Ervaren rot moet Nederlandse formatie uit het slop trekken

Herman Tjeenk Willink was al drie keer eerder informateur. ©ANP

De Nederlandse ex-politicus Herman Tjeenk Willink moet als informateur de regeringsvorming loswrikken. Het belooft een lastig karwei te worden nadat de meeste partijen vorige week het vertrouwen in premier Mark Rutte hadden opgezegd.

De Tweede Kamer keurde dinsdagavond met een ruime meerderheid de aanstelling goed van Tjeenk Willink als informateur. Hij krijgt drie weken om een doorbraak te forceren in de regeringsformatie. Dat komt erop neer dat hij het puin mag ruimen van de heisa vorige week over Rutte.

De naam van Tjeenk Willink deed al enkele dagen de ronde, want hij was al drie keer eerder informateur. Dat was onder meer het geval in 2010 en 2017, bij de vorming van de eerste en derde regering van Rutte. De 79-jarige ex-politicus geldt als een neutrale bemiddelaar, ook al zat hij ooit voor de linkse PvdA in de Eerste Kamer.

Rutte lag zwaar onder vuur nadat hij op een leugen was betrapt. Na het uitlekken van nota's over de regeringsvorming ontkende hij eerst dat hij Pieter Omtzigt, een kritisch CDA-parlementslid, had willen wegpromoveren. Toen dat een leugen bleek, zei hij dat hij dat voorstel was vergeten.

Motie van afkeuring

Niemand die dat excuus geloofde. Na een stevig marathondebat overleefde Rutte eind vorige week nipt een motie van wantrouwen. Maar 16 van de 17 partijen in de Tweede Kamer steunden even later wel een motie van afkeuring. Dat was een signaal dat Rutte onaanvaardbaar was om de nieuwe regering te leiden.

Mark Rutte moet vooral doorgaan.
Frits Bolkestein
VVD-coryfee

De ChristenUnie, een coalitiepartner van de demissionaire regering-Rutte, liet zaterdag weten niet in een regering-Rutte IV te stappen. Het paasweekend bracht dus niet de verhoopte rust, zeker niet omdat de VVD het vertrouwen in Rutte bevestigde. 'Hij moet vooral doorgaan', zei de liberale coryfee Frits Bolkestein.

Stinkende best

Rutte zelf had al laten weten 'enorm gemotiveerd' te zijn om voor de vierde keer premier te worden. En hij liet weten zijn 'stinkende best' te doen om het geschonden vertrouwen van de andere partijen te herstellen. Dat bevestigde hij dinsdag in de Tweede Kamer. 'Laten we de komende weken gebruiken om het formatieproces in goede banen te leiden. Dat zeg ik ook tegen mezelf.'

7
partijen
Een regering zonder de VVD is alleen mogelijk als minstens zeven partijen een coalitie vormen. Maar dat lijkt onmogelijk een stabiel kabinet op te kunnen leveren.

De VVD kan Rutte moeilijk loslaten omdat de partij de hele verkiezingscampagne had opgebouwd rond de bestuurskwaliteiten van de ontslagnemende premier, die al sinds 2010 regeert. Bovendien staat niemand klaar om Rutte als partijleider af te lossen. In diens schaduw zijn de afgelopen jaren opvolgers gesneuveld.

De VVD rekent erop dat de partij nodig is voor een nieuwe regering. De liberalen wonnen de verkiezingen en haalden 34 van de 150 zetels in de Tweede Kamer. Door de politieke versnippering is een regering zonder VVD alleen mogelijk met een monstercoalitie van zeker zeven partijen. Rutte zei dinsdag dat hij desnoods in de oppositie gaat.

D66-boegbeeld Sigrid Kaag beseft dat ze de prijs voor haar steun aan Rutte fors kan optrekken.

Dan zou de leiding in handen komen van Sigrid Kaag van de links-liberale D66. Die partij was de verrassing van de verkiezingen en stootte door tot de tweede plaats, met 24 zetels. Tijdens het debat over de aanwijzing van Tjeenk Willink bleek dat Kaag de deur naar een vierde regering-Rutte niet dichtgooit. 'Ik wil weg van personen en het persoonlijke, we moeten juist naar het inhoudelijke.'

Kaag beseft dat ze de prijs voor haar steun aan Rutte fors kan optrekken. Volgens sommigen heeft ze al een belangrijke buit binnen en zal D66 de nieuwe voorzitter van de Tweede Kamer leveren. Ook het christendemocratische CDA, de PvdA en GroenLinks sluiten een coalitie met Rutte voorlopig niet uit.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud