EU-leiders rollen over elkaar heen om Joe Biden te fêteren

Vicepresident Joe Biden bezocht in 2015 toenmalig premier en huidig Europees Raadsvoorzitter Charles Michel. ©REUTERS

Na Raadsvoorzitter Charles Michel stelt nu ook de Europese Commissie een transatlantische agenda voor samenwerking met de Verenigde Staten voor. Zoete broodjes bakken met Joe Biden vergt duidelijk ook werk in de interne keuken.

Vier jaar Donald Trump maakten niet alleen de Navo 'hersendood' maar lieten ook Europa voelen wat macht betekent zonder Amerikaanse paraplu. Sinds Joe Biden de presidentsverkiezingen won in de Verenigde Staten is de sfeer in Europa omgeslagen naar licht euforisch: Europa hoopt op een reset van de trans-Atlantische relaties en een duozit achter het stuur van de nieuwe wereldorde.

Maar zoals vaak lopen de Europese leiders over elkaar heen voor de praktische invulling van die dromen. Zowel Raadsvoorzitter Charles Michel als Commissievoorzitter Ursula von der Leyen werkte een eigen paper uit over de nieuwe trans-Atlantische relaties. Terwijl Von der Leyen toeterde dat ze snel wil samenwerken met de nieuwe ploeg in Washington, had Charles Michel al twee afspraken beet voor een ontmoeting in de lente tussen president Biden en de Europese leiders - een via video en een in Brussel - in de marge van een Navo-top.

Wenslijstjes

Inhoudelijk zijn de verschillen in de wenslijstjes van Michel en Von der Leyen klein. De wereld is veranderd en daarmee zijn ook de geopolitieke verhoudingen gewijzigd. De vernieuwde samenwerking tussen Europa en de VS spitst zich toe op een bestrijding van de pandemie en de economische gevolgen wereldwijd. De VS meekrijgen in de strijd tegen de klimaatverandering en voor multilaterale handel is een andere prioriteit, net als samenwerken voor vrede en veiligheid.

Wel verschilt de toon. Von der Leyen doopte haar ploeg bij haar aantreden een jaar geleden om tot een 'geopolitieke' Commissie. 'Een assertiever Europa kan meer bereiken in de wereld', zei ze in een toespraak tot de EU-ambassadeurs een week na de Amerikaanse verkiezingen. Michel is voorzichtiger: samenwerken moet, maar Europa moet meer zijn dan de Amerikaanse volgwagen. Hij trekt daarmee het pleidooi voor 'een Europese strategische autonomie', het stokpaardje van de Franse president Emmanuel Macron, mee in het verhaal.

China

De Europese Commissie noemt de samenwerking met Biden die eraan komt 'een kans die slechts eenmaal in een generatie voorkomt'. Volgens Karel Lannoo van de Europese denktank Ceps is het mogelijk zelfs 'de laatste kans voor Europa om echt mee te spelen': het zwaartepunt verschuift meer en meer naar Azië, de economische macht van Europa taant en Amerikaanse regeringen gaan zich steeds meer op de Verenigde Staten zelf richten.

De overwinning van Joe Biden, een assertiever Europese Unie en een nieuwe geopolitieke en economishe realiteit bieden een eenmalige kans voor deze generatie om een nieuwe trans-Atlantische agenda uit te tekenen, gebaseerd op gemeenschappelijke waarden, belangen en wereldwijde invloed.
De nieuwe transatlantische agenda van de Europese Commissie

Lannoo stipt aan dat Europa flink wat huiswerk heeft om de eigen dromen waar te maken. De Europese paraplu komt niet meer terug, maar een Europese veiligheid kwam er al evenmin. Rusland en Turkije - en niet het geopolitieke Europa - vulden in de Europese achtertuin het machtsvacuüm op.

Frictiepunten met de Verenigde Staten lonken bovendien om de hoek - de belangen lopen immers niet gelijk. Europa en de VS verschillen van mening en tactiek over hoe de groeiende economische en technologische macht van China het best aangepakt wordt. Bovendien zijn de Europese digitale plannen en de belastingen op Amerikaanse techbedrijven voer voor zware discussie met de VS.

Europa steunt de idee van Biden om de democratie wereldwijd te verdedigen tegen toenemende autoritaire regimes, schendingen van mensenrechten en corruptie. Maar ook daarvoor is, met belhamels als Polen en Hongarije, flink wat huiswerk nodig.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud