om Marokko duidelijk te maken dat Spanje niet zomaar over zich heen laat lopen, stuurde Madrid meteen troepenversterking naar Ceuta. En het wees ruim 5.600 illegalen meteen weer uit. Premier Pedro Sánchez toog naar de enclaves om de inwoners te verzekeren dat hij 'alle middelen' zal inzetten om de orde te herstellen.

Geen chantage

Spanje kreeg ook steun uit Brussel. De Europese Commissie riep Marokko dinsdag op alles in het werk te stellen om 'onwettig vertrek vanop zijn grondgebied te voorkomen'.

Woensdag ging de vicevoorzitter van de Europese Commissie, Margaritis Schinas, nog een stap verder. In een gesprek met de Spaanse openbare omroep RTVE stuurde die een waarschuwing richting Rabat: Europa laat zich door niemand intimideren.

Niemand kan Europa intimideren of chanteren.
Margaritis Schinas
Vicevoorzitter Europese Commissie

'Ceuta is een deel van Europa. En die grens is een Europese grens. Wat daar gebeurt is niet het probleem van Spanje maar van alle Europeanen. Niemand kan Europa intimideren of chanteren. De afgelopen 15 maanden hebben enkele landen geprobeerd de migratiekwestie uit te buiten', zei Schinas, alluderend op Turkije. 'Dat kunnen we niet tolereren. Europa wordt niet het slachtoffer van dergelijke tactiek.'

De EU pompte de afgelopen jaren flink wat geld in Marokko, onder meer in de economische ontwikkeling van het land maar ook in de strijd tegen illegale migratie.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud