EU-lidstaten willen controlecentra voor geredde migranten

De Franse president Emmanuel Macron in discussie met de Duitse kanselier Angela Merkel. Macrons voorstel voor 'controlecentra' op EU-grondgebied haalde ook de Italiaanse premier Conte over de streep. ©AFP

Na negen uur onderhandelen hebben de EU-landen een akkoord over 'controlecentra', waar economische migranten van vluchtelingen worden gescheiden.

De EU-leiders vonden diep in de nacht dan toch een politiek akkoord over migratie. 'De Europese samenwerking zegeviert in plaats van de keuze voor een 'no deal' of nationale oplossingen, zei de Franse president Emmanuel Macron even voor vijf uur vrijdagochtend. 

De Europese samenwerking zegeviert, in plaats van de keuze voor ee 'no deal' of nationale oplossingen.
Emmanuel Macron
President Frankrijk

De Italiaanse premier Giuseppe Conte zette de discussie donderdagavond, op zijn eerste Europese top, al meteen op scherp. Hij stelde zijn veto tegen de besluiten van de Europese Raad. Hij wilde op die manier solidariteit afdwingen van de overige EU-landen voor de opvang van vluchtelingen.

Het signaal van de Lifeline

Italië is immers de belangrijkste Europese bestemming vanuit Noord-Afrika sinds de Turkije-deal. De nieuwe Italiaanse regering, en vooral minister van Binnenlandse Zaken en Lega-leider Matteo Salvini, weigerde de voorbije week meerdere schepen met opgeviste vluchtelingen te ontschepen in Italiaanse havens.

Vooral boten van ngo’s die vluchtelingen helpen, werden geviseerd door Salvini. Woensdag kon de Lifeline na zes dagen dobberen op de Middellandse Zee alsnog terecht in Malta. De 254 migranten aan boord worden verdeeld over acht landen, waaronder België.

Platformen in Noord-Afrika

Het veto van Conte sloeg op de top in als een bom. De Italiaanse premier bouwde wel voort op bestaande voorstellen zoals de nood aan meer geld voor Afrika om de oorzaken van migratie aan te pakken.

De Italiaanse regering omarmt ook de oprichting van ontschepingsplatformen  in Noord-Afrika waar geredde migrantenboten heen worden gebracht en waar snel kan worden onderzocht of de opvarenden recht hebben op asiel.

Maar Conte wilde verder gaan dan dat. Hij wilde Italië ontlasten door de opvang van schepen met migranten te spreiden over een bredere groep EU-landen rond de Middellandse Zee. En hij wilde ook de verantwoordelijkheid spreiden over de asielaanvragen. 'Wie strandt in Italië, komt aan in Europa,' aldus Conte.

Dat lag gevoelig bij zowat alle landen, want de Europese Dublinregels bepalen dat migranten een asielaanvraag indienen in het eerste land dat ze aandoen. Oost-Europese landen als Hongarije en Polen zijn dan weer allergisch voor alles wat ruikt naar verplichte quota voor de opname van vluchtelingen.

Vrijwillige spreiding in de EU

Vooral Macron sloofde zich uit om een deal uit de brand te slepen. De akkoorden met de landen in Noord-Afrika zal immers heel veel tijd en energie vergen. En Italië heeft nu nood aan solidariteit.

Op korte termijn worden daarom 'gecontroleerde centra’ opgericht in de Europese landen rond de Middellandse zee, met Europees geld. Die centra, eigenlijk gesloten kampen, komen er enkel op vrijwillige basis.

Net als op de ontschepingsplatformen worden in die gecontroleerde centra in de EU de rechtmatige asielzoekers met de hulp van EU-experts gescheiden van migranten. Die laatsten zouden dan versneld teruggestuurd moeten worden met medewerking van het grensagentschap Frontex.

EU-landen beloven solidariteit bij de opvang van de rechtmatige asielzoekers die via reddingsschepen aankomen in Europa. Die overname gebeurt eveneens louter op vrijwillige basis. De Oost-Europese landen eisten garanties in die zin.

Versterking grenscontroles

'Waar moeten mensen die gered worden naartoe worden gebracht: naar Europa of net niet? Wij zijn altijd voor de tweede variant geweest, en met deze tekst is dat nu mogelijk,' zei de Oostenrijkse kanselier Sebastian Kurz. De kanselier verwijst daarmee naar de steun voor het concept van regionale ontschepingsplatformen, die in samenspraak met de VN worden opgezet.

Kurz is ook een groot pleitbezorger voor sterkere buitengrenzen. De 28 EU-leiders gaan daarop in en kwamen overeen de Europese grens- en kustwacht Frontex snel uit te breiden.

De EU-top vraagt tevens om flexibele budgettaire instrumenten in de volgende meerjarenbegroting om illegale migratie te bestrijden. De hulp aan Afrika wordt opgeschroefd met 500 miljoen euro uit de reserve van het Europees ontwikkelingsfonds (EOF).

Dublin-hervorming gaat niet in de kast

Meerdere EU-leiders drongen erop aan om de   hervorming van de Europese asielregels niet in de kast te stoppen. Over vijf van de zeven asielwetten, is er immers nagenoeg een akkoord. De grote twistappel is de  Dublinverordening, net omwille van de verplichte opvangquota.

De EU-leiders bevestigen dat een spoedig akkoord nodig is over het hele pakket. In de nieuwe Dublinregels zou er een periode ingeschreven worden waarin het eerste land van aankomst verantwoordelijk blijft voor asielzoekers.
In de bestaande regels is in zo’n termijn niet voorzien. Vaak verdwijnen asielzoekers 18 maanden, waarna ze opduiken en asiel aanvragen in een ander land.

Merkel krijgt bilaterale akkoorden

Die secundaire migratie, het asielshoppen, is de kern van het intern Duitse probleem van Merkel. Als ze dit weekeinde geen afdoende oplossing in handen heeft om de migratiestromen te stremmen, komt er een zware politieke crisis in Duitsland.

Geen enkele asielzoeker zal het land kunnen kiezen waar hij bescherming wil aanvragen.
Angela Merkel
Duits kanselier

De Beierse zusterpartij CSU van Merkels CDU wil dan de grenzen met andere Schengenlanden sluiten. Dat zal leiden tot een kettingreactie van gesloten grenzen en kan het einde betekenen van de Schengenzone van vrij verkeer in Europa.
De EU-leiders vragen 'alle noodzakelijke interne wetgevende en administratieve maatregelen te treffen om secundaire migratie te stremmen en daarvoor onderling samen te werken. Onder meer Griekenland belooft bilaterale akkoorden te sluiten met Duitsland voor het snel terugnemen van migranten.

Merkel toonde zich na afloop van de top optimistisch: 'Nu is duidelijk dat iedereen de regels moet naleven. Geen enkele asielzoeker zal het land kunnen kiezen waar hij bescherming wil aanvragen.'





Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud