analyse

Europa eensgezind in brexit maar verdeeld over al de rest

De Europese leiders hebben het steeds moeilijker om het eens te raken over de prioriteiten voor het postbrexittijdperk. ©Bloomberg

Drie jaren van brexitonzekerheid eisen hun tol in Europa. De eenheid onder de 27 in de brexit is onaangetast. Maar onderhuids groeien de malaise en de verdeeldheid. ‘Winter is coming.’

In het brexitdebat vormden de Europese landen een front tegen de Britten. Alle pogingen van Londen om Europese landen los te weken van die gezamenlijke koers vingen bot. Zelfs dwarsliggers als Polen en Hongarije beseffen dat ze weerloos zijn als ze het op een akkoordje proberen te gooien met de Britten. In Brussel brieften ambassadeurs van de 27 landen trouw alle pogingen door van de Britten om Europa uiteen te spelen.

Die eenheid was nodig, want de lidstaten hebben nu eenmaal verschillende belangen te verdedigen. De buurlanden van het Verenigd Koninkrijk willen een zo min mogelijk verstoorde handel behouden, de Oost-Europeanen rekenen op blijvende bescherming door de Britse defensie, Spanje heeft een Gibraltar-probleem, Nederland en Frankrijk vrezen voor hun vissers.

Rem op de rest

Maar drie jaar van - nog altijd - uitzichtloze onderhandelingen met de Britten laten zware sporen na in de Unie. De Europese eensgezindheid in de brexit zet een rem op alle andere beleidsmaatregelen. De gesprekken over de toekomst met 27, die al drie jaar op papier een ‘prioriteit’ zijn, leiden tot niets. Over zowat alle andere zaken die op tafel komen, is er onenigheid, meer zelfs: een groeiende en verstikkende verdeeldheid. Die tast het vertrouwen en de samenwerking tussen de lidstaten serieus aan.

De brexitdeadline werd de voorbije week opnieuw drie maanden opgeschoven, naar 31 januari. Maar het is zeer de vraag of dat de laatste verlenging is. De Britse verkiezingen van 12 december zullen de polarisering in het land wellicht nog verder aanscherpen.

En zelfs als premier Boris Johnson daarna zijn brexitdeal goedgekeurd krijgt door het Britse parlement, is het nog niet gedaan met het brexitcircus. Dan beginnen onderhandelingen over de toekomstige relaties. Het is afwachten of de lidstaten ook dan de gelederen gesloten houden. Dat brexitonderhandelaar Michel Barnier ook in die fase het Europese aanspreekpunt blijft, kan wel helpen.

Barnier waarschuwde deze week nog dat een brexit zonder akkoord nog altijd mogelijk blijft, op 31 januari 2020 of later. Die aanslepende onzekerheid voedt de brexitmoeheid en de negatieve spiraal.

Klimaatdebat

De migratiecrisis, maar ook een gecultiveerd minderwaardigheidscomplex heeft het vertrouwen van de ‘nieuwe’ lidstaten uit Oost-Europa in de Europese Unie fundamenteel aangetast. Ook in het klimaatdebat voelt Oost-Europa zich onheus behandeld. Dat leidt tot zichtbare frustratie en blokkades.

De Hongaarse leider Viktor Orbán heeft zich de voorbije jaren gepositioneerd als de tegenstander van het te liberale Europa. En dat Europa heeft geen munitie en nauwelijks verhaal tegen de aantasting van de basiswaarden van de Unie: de rechtsstaat, de democratie en de vrijheid van meningsuiting.

Ook geopolitiek bewandelt Orbán ostentatief andere wegen. De Hongaarse premier schurkt aan tegen de Amerikaanse president Donald Trump, die hij steeds meer imiteert. Hij wil tegelijk de Russische president Vladimir Poetin te vriend houden. Het negende bezoek van Poetin aan Orbán woensdag was daar opnieuw het bewijs van. Die egotripperij heeft als gevolg dat Europa stelselmatig te laat komt als het zich wil laten gelden op het wereldtoneel.

Precies daarom is de discussie over de Europese centen voor de periode na de brexit, de meerjarenbegroting tot 2027, zo moeilijk en mogelijk zelfs destructief. Dat debat staat bol van de clichés: het rijke westen tegen het achtergestelde oosten en het zuinige noorden tegen het spilzieke zuiden. Dat debat komt er op een ogenblik dat de Duitse motor sputtert en de vrees voor een nieuwe recessie de kop opsteekt. Moet het ergste nog komen?

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud