reportage

Erdogan bindt strijd aan met 'voedselterrorisme'

Turkse vrouwen sloegen de voorbije dagen massaal goedkope groenten en fruit in aan mobiele kraampjes. ©REUTERS

In mobiele kraampjes kunnen Turken al de hele week goedkoop groenten en fruit kopen. Volgens de overheid drong het initiatief zich op om de torenhoge inflatie tegen te gaan. Critici zien een electorale stunt en een gebrek aan economisch beleid.

In Kizilay, hartje Ankara, staan honderden mensen in de kou aan te schuiven. Ulkün is een van hen. Samen met haar schoonzus wil ze vooral paprika’s en aubergines kopen. ‘Mijn vier kinderen houden van aubergines, maar die waren de laatste tijd veel te duur’, zegt ze.

De prijzen schieten inderdaad door het dak. Die voor voedsel en niet-alcoholische dranken stegen vorig jaar met 31 procent, de grootste stijging sinds 2004. De prijzen voor groeten en fruit gingen in 2018 liefst 64 procent hoger. En vorige maand opnieuw 29,7 procent.

Velen kreunen. Ook de nieuwe middenklasse. In haar verkleumde handen houdt Ulkün een kleine stijlvolle beige handtas vast. Niet erg handig om kilo’s aubergines op te bergen. Maar Ulkün lacht en ritst haar tas open. Die zit vol met plastic zakken. ‘Wees gerust. Straks koop ik er zoveel ik mag.’

Erdogan

Om het de Turken wat gemakkelijker te maken toch groenten en fruit te blijven inslaan, pakte de regering begin deze week met een opmerkelijk initiatief uit. Ze liet mobiele tenten en kraampjes opzetten waar mensen heel goedkoop tomaten, ajuinen, aubergines en paprika's tegen de helft van de marktprijs kunnen kopen. 'We gaan de strijd aan met het voedselterrorisme', stelde president Recep Tayyip Erdogan. Volgens hem hebben voedselspeculanten het gemunt op zijn land.

5,85 procent
groei tussen 2002 en 2017
Tussen 2002 en 2017 groeide het bruto binnenlands product (bbp) met gemiddeld 5,85 procent per jaar. Maar de laatste jaren zit er vertraging op de groei.

Turkse economen zijn minder positief over de demarche. ‘Dit is een compleet oneerlijk, onlogisch en onhoudbaar initiatief.’ Ugur Emek windt er geen doekjes om. Volgens de hoogleraar economie aan de Baskent Universiteit in Ankara bewijst dit dat de overheid haar laars lapt aan de economische basisspelregels van vraag en aanbod. ‘Dit is een pure verkiezingsstunt.’

De timing is inderdaad niet toevallig. Op 31 maart trekken miljoenen Turken naar de stembus voor de lokale verkiezingen. De groentetent in Kizilay laat alvast niet veel aan de verbeelding over. Geflankeerd door twee grote AKP-bussen luistert de lange rij wachtenden naar een luid campagnelied. ‘Recep Tayyip Erdogan, Recep Tayyip Erdogan…’, klink het. Zo hard dat het nog moeilijk praten is. Hier wordt naar de gunst van de kiezer gedongen met goedkope tomaten.

Recessie

En die gunst zal nodig zijn. De AKP, die al 16 jaar aan de macht is, gaat er prat op dat de economie groeit onder haar gezag. Tussen 2002 en 2017 groeide het bruto binnenlands product (bbp) met gemiddeld 5,85 procent per jaar. Maar de laatste jaren zit er vertraging op de groei. Een recessie lijkt onafwendbaar. Voeg daarbij een hyperinflatie, een werkloosheidsgraad van 12,3 procent en een tuimelende lira, en je hebt niet onmiddellijk de beste startpositie voor verkiezingen.

We gaan de strijd aan met het voedselterrorisme.
Recep Tayyip Erdogan
Turkse president

Dat besef leeft bij de regering-Erdogan. Al doen de oplossingen internationaal de wenkbrauwen fronsen. Een regering die renteverhogingen om de inflatie te beteugelen ‘des duivels’ noemt en soelaas zoekt in het aanbieden van goedkope groeten krijgt weinig vertrouwen. Dat is nochtans broodnodig, gelet op de monetaire crisis van vorig zomer. Woensdag herhaalde Erdogan opnieuw dat een tussenkomst van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) totaal uitgesloten is.

Goedkope groeten aanbieden is niet de enige onorthodoxe maatregel. Eind vorig jaar bracht de gemeentepolitie verrassingsbezoeken aan handelaars. Te hoge prijzen werden bestraft. Volgens de minister van Handel Rushan Pekcan gaat het om 2 miljoen Turkse lira aan boetes (335.560 euro) bij 88 bedrijven.

Belastingbetaler

‘Er is een reden waarom ze hun prijzen moeten opdrijven’, zegt hoogleraar Emek. ‘Landbouwgronden worden ingenomen door woonblokken en shoppingcentra. De prijs voor benzine is torenhoog. In plaats van structurele maatregelen te nemen voor de landbouw- en retailsector, concurreert de overheid die uit de markt. Er zullen faillissementen volgen.’

Dit is een compleet oneerlijk, onlogisch en onhoudbaar initiatief.
Ugur Emek
Hoogleraar Economie

In de loop van de week klonk de kritiek ook steeds luider dat de belastingbetaler de rekening gepresenteerd zal krijgen van dit initiatief. Maar daar houdt Ulkün, die nog altijd aanschuift, zich niet mee bezig. ‘Onze leider zegt dat na de verkiezingen de prijzen weer zullen zakken. Ondertussen geeft hij ons goedkope groenten en fruit. Ik ben hem zo dankbaar.’

Ook Erdogan ziet tevreden burgers. Al is het voor even. Hij liet weten dat er een online besteldienst komt en dat de maatregel uitgebreid wordt naar onder andere schoonmaakproducten.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud