reportage

'Dit is een belastingcontrole, heb je een bonnetje gekregen?'

Het gaat stukje bij beetje beter met de belastingmoraal in Griekenland. Ook marktkramers volgen steeds vaker de regels. ©BELGAIMAGE

In de strijd tegen belastingontduiking letten de Grieken op de kleintjes. Vermomd als toeristen - inclusief fake Engels accent - jagen inspecteurs op fraudeurs. Tot verbijstering van de echte toeristen.

Uitgebreid bestudeert Vasia de collectie koelkastmagneten van een souvenirwinkel in de toeristische wijk Plaka, aan de voet van de Akropolis in Athene. Met haar lichtblauwe zonnebril en luchtig rode bloesje ziet ze eruit als de doorsnee vakantiegangers die deze tijd van het jaar de straten van Plaka afstruinen, op zoek naar een leuk aandenken.

©Mediafin

Maar Vasia doet ook iets dat een echte toerist niet snel zal doen. Vanuit haar ooghoek houdt ze scherp in de gaten wat bij de kassa in de zaak gebeurt. Naast de balie staat haar collega Thanasis, voor de gelegenheid gekleed in een felroze poloshirt, zogenaamd geïnteresseerd in een reisgidsje over Athene te bladeren.

Als drie Franse toeristen hun postkaarten hebben afgerekend, geeft hij een knikje. Vasia vangt ze buiten op. ‘Ik ben van de belastingdienst. Hebben jullie een bonnetje gekregen?’, vraagt ze hun terwijl ze een legitimatiepasje laat zien. Verbouwereerd keert een van de meiden het papieren zakje om. Vier kaarten, vier postzegels, maar geen bonnetje. 4,80 euro hebben ze betaald. ‘Oké, hartelijk dank en fijne vakantie nog’, zegt Vasia en ze loopt de zaak weer in. Daar heeft Thanasis de winkelier inmiddels verteld dat hij er gloeiend bij is. Hij krijgt een boete wegens belastingontduiking.

Geen excuus

Sinds 20 augustus staat Griekenland weer financieel op eigen benen nadat het laatste internationale leningenprogramma afgelopen is. Athene heeft moeten beloven de komende jaren een aantal problemen aan te pakken. Een daarvan is de wijdverbreide belastingontduiking. De Griekse schatkist loopt naar schatting elk jaar 10 tot 20 miljard euro mis door gesjoemel van burgers en bedrijven.

De Griekse belastingdienst, die sinds 2017 onafhankelijk van het ministerie van Financiën werkt om vriendjespolitiek te voorkomen, wil graag laten zien dat hij werk maakt van de bestrijding. Het aantal inspecties wordt sterk uitgebreid, meldt een woordvoerder. Vorige zomer waren het er 35.000, dit jaar moeten het er minstens 55.000 zijn. Enkele daarvan doen Vasia en Thanasis vandaag in het centrum van Athene. Steekproefsgewijs controleren ze op btw-fraude.

Dit is niet hun gebied, ze werken in een belastingkantoor in een buitenwijk. Maar intussen vindt 70 procent van de inspecties buiten hun territorium plaats, om te voorkomen dat bekenden een voorkeursbehandeling krijgen. Vasia en Thanasis mogen alleen met hun voornamen in de krant omdat ze hun werk anoniem moeten doen. Ook hun veiligheid speelt mee. Niet elke fraudeur kan zich beheersen als hij tegen de lamp loopt.

De twee inspecteurs zitten intussen op een krukje in de souvenirzaak en schrijven een boete van 250 euro uit. Dat is het standaardbedrag voor de eerste keer dat een kleine ondernemer gepakt wordt. Daarna loopt dat op tot 500 euro, vervolgens tot 1.000 euro en uiteindelijk kan de zaak tijdelijk gesloten worden. ‘Ik ben vergeten het bonnetje te geven omdat ik goed moest opletten. Franse jongeren stelen altijd’, probeert de winkelier met een zielig gezicht zijn onschuld aan te tonen. ‘Maar die mensen betaalden! Geen excuus’, zegt Vasia streng en afgemeten.

Toneelstukjes

Thanasis checkt intussen de printjes van de kassa en de betaalautomaat waar hij de winkelier naar heeft gevraagd. ‘De kassa geeft voor vanmorgen een omzet van 14 euro aan. Er is 21 euro betaald. Dat is een heel domme manier van fraude.’ De eigenares van de winkel komt aangelopen en begint onmiddellijk te huilen. Maar Vasia en Thanasis zijn onverbiddelijk. Ze zetten een stempel op de boete en vertrekken.

Sommigen protesteren. ‘Ik ben zo arm’, zeggen ze dan. ‘Ga achter de rijken aan in plaats van de kleine man te pakken.’’
VAsia
Belastinginspecteur

‘Het waren krokodillentranen’, zegt Vasia als ze haar zonnebril weer heeft opgezet en zich opnieuw tussen de toeristen begeeft. ‘We horen zo veel uitvluchten, sommigen voeren toneelstukjes op. ‘Ik ben zo arm’, zeggen ze dan. ‘Ga achter de rijken aan in plaats van de kleine man te pakken.’ Anderen beginnen te schelden en te schreeuwen.

Vooral de eilanden zijn berucht. Elk jaar verschijnt in de Griekse pers een verhaal over een eigenaar van een taverne die een belastinginspecteur van zijn terras heeft verjaagd, al dan niet met de hulp van zijn gasten. ‘De eilanden zijn sowieso lastig’, zegt Thanasis terwijl hij interesse veinst in een lederen tas een paar winkels verderop. Hij ziet dat een klant bij zijn aankoop een bonnetje krijgt en loopt tevreden verder. ‘Soms zitten we net op de boot of de bewoners weten al dat we eraan komen. Anders horen ze het wel na onze eerste inspectie. Het nieuws wordt razendsnel via de telefoon rondgestuurd, inclusief foto’s van ons.’

Gevolg: iedereen geeft flink bonnetjes of ze sluiten de tent en zijn plots met vakantie. ‘Het is een kat- en muisspel. Meestal vertrekken we weer, naar een ander eiland. De volgende dag komen we dan onverwacht terug.’ Of er wordt grof geschut ingezet. Eerder deze maand voerden 56 inspecteurs dagenlang tegelijk controles uit op het jetset- en feesteiland Mykonos. Tijdens Operatie Drietand werd voor tonnen fraude en achterstallige belasting geconstateerd. Meerdere horecagelegenheden en winkels moesten de deur sluiten.

Vasia en Thanasis besluiten een centraal gelegen café te bezoeken. ‘Dit is een controle. Mag ik uw bonnetje zien?’, vragen ze luk-raak aan verbaasde toeristen die in de koelte van de schaduw koffie drinken. ‘Alleen als u hem ook betaalt’, grapt een Italiaan die in een reisgids bladert. Geroutineerd checken ze de bonnetjes. Allemaal komen ze overeen met wat aan drankjes op tafel staat. Ook het btw-tarief klopt. ‘Dat zegt nog niet alles’, zegt Thanasis. ‘Soms geven ze alleen bij het eerste drankje een bon. Als een klant nog een keer hetzelfde bestelt, blijft dat buiten de boekhouding.’

Gekke patronen

Vasia heeft de kassa- en pinrollen al opgevraagd. Ze controleert of de datum en de tijd kloppen en of er geen gekke patronen in de transacties zitten. Soms typen ondernemers nog snel wat in. Dat is hier niet het geval, stelt Vasia tevreden vast. De bedrijfsleidster komt in een drafje met een stapel mappen aanlopen: haar boekhouding. Ze lijkt bijna blij dat ze kan laten zien dat alles in orde is. ‘Dit is netjes, hier is zelfs een accountantsverklaring’, zegt Thanasis terwijl hij door de papieren bladert. De bedrijfsleidster biedt koffie aan. De inspecteurs weigeren beleefd.

We doen niet meer dan twee winkels per wijk. Tegen dan zijn de waarschuwingen en onze signalementen al lang rondgestuurd.
Thanasis
Belastinginspecteur

Al keuvelend in het Engels - om zo toeristisch mogelijk over te komen - bezoeken ze nog twee souvenirwinkels. Alles blijkt in orde. ‘Ik denk dat het tijd is om naar een ander gebied te gaan’, oppert Thanasis. ‘Meestal doen we niet meer dan twee tot drie winkels per wijk. Tegen dat we daarmee klaar zijn, zijn de waarschuwingen en onze signalementen allang rondgestuurd.’ Het maakt hem niet zoveel uit. Als iedereen weet dat er belastinginspecties plaatsvinden, schrikt dat vanzelf af. ‘Daarmee bereiken we meer dan met boetes alleen.’

Vasia bevestigt op het centrale plein Monastiraki wat inwoners en regelmatige bezoekers al een tijdje merken: het gaat stukje bij beetje beter met de belastingmoraal in Athene, vooral in de horeca. Maar ook taxichauffeurs en marktkramers geven meestal uit zichzelf bonnetjes aan hun klanten. Het landelijk gebied blijft wel achter. ‘Daarom...’ Ze maakt haar zin niet af omdat Thanasis ineens wegschiet, naar de verkoper van een fruitstalletje. Ze ziet wat er aan de hand is en trekt een sprintje naar een Amerikaanse toeriste die van het kraam wegloopt met een papieren zak. Er zit een kilo kersen in, gekocht voor 1,50 euro. ‘Did you get a receipt?’, vraagt Vasia. De toeriste kijkt in de zak en in haar portemonnee. Nee dus.

‘Waarom doet u mij dit aan?’, jammert de marktkramer even later als de inspecteurs op twee stoeltjes achter hem zitten en de boete uitschrijven. ‘Voor 1,50 euro.’ Hij haalt een stapeltje bonnetjes tevoorschijn om te bewijzen dat hij zich wel degelijk aan de regels houdt. Maar als Vasia de elektronische kassa inspecteert, blijkt die niet eens aan te staan. ‘Meneer, u moet bonnetjes geven aan klanten als ze iets kopen en ze niet in uw zak hebben zitten.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content