‘Dwaze Moeders' Oekraïne zoeken zonen en echtgenotes

Olga Decenko krijgt haar ‘vermiste’ zoon Stanislav aan de lijn. ©Harald Doornbos

In Oekraïne verdwijnen steeds meer pro-Russische en pro-Oekraïense mannen. Hun moeders en echtgenotes gaan naar hun op zoek. Met wisselend succes.

Door Harald Doornbos, onze correspondent in Donetsk

De twee vrouwen die in het centrum van de zuidoostelijke Oekraïense stad Donetsk over straat lopen heten Olga en Olga. In hun handen dragen ze foto’s van hun vermiste familieleden. ‘We hebben dezelfde voornaam en zitten in hetzelfde ellendige schuitje’, zegt Olga Decenko. De andere Olga, Olga Vasilievna, vult aan: ‘Olga’s zoon is verdwenen, mijn man is weg. Onze zoektocht naar onze vermiste mannen heeft ons in verdriet met elkaar verbonden.’

De twee Olga’s behoren tot een groeiend aantal ‘Dwaze Moeders van Donetsk’, genoemd naar Argentijnse moeders die tijdens het generaalsbewind in de jaren 1970 probeerden hun verdwenen familieleden terug te krijgen.

De meeste mannen in Donetsk zijn verdwenen toen ze ergens op straat liepen, veelal ’s avonds. Anderen werden opgepikt van huis of van hun werk. Sommigen zijn al weken weg, niemand weet waar ze zijn. Het gaat om enkele tientallen tot tweehonderd mannen.

De vermoedelijke daders zijn pro-Russische separatistische rebellen, die een paar maanden geleden de macht overnamen in Donetsk. Wat de verdwenen mannen gemeen hebben is dat de meesten pro-Oekraïens’ zijn, iets dat hier wordt gezien als een misdaad.

‘Mijn zoon Stanislav verdween op 17 juli hier in Donetsk’, vertelt een treurig kijkende Decenko. ‘Hij is nooit op zijn bestemming aangekomen. Hij is gewoon verdwenen, hoogstwaarschijnlijk afgevoerd door separatisten. We vrezen het ergste. Alsjeblieft help ons, we zijn bang dat we hem nooit meer weerzien.’ Decenko heeft geen idee waarom haar zoon verdween. Maar na enig aandringen geeft ze toe: ‘Hij was pro-Oekraïne, hij had veel Oekraïense vrienden, maar dat mag toch geen reden zijn om iemand te laten verdwijnen?’

Olga Vasilievna vult aan: ‘Mijn man was in het station toen hij plotseling verdween op 10 augustus. We hebben daarna nooit meer iets van hem vernomen. Ik maak me grote, grote zorgen.’

In Oekraïens gebied vinden ook verdwijningen plaats. Op plaatsen die gecontroleerd worden door het Oekraïense regeringsleger, net buiten de separatistische enclaves rond Donetsk en de stad Loegansk, verdwijnen vooral pro-Moskou-activisten en journalisten die beschuldigd worden van pro-separatistische sympathieën. Dwaze Moeders dus aan beide zijden van een oorlog die steeds meer slachtoffers eist.

Terwijl Decenko naar een groot regeringsgebouw loopt in het centrum van Donetsk, klampt ze een lokale pro-Ruslandpoliticus aan. Ze vraagt hem of hij iets weet over haar verdwenen zoon. De politicus schrijft de naam van de zoon op en zegt op neutrale toon ‘dat hij wat zal navragen’.

En dan, terwijl de twee Olga’s treurig kijkend op straat staan, gaat de mobiele telefoon van Olga Decenko. Terwijl ze naar het schermpje kijkt van haar telefoon, krijst ze plotseling: ‘Het nummer van m’n zoon!’ Als ze de telefoon opneemt, blijkt het inderdaad haar verdwenen zoon Stanislav te zijn van wie ze al sinds 17 juli niets meer had gehoord en van wie ze dacht dat hij dood was. ‘Mijn zoon, mijn zoon!’, schreeuwt Decenko door de telefoon, terwijl ze begint te huilen en er tranen over haar wangen biggelen.

Na het gesprek is Decenko hevig emotioneel. Ze bibbert, ze is blij en ze is bang. Tussen de tranen door valt op te maken dat haar zoon nog leeft, dat hij wekenlang opgesloten heeft gezeten en dat hij gemarteld is. Hij weet niet waarom hij plots is vrijgelaten. Olga Vasilievna, wiens man nog steeds is verdwenen, zegt: ‘Wat een goed nieuws, dat geeft ook mij hoop dat ik mijn man terugvind.’

’s Avonds is het mogelijk om Olga Decenko over de telefoon te vragen hoe alles is afgelopen. ‘Ik heb vanmiddag op een geheime plek in Donetsk mijn zoon ontmoet’, zegt ze. ‘Daarna zijn we er samen in geslaagd Donetsk te verlaten en Oekraïens territorium te bereiken. Dit was de beste dag uit mijn leven, ik heb m’n zoon terug.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud