Advertentie

‘Europa staat er hoe langer hoe slechter voor'

De strijd tegen terreur wordt de komende weken hét agendapunt van de Europese Unie en de NAVO. De diepe verdeeldheid over migratie en grensbewaking in Europa verdwijnt naar het achterplan.

De ene crisis verjaagt de andere, stellen Europese diplomaten. Op verzoek van Frankrijk komen vrijdag in Brussel de Europese ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken bijeen om over de terreuraanpak te praten. De acute veiligheidscrisis na de aanslagen in Parijs veegt de verdeeldheid van de EU over de aanpak van de migratiestroom en het opengrenzenbeleid onder de mat. 

Bij zo’n nieuwe crisis blijkt dat van eerdere afspraken heel weinig terecht is gekomen. Na de aanslag op Charlie Hebdo hebben de Europese leiders in februari een waslijst van maatregelen in stelling gebracht, waaronder het uitwisselen van passagiersgegevens van vliegtuigen en een betere doorstroming van informatie op basis van het Schengen Informatie Systeem (SIS). Van de belofte om sociale netwerken als Facebook en Twitter te vragen haatboodschappen en propaganda voor terreur te stoppen, is nog weinig in huis gekomen.

EU-diplomaten gaan ervan uit dat de veiligheidslogica op korte termijn alle aandacht wegkaapt. ‘In de Europese Unie zal er wel een spanningsveld blijven tussen de landen die op veiligheidszones hameren en de landen die voor open grenzen pleiten, al was het maar om economische redenen’, zegt een EU-diplomaat.

'Bovendien zullen sommige landen migratie nog meer dan vroeger aan terreur linken’, is in EU-kringen te horen. De solidariteit en de eenheid onder de Europese landen zal dus verre van verbeteren. ‘We staan er steeds slechter voor in Europa’, aldus een diplomatieke bron. Door de aanslag in Parijs is Schengen nu ook klinisch dood verklaard, is te horen. De voorbije weken en maanden deed de vluchtelingencrisis meerdere landen opnieuw grenscontroles optrekken in de Schengen-ruimte van vrij verkeer.

De Europese Commissie komt later dit jaar wel met een plan voor een Europese grens- en kustwacht. Dat plan heeft door de recente gebeurtenissen dan wel meer kans op slagen.

De nieuwe Poolse regering weigert alvast mee te stappen in het plan van Juncker om 160.000 vluchtelingen te spreiden over de hele EU. Dat een van de daders in Parijs als vluchteling met een Syrisch paspoort de EU binnenkwam, sterkt de Oost-Europese landen in hun verzet tegen de opname van migranten, en vooral van moslims. Europees Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker riep de lidstaten zondag op om 'geen amalgaam te maken' tussen migratie en terreur.

Oorlogstaal

Europese regeringen toonden zich wel heel solidair met Frankrijk. De regeringsleiders betuigden in een gezamenlijke brief zaterdag hun medeleven.

Opvallend is wel de oorlogstaal die diverse Europese regeringsleiders in de mond namen. De Franse president François Hollande noemde de aanslagen in Parijs een ‘oorlogsdaad’. Ook de Nederlandse premier Mark Rutte sprak in die termen en Belgisch premier Charles Michel beloofde een globale aanpak in de regio. Dat behelst volgens Michel een politiek-diplomatiek luik, humanitaire hulp én een militair luik.

Michel benadrukte ook dat het Belgische fregat Leopold 1 zoals gepland het Franse vliegdekschip Charles de Gaulle zal begeleiden naar de Perzische Golf. Vanop dat vliegdekschip zullen wellicht vliegtuigen opstijgen die ook in Syrië bombardementen uitvoeren. De Belgische regering heeft op dit moment geen mandaat van het parlement om actief op te treden in Syrië.

De vraag is nu wat op NAVO-niveau kan gebeuren de komende dagen. En of Frankrijk een beroep zal doen op het artikel 5 van het NAVO-verdrag, dat bepaalt dat ‘een aanval op een land van de alliantie wordt beschouwd als een aanval op de alliantie’. Een woordvoerder van de NAVO meldde dat Frankrijk vooralsnog geen extra bijeenkomst vroeg van de NAVO-ambassadeurs. Wel is er voortdurend contact op hoog niveau binnen de alliantie.

De Franse regering heeft evenmin gevraagd om overleg in het kader van artikel 4 van het NAVO-verdrag, dat voorziet in consultaties om de aard van de dreiging gezamenlijk te evalueren. In het kader van dergelijke analyse kan artikel 5, de clausule voor zelfverdediging, worden geactiveerd. Artikel 5 is slechts een keer gebruikt, de dag na de aanslagen van 11 september 2001. Toen werd een missie opgestart in de Middellandse Zee om de trafiek van onder meer gevaarlijke wapens te traceren. Die missie is nog steeds actief, maar staat wel op een lager pitje.

G20

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan heeft de strijd tegen terreur bovenaan op de agenda geplaatst van de top van de G20 in Antalya, die tot morgen loopt. Erdogan beloofde ook een ‘scherpe verklaring’ van de G20 over de terreuraanslagen in Parijs.

De Franse president François Hollande stuurde zijn ministers van Financiën en van Buitenlandse Zaken naar de top in Antalya. Hij vraagt dat er concrete afspraken komen om de financiering van terrorisme aan banden te leggen. De G20 is de vergadering van industrie- en groeilanden. Ook Saudi-Arabië zit mee aan tafel. Dat land heeft een reputatie als financier van moslimextremisten- en terroristen.

In de marge van de top in Antalya was er al een ontmoeting tussen de Amerikaanse president Barack Obama en de Russische president Vladimir Poetin. Zaterdag raakten internationale onderhandelaars in Wenen het grotendeels eens over een kalender voor Syrië. Zij willen een overgangsregering en binnen 18 maanden vrije verkiezingen in het land.

Het grote discussiepunt blijft wel de rol van de Syrische president Bashar al-Assad na die overgangstermijn. Maar de terreuraanslag in Parijs zet wel vaart achter dat internationaal politiek overleg.

Klimaatconferentie Parijs

De G20 buigt zich in Antalya ook over de grote klimaatconferentie die over twee weken in Parijs begint. De Franse organisatoren beslisten zaterdag om de klimaattop, waaraan 200 landen deelnemen, te handhaven. De top moet wereldwijde klimaatafspraken opleveren om de stijging van de temperatuur op aarde te beperken tot minder dan 2 graden.

De eerste dag van de top, 30 november, komen zeker tachtig staatshoofden en regeringsleiders naar Le Bourget. Dat wordt een gigantische beveiligingsopdracht. De Franse minister van Buitenlandse Zaken Laurent Fabius wil dat de leiders van de G20 in Antalya een gebalder engagement nemen om van Parijs een succes te maken.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud