Drie pijnpunten maken of breken EU-deal met Londen

Bij een no-deal wil Vlaanderen zich beroepen op dit 'Privilegie' uit 1666, waarbij de Britse koning Charles de tweede vijftig Brugse vissers 'eeuwige toegang' verleende tot de Britse viswateren. ©RV DOC

In de onderhandelingen over een Europees samenwerkingsakkoord met Londen zit plots vaart. Maar zonder een deal over vis, het vermijden van concurrentievervalsing en sancties bij een eenzijdige schending van de afspraken wordt het alsnog game over.

Doorgewinterde Europese diplomaten spreken plots van 'positieve vibes' in de onderhandelingen met Londen. Na negen maanden stilstand komen de gesprekken over een nieuwe relatie tussen een soeverein Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie op kruissnelheid. De tijd dringt, want op 1 januari 2021 is het VK, met of zonder een akkoord, geen lid meer van de EU. Wie naar het VK reist, zal een paspoort nodig hebben. Voor handel gelden voortaan douaneformaliteiten en controles.

Handel

Europa spiegelt Londen al een jaar een handelsakkoord voor zonder invoertarieven of -quota. Dat moet er begin november zijn, want een deal moet nog juridisch gefinetuned, vertaald en goedgekeurd worden in het Europese en Britse parlement.

De Britse premier Boris Johnson sprak vorig weekend met EU-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen af de gesprekken te intensiveren. De Europese leiders houden op de top volgende donderdag en vrijdag een stevige inhoudelijke discussie: het is tijd om de klokken gelijk zetten over zowel het samenwerkingsakkoord als over een no-dealbrexit.

Voor 90 procent van de onderwerpen is een akkoord binnen handbereik, maar we zijn er nog niet.

Johnson zal in de aanloop naar die top ongetwijfeld Europese leiders als de Duitse kanselier Angela Merkel en de Franse president Emmanuel Macron contacteren. Maar ook nu zal de Britse premier geen bres in het Europees front krijgen.

'90 procent is ok'

Londen voert al weken de druk op met gespin dat op visserij na alles rond is. Dat is een doelbewuste strategie om de verwachtingen hoog te houden en alle schuld bij een eventuele mislukking op Europa af te kunnen schuiven. Maar intussen is wel een hele weg afgelegd, beamen diplomaten. Europese onderhandelaars kunnen instemmen met Britse voorstellen over de sociale bescherming van elkaars burgers. Ook de voorwaarden voor samenwerking met de Britse politie- en veiligheidsdiensten zijn nagenoeg rond. Over een samenwerking in energie, onder meer via de interconnectoren in Zeebrugge, is er eveneens overeenstemming.

'Voor 90 procent van de onderwerpen waarover gesproken wordt, is een akkoord binnen handbereik, maar we zijn er nog niet', zeggen Europese diplomaten. De belangrijkste drie pijnpunten - de 10 procent - zitten muurvast. 'Zonder die is een akkoord niet mogelijk.'

Dat zijn visserij, een gelijk speelveld en het toezicht op de uitvoering van het akkoord. 'We gaan geen afspraken maken over een tarief- en quotavrije invoer, privileges geven aan energiebedrijven en interconnectoren, en Britse advocaten en dienstverleners hier toelaten zonder dat dat geregeld is', klinkt het.

We gaan geen afspraken maken over een tarief- en quotavrije invoer, privileges geven aan energiebedrijven en interconnectoren, en Britse advocaten en dienstverleners hier toelaten zonder dat de drie pijnpunten geregeld zijn.

Een privilege uit 1666

Over visserij staan Europa en Londen met getrokken messen tegenover elkaar. Londen wil de Britse wateren volledig zelf bevissen en wil enkel instemmen met een overgangsperiode van drie jaar. Europa wil de Europese vangstquota behouden in die Britse wateren. In Frankrijk, Nederland en België staat met de brexit een hele sector op instorten. Zo'n sociaal bloedbad willen de leiders van die landen absoluut vermijden.

'We zien niet in waarom we überhaupt moeten toegeven op visserij', klinkt het in de Europese vissershoofdsteden aan het Kanaal. Een groot deel van de Britse vangsten gaat nu naar de Europese markt, dus met zo'n eis vissen de Britten zelf achter het net, klinkt het.

De Vlaamse regering haalde drie jaar geleden als ultiem reddingsmiddel een privilege aan dat de Britse koning Charles de tweede aan Brugse vissers had toegekend om 'eeuwig in Britse wateren te varen'. Of moderne Britse rechtbanken zulke eeuwigdurende rechten respecteren, is zeer de vraag. Het zou wel soelaas bieden voor de Vlaamse vissersvloot, zegt minister Hilde Crevits (CD&V).

Even belangrijk zijn afspraken over een gelijk speelveld. Europa eist garanties dat de Britten niet aan concurrentievervalsing doen door massaal staatssteun te bieden aan bedrijven die dan goedkoop naar Europa exporteren. Of door minder strenge normen te hanteren voor rij- en rusttijden van transportbedrijven. Dicht bij de Europese regels blijven ligt echter zeer moeilijk in Londen waar 'take back control' als brexitleuze geldt.

Ook het toezicht op de afspraken is voorlopig een blinde vlek. Londen wil niet één akkoord, maar deelakkoorden met telkens aparte afspraken over de uitvoering. Europa eist ook een slot op de deur: autonome noodmaatregelen of kruissancties voor het geval een van beide partijen de afspraken met de voeten treedt. Met zo'n nauwe Britse partner kan Europa zich geen gat in de interne markt veroorloven. EU- onderhandelaar Michel Barnier eist extra concessies van Londen voor de finale kan beginnen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud